Ζοζέ Σαραμάγκου: «Το κατά Ιησούν Ευαγγέλιο», 1991

Συντάκτης: Μάριαμ Συρεγγέλα

Το συγκεκριμένο βιβλίο που διάβασα ήταν από τα βιβλία που έδιναν παλιά οι εφημερίδες και που δεν κυκλοφορεί στα βιβλιοπωλεία. Υπάρχει στις Εκδόσεις Πατάκη.

Το βιβλίο  εκδόθηκε το 1991 και με δεδομένη την αιωνιότητα δεν γράφτηκε ούτε πολύ νωρίς, ούτε πολύ αργά, αλλά όπως όλα τα πράγματα που συμβαίνουν, ακριβώς στην ώρα του.

Είναι η ίδια ιστορία βαλμένη αλλιώς, ειπωμένη από άλλη γλώσσα και άνθρωπο, όπως και τα 12Ευαγγέλια που το καθένα ακολουθεί την οπτική του συγγραφέα του.

Τα γεγονότα περίπου τα ίδια: αχυρώνας, βοσκοί, Μαρία, Ιωσήφ, Ιησούς, 12  αμόρφωτοι μαθητές, ο Ιούδας μεταξύ τους, Ιουδαίοι, Ρωμαίοι, η σύλληψη,  θαύματα,  σταύρωση. Παραλείπεται η Ανάσταση, αλλά αυτή είναι ένα μετάθάνατον γεγονός κι άρα μετά τα ανθρώπινα και πιθανά ο Σαραμάγκου να μην έχει επαρκείς γνώσεις επί του θέματος, να μην τον ενδιαφέρει το απόκοσμο ή να σιωπά μπροστά στο μη-κατανοητό.

Εδώ παρουσιάζεται μια άλλη θέαση Του Θεού. Όχι καλύτερη βεβαία καθώς καλύτερη δεν δύναται ένας άνθρωπος να παρουσιάσει για τον Παντοδύναμο, ούτε να σκαρφιστεί, ακόμη κι αν είναι συγγραφέας με Νόμπελ, άρα ένας Θεός χειρότερος του υπάρχοντος.

Τούτος εδώ δεν πολύ-νοιάζεται για τον γιό του τον μοναδικό. Θέλει μετά μανίας να αυξήσει την επικράτεια και επιρροή του, να ισχύσει καθολικά και αιώνια παντού κι ο καλύτερος τρόπος για να τον θυμούνται οι άνθρωποι, είναι μια θριαμβευτική, δημόσια θυσία.

Ο γιός Του δέχεται κατόπιν πολλών συζητήσεων και αντιπαραθέσεων και κάπου εκεί είναι το μυστήριο: Γιατί δέχεται όταν δεν πολύ-συμφωνεί, όταν αντιλαμβάνεται ότι στο όνομα του θα  υποφέρουν και θα σκοτωθούν εκατομμύρια και μιλιούνια, αθώοι και μη;

Ο Σαραμάγκου δεν φτάνει σε αυτή την εξήγηση και μένουμε με την απορία όπως κι οι 12 μαθητές. Εκτός από την Μαγδαληνή και τον Ιούδα,  όπου η πρώτη τα γνωρίζει όλα εξ αρχής και ο δεύτερος τα κατανοεί, κι οι δύο θυσιάζονται ο καθένας με τον τρόπο του. Η απορία όμως παραμένει: τι είδε ο Ιησούς ώστε να προσφερθεί να θυσιαστεί; Αφέθηκε στην «μοίρα»  του ή αποφάσισε ελεύθερα;

Κι όλα αυτά δίνονται σε ένα τόνο λίγο ειρωνικό, αλλά όχι ακριβώς, διότι το κάνει τόσο-όσο και διατηρεί μια ελαφριά κυνικότητα χωρίς να θίγει και χωρίς να ωραιοποιεί. Και ίσως να υπάρχει και μια δόση πικρίας.

Πάντως η μετάφραση είναι εξαιρετική για όσους δεν γνωρίζουν Πορτογαλικά και καθώς ο συγγραφέας είναι χειμαρρώδης, θέλει λίγη προσοχή στο διάβασμα, για να μην χάνετε ατάκες όπως αυτές μεταξύ αγγέλου και Μαρίας.

Συντάκτης: Μάριαμ Συρεγγέλα,

Influence:

Έχει σπουδάσει ψυχολογία με μεταπτυχιακές σπουδές στο Illinois Institute of Technology (USA) και Surrey University (UK). Έχει μεγαλώσει στην Ελλάδα και στο Ιράν…