Η υγεία δεν είναι τυχαία. Η ασθένεια δεν είναι κακοτυχία. Και τα δύο είναι αποτέλεσμα χιλιάδων μικρών επιλογών που κάνουμε …
Η συνήθεια σκοτώνει! Μάθε και προφυλάξου!
UPDATE
Λένε ότι “ο άνθρωπος φτιάχνει τις συνήθειές του και μετά οι συνήθειες φτιάχνουν τον άνθρωπο”. Και αυτό είναι απόλυτη αλήθεια, αλλά τι σημαίνει πρακτικά;
Η συνήθεια είναι πολύ καλός “σιγαστήρας”! Μπορεί να σε “σκοτώνει” αργά αργά και αθόρυβα και να μην το καταλαβαίνεις. Θα το εξηγήσω με παραδείγματα.
Αν κάποιος εύκολα θυμώνει και το εκδηλώνει με φωνές ή επίθεση (ναι και ο θυμός είναι συνήθεια), τότε τόσο πιο εύκολα θυμώνει, τόσο πιο γρήγορα και τόσο πιο έντονα. Κοινώς, όσο πιο πολύ επαναλαμβάνεις μια συμπεριφορά (ο ορισμός της συνήθειας είναι επαναλαμβανόμενη πράξη), τόσο πιο εύκολα συνεχίζεται στο μέλλον.
Αντίστοιχα όταν κάποιος συνηθίζει να μιλάει ήρεμα, να έχει ήρεμο τόνο φωνής και γλώσσα σώματος και να έχει ήρεμες αντοδράσεις, τόσο πιο ήρεμος γίνεται. Το να είμαστε ήρεμοι, είναι αποτέλεσμα, δεν είναι αιτία. Κανείς δεν γεννιέται ήρεμος! Πολύ απλά, γινόμαστε αυτό που επαναλαμβάνουμε συχνά και συστηματικά.
Γινόμαστε οι συνήθειές μας!
Ο άνθρωπος δεν είναι στατικό ον, αλλά δυναμικό. Όσο πιο πολύ επαναλαμβάνει μια επιθυμητή συμπεριφορά, τόσο γίνεται ο άνθρωπος που θέλει να είναι.
- Άρα αν θες να είσαι αξιόπιστος, μάθε να κρατάς το λόγο σου.
- Αν θες να είσαι υπεύθυνος, τότε να αναλαμβάνεις ευθύνη για τα αποτελέσματα των πράξεών σου.
- Αν θες να γίνεις επιτυχημένος επιχειρηματίας, υιοθέτησε τις συνήθειες επιτυχημένων επιχειρηματιών που σου ταιριάζουν και θαυμάζεις.
Οι συνήθειές μας χτίζουν την εικόνα μας στους άλλους, τη φήμη μας και εντέλει την ταυτότητά μας. Γινόμαστε αυτό που επαναλαμβάνουμε συχνά. Γινόμαστε οι συνήθειές μας!
Η αόρατη φύση της συνήθειας
Το παράδοξο με τις συνήθειες είναι ότι, ενώ ζούμε καθημερινά με αυτές, δεν τις αντιλαμβανόμαστε. Δεν γνωρίζουμε πώς σχηματίζονται, ούτε και τι σημαίνει ακριβώς ότι έχουμε συνήθειες.
Μάλιστα το οξύμωρο της υπόθεσης είναι ότι, οι άνθρωποι φοβούνται να αλλάξουν συνήθειες, ενώ στην πραγματικότητα αλλάζουν εύκολα και άλλο τόσο εύκολα εγκαθίστανται στη ζωή μας, προτού καν το καταλάβουμε.
Αλλά επειδή πιστεύουμε ότι αλλάζουν δύσκολα, δυσκολευόμαστε να τις αλλάξουμε. Άρα μένουμε χρόνια με κακές συνήθειες, που θα μπορούσαμε να αλλάξουμε εύκολα, αν το αποφασίζαμε.
Εντάξει για να είμαστε δίκαιοι, με τη βοήθεια των κατάλληλων ειδικών, οι κακές συνήθειες κόβονται πιο εύκολα. Για παράδειγμα, εγώ εδώ και χρόνια βοηθάω τους πελάτες μου να μάθουν να διεκδικούν, να θέτουν όρια με υγιή τρόπο, να αποφεύγουν τις συγκρούσεις ή να διαχειρίζονται το άγχος τους. Αλήθεια το ξέρατε ότι όλα τα παραπάνω είναι στην πραγματικότητα συνήθειες;
Ο στόχος του σημερινού άρθρου λοιπόν, με τη βοήθεια αποφθεγμάτων από γνωστούς συγγραφείς, είναι να γνωρίσουμε σε βάθος τη φύση της συνήθειας και κυρίως να αναθεωρήσουμε το τι πιστεύουμε γι’ αυτές, ώστε να επιλέξουμε συνειδητά, ποιές θέλουμε να κρατήσουμε και ποιές πρέπει να αποβάλλουμε, γιατί μας κάνουν ζημιά στη ζωή μας.
1) Το ουράνιο τόξο που διαρκεί πάνω από 15 λεπτά, δεν το προσέχει πια κανείς.- Γκαίτε
Όταν συνηθίζει το μάτι σε κάτι, ακόμα κι αν είναι κάτι τόσο εντυπωσιακό όσο ένα ουράνιο τόξο, πλέον δεν το προσέχει.
Η λύση σε αυτό είναι να μάθουμε να ζούμε τη στιγμή, προσέχοντας συνειδητά που είμαστε και τι κάνουμε κάθε στιγμή, με λεπτομέρεια. Τότε θα καταφέρουμε να παρατηρούμε και να δίνουμε σημασία σε κάθε τι όμορφο που έχουμε στη ζωή μας.
Άρα η συνήθεια έχει τη δύναμη να μας στερήσει την ομορφιά της ζωής, εφόσον πλέον συνηθίζει το μάτι μας και δεν τη βλέπουμε πια. Θέλει μεγάλη προσοχή αυτό!!!
2) Μου φαίνεται πως το δεύτερο μισό της ζωής ενός ανθρώπου δεν αποτελείται από τίποτε άλλο παρά από τις συνήθειες που μάζεψε στο πρώτο μισό.- Ντοστογιέφσκι
Οι συνήθειες είναι τρόπος μάθησης του ανθρώπου και επιβίωσης. Γλιτώνουμε χρόνο, κόπο και ενέργεια όταν οι συνήθειες εγκαθίστανται στη μνήμη μας και τις κάνουμε αυτόματα. Αυτό θα έλειπε κάθε φορά που ξυπνάμε να πρέπει να σκεφτούμε να βουρτσίσουμε τα δόντια μας!!!
Η δύναμη της συνήθειας βοηθάει την καθημερινότητά μας τρομακτικά! Ωστόσο αυτό το πλεονέκτημα είναι ταυτόχρονα και μεγάλος κίνδυνος, γιατί αν δεν αναθεωρούμε ανά τακτά διαστήματα τις συνήθειές μας, μπορεί να καταλήξουμε να τις κουβαλάμε για όλη μας τη ζωή, μόνο και μόνο γιατί κάποτε τις αποκτήσαμε.
Σωστά το τοποθετεί ο Ντοστογιέφσκι, κάπου μέχρι το μισό της ζωής μας έχουμε παγιώσει σχεδόν όλες μας τις συνήθειες. Σίγουρα θέλουμε να μας κυνηγάνε για το υπόλοιπο μισό;
3) Είναι δύσκολο ν’ αφήσεις μια ζωή έντονης ρουτίνας, ακόμα κι αν τη μισείς.- Στάινμπεκ
Όσο εύκολα σχηματίζονται οι συνήθειες, τόσο δύσκολα κόβονται. Από τη στιγμή που θα μπεις σε μια ρουτίνα, και μάλιστα όσο πιο έντονη είναι (π.χ. πιεστική ή με απαιτήσεις), «δένεσαι χειροπόδαρα» σε αυτή, χωρίς να το έχεις καταλάβει.
Είναι δύσκολο να αφήσεις μια ζωή έντονης ρουτίνας, ακόμα κι αν τη μισείς, γιατί σε εμποδίζει ο φόβος του αγνώστου. Κάτι που το ξέρεις, ακόμα κι αν το μισείς, τουλάχιστον το καταφέρνεις. Το έχεις συνηθίσει.
Κάτι που δεν γνωρίζεις σε τρομάζει, γιατί δεν ξέρεις αν θα τα καταφέρεις ή αν θα είναι χειρότερα για σένα. Κάπως έτσι μας κρατάνε δέσμιους οι συνήθειες, γιατί «παίζουν παιχνίδια» στο μυαλό μας
Ή μήπως εμείς «παίζουμε παιχνίδια στο μυαλό μας», λέγοντας δικαιολογίες για να διατηρούμε τις συνήθειές μας; Κρατήστε το ερώτημα-τροφή για σκέψη…
4) Το να λυπάσαι τον εαυτό σου και την κατάστασή σου δεν είναι απλά χάσιμο χρόνου, αλλά η χειρότερη συνήθεια που θα μπορούσες να έχεις.- Dale Carnegie
Ο άλλος τρόπος με τον οποίο κοροϊδευόμαστε και διατηρούμε τις συνήθειές μας, ακόμα κι όταν μας βλάπτουν, είναι οι δικαιολογίες που λέμε για να χρυσώνουμε το χάπι στον εαυτό μας.
«Δεν φταίω εγώ, φταίει…»,
«Ειλικρινά δεν είναι δικαιολογία…»,
«Μπορώ να το κόψω αλλά δεν το έχω αποφασίσει ακόμα»,
«Είμαι πολύ αδύναμος/η για να …».
Όλες οι παραπάνω δικαιολογίες έχουν ένα και μόνο όφελος– να μας κάνουν να νιώσουμε καλύτερα για τις κακές μας συνήθειες και να μας ανακουφίσουν (“δικαιολογήσουν”) για την αδυναμία μας να τις κόψουμε.
Το να δικαιολογούμαστε όμως, είναι η χειρότερη συνήθεια από όλες, γιατί με αυτόν τον τρόπο δεν έχουμε κανέναν τρόπο διαφυγής! Όσο δικαιολογούμαστε, τόσο μένουμε αγκιστρωμένοι στις κακές μας συνήθειες, γιατί νομίζουμε ότι δεν έχουμε άλλη επιλογή.
Μόλις επιλέξουμε να «κόψουμε δια ροπάλου» τις δικαιολογίες, τότε θα βρούμε και τη δύναμη να κόψουμε τις κακές μας συνήθειες, εφόσον φυσικά το αποφασίσουμε.
5) Η συνήθεια είναι πολύ καλός σιγαστήρας.- Σάμιουελ Μπέκετ
Για το κλείσιμο διάλεξα έναν αφορισμό του Σάμιουελ Μπέκετ, που είναι τόσο σκληρός που θυμίζει Όσκαρ Ουάιλντ και εξηγεί τη βαθύτερη φύση της συνήθειας. Όπως με έναν σιγαστήρα σκοτώνεις κάποιον χωρίς να ακουστεί, έτσι και οι συνήθειες μπορεί να σε σκοτώνουν αθόρυβα και να μην το καταλαβαίνεις.
Για παράδειγμα κάποιος που έχει συνήθεια να θυμώνει εύκολα, “σκοτώνει την ψυχική του γαλήνη” και τη σωματική υγεία και ταυτόχρονα τη φήμη του, γιατί γίνεται αντιπαθητικός στους άλλους. Όλα αυτά όμως γίνονται αθόρυβα εκείνη τη στιγμή, “σαν να έχει σιγαστήρα” η συνήθεια. Ωστόσο οι συνέπειες έρχονται και σκάνε με πάταγο πολύ αργότερα, αλλά τότε είναι πολύ αργά πια για να αντιδράσεις.
Αντίστοιχα και οι κακές συνήθειες που βλάπτουν την υγεία μας, π.χ. κάπνισμα, αλκοόλ, καθιστική ζωή, “μάς σκοτώνουν αργά, σταθερά και αθόρυβα”. Οι συνέπειές τους δεν είναι ορατές επί τόπου, γι’ αυτό και τείνουμε να τις αγνοούμε. Υπάρχουν ωστόσο, χτίζονται αργά και σταθερά και μια μέρα θα κάνουν την εμφάνισή τους. Αλλά μπορεί να είμαστε ήδη νεκροί και να μην τις δούμε… σαν να μας σκότωσαν “με σιγαστήρα”.
