Υπερπροστατευτικότητα, μια οικογενειακή υπόθεση

Συντάκτης: Χρυσούλα Μουλαρτζή, Πτυχιούχος Φιλοσοφικής με ειδίκευση στην Ψυχολογία, Ειδική Παιδαγωγός

Είναι συνηθισμένο  φαινόμενο στις μέρες μας  η εικόνα ενός παιδιού που υπερπροστατεύεται  από το οικογενειακό του περιβάλλον. Αν και δεν ακούγεται ιδιαίτερα επικίνδυνο, εντούτοις απαιτεί προσεκτική διαχείριση, προκειμένου το παιδί  να είναι σε θέση να αναγνωρίσει τα όριά του.

Η υπερπροστασία ενισχύει την αίσθηση  παντοδυναμίας  

Η υπερβολική προστασία δίνει στο παιδί την αίσθηση παντοδυναμίας, επομένως εύκολα κάποιος  αντιλαμβάνεται από που προκύπτει αυτή   η αίσθησή  του  να νιώθει ικανό   να κάνει και  να απαιτήσει τα πάντα, διεκδικώντας τα με οποιονδήποτε τρόπο. Η αίσθηση αυτή γεννά επιθυμίες, οι οποίες φυλάσσουν φόβους, όπως και κάθε φόβος εμπεριέχει μέσα του μία επιθυμία. Δεν έχει μάθει τη στέρηση και η όποια άρνηση του δημιουργεί πανικό.

Ποιος είναι ο ρόλος των γονέων

Οι γονείς οφείλουν να συμβάλλουν στο χτίσιμο της προσωπικότητας του παιδιού τους σταδιακά. Μέσα από αυτή τη διαδικασία το παιδί θα  μάθει τη δύναμη, αλλά και τη ματαίωση. Εξάλλου η ανατροφή εμπεριέχει μέσα της την προσφορά και την τέλεια ματαίωση, στοιχεία που χρειάζεται να μάθει κανείς στο οικογενειακό πλαίσιο. Στη συνέχεια το παιδί θα χτίσει  την αναγνώριση, την αποδοχή, την αντίληψη για τον κόσμο και όλα τα απαραίτητα εφόδια  για να πορευτεί. Ο μόνος τρόπος για να αισθάνεται ένα παιδί ασφάλεια και εμπιστοσύνη προς τους άλλους, είναι η τήρηση κανόνων. Τεκμηριωμένων και δίκαιων κανόνων που θα αποτελούν προϊόν ειλικρινούς συζήτησης μαζί του  και θα διαμορφώνονται ανάλογα με τις αντικειμενικές συνθήκες, όπως η ηλικία ή το περιεχόμενο. Τα όρια αυτά είναι αναγκαίο να τεθούν πρώτα από τους  γονείς στα παιδιά, για να είναι σε θέση εκείνα να ανταποκριθούν αργότερα στο κοινωνικό περιβάλλον ως ενήλικες.

Υπερπροστατευτικοί γονείς

Πότε το παιδί νιώθει ότι απειλείται

Το παιδί που νιώθει παντοδύναμο, ενδεχομένως να δεχτεί στέρηση από το ευρύτερο περιβάλλον, την οποία προσδιορίζει ως απειλή. Απειλή για τη ζωή του, αφού ταράζεται ο κόσμος του και καλείται αναγκαστικά να αντιδράσει. Ο εγκέφαλός του το εκλαμβάνει σαν μία μορφή άμυνας απέναντι στους άλλους για να διεκδικήσει όσα εύκολα του δίνονταν  από το οικογενειακό περιβάλλον και δυσκολεύεται να βρει έξω από αυτό. Η ψυχοσύνθεση τότε κλονίζεται, η αντίδραση απέναντι στους άλλους μπορεί να βγει εκτός ελέγχου, αφού τα μάτια του παιδιού βλέπουν στο πρόσωπο των άλλων όσα δεν αντέχει να βλέπει για τον εαυτό του. Εξάλλου είναι γνωστό πως δεν αντέχουμε στον άλλον αυτό που πραγματικά είμαστε εμείς.

Εκπαίδευση και παιδεία βοηθούν στην ενδυνάμωση

Σημαντικό ρόλο για την αποφυγή όλων των παραπάνω διαδραματίζει η εκπαίδευση, καθώς αποτελεί όπλο στα χέρια των γονέων για να γνωστοποιήσουν τις δυνατότητες που έχει ένα παιδί και μέχρι που μπορούν αυτές να  φτάσουν. Η παιδεία είναι το άριστο αγαθό και το μοναδικό μέσο που είναι σε θέση να αλλάξει μία τάξη πραγμάτων. Χαρίζει αυτοτέλεια και τη δυνατότητα  αντίληψης των αξιών και των ορίων. Το να μπορεί κάποιος να αναγνωρίσει τα όρια, είναι δείγμα ελευθερίας.

Για να φτιάξουμε ένα νέο σχολείο, μία νέα κοινωνία και έναν νέο καλύτερο κόσμο,  πρέπει η οικογένεια πρώτα να διδάξει σε νέο παιδί να ξέρει τι θέλει, πώς να το εκφράσει, από που να το ζητήσει και με ποιον τρόπο. Η σωστή διαπαιδαγώγηση στοχεύει στην ψυχική και πνευματική μόρφωση, αλλά και στην ευημερία, που  θα οδηγήσει  σε δρόμους αμοιβαίας συνεννόησης, επικοινωνίας και κατανόησης.

Συντάκτης: Χρυσούλα Μουλαρτζή, Πτυχιούχος Φιλοσοφικής με ειδίκευση στην Ψυχολογία, Ειδική Παιδαγωγός

Influence:

Είμαι απόφοιτος του Τμήματος Φιλοσοφίας Παιδαγωγικής και Ψυχολογίας της Φιλοσοφικής Σχολής Ιωαννίνων και κάτοχος μεταπτυχιακού διπλώματος…