Τίποτα δεν τονίζει καλύτερα μια παραδοσιακή οικογένεια τα Χριστούγεννα από το να περνά τον χρόνο της ανοίγοντας δώρα, παίζοντας παιχνίδια …
Χριστούγεννα μιας άλλης εποχής…
Τα χριστούγεννα ήρθαν ξανά, γεμίζοντάς μας χαρά και φως, μελωδίες και νόστιμες λιχουδιές. Ο χρόνος κυλάει μόνο μπροστά και σε μόλις μία εβδομάδα θα έχει συμπληρωθεί άλλη μία δεκαετία, εισάγοντάς μας αισίως στο 2020! Όμως τέτοιες γιορτινές ημέρες, το μυαλό μας δεν μπορεί να μην σεργιανά σε μονοπάτια από το κοντινό ή το μακρινό παρελθόν, σε Χριστούγεννα άλλων εποχών, τότε που η Ελλάδα είχε μία διαφορετική όψη, λίγο πιο αθώα. Τότε που δεν υπήρχε αυτή η πληθώρα υλικών και τεχνολογικών αγαθών και όλα ήταν πιο απλά, πιο αληθινά. Τότε που τα Χριστούγεννα σήμαιναν συναίσθημα, τζάκι, κρύο, κάλαντα, διασκέδαση και αγκαλιά. Ετοιμάστε μία κούπα ζεστή σοκολάτα, βρείτε την πιο αναπαυτική γωνιά του σπιτιού σας, και πάμε μαζί να γνωρίσουμε, να θυμηθούμε και να αναβιώσουμε αυτά τα -όχι και τόσο- μακρινά Χριστούγεννα…
1897 και «Ο θαυμάσιος κινηματογράφος του Έδισον – με 60 λεπτά!»
Ξεκινάμε το ταξίδι μας 122 χρόνια πριν, τότε που Ελλάδα πάλευε ακόμη να κλείσει τις πληγές που της είχε αφήσει ο ελληνοτουρκικός πόλεμος. Στην γιορτινή πρωτεύουσα εγκαινιάζεται ο «κινηματογράφος τσέπης» στο κατάστημα των Μαγγιόρου και Ρουσόπουλου στην οδό Ερμού. «Ο θαυμάσιος κινηματογράφος του Έδισον – με 60 λεπτά!» που διαλαλεί η διαφήμιση, δεν είναι παρά μικρά βιβλιαράκια με φωτογραφίες που αποτυπώνουν τις διαφορετικές φάσεις μιας κίνησης με ένα γρήγορο ξεφύλλισμα. Κι όμως αρκούν για να συγκεντρώσουν πλήθη κόσμου που θέλουν να απολαύσουν το θέαμα ως «το κάτι εξαιρετικό» για τις γιορτές του 1897.
1936- το έθιμο των δώρων στους άνδρες της τροχαίας
Βρισκόμαστε λίγα χρόνια μετά την μικρασιατική καταστροφή και ο πληθυσμός της χώρας έχει αυξηθεί σημαντικά λόγω της αυξημένης ροής των ελλήνων προσφύγων. Έτσι, οι δρόμοι των πόλεων γεμίζουν αυτοκίνητα, άπειρους οδηγούς και κυκλοφοριακό κομφούζιο. Οι πολίτες με συμπάθεια παρατηρούν το έργο των τροχονόμων, ενώ οι καταστηματάρχες κάνουν έναν μικρό έρανο για να το επαινέσουν. Οι Αρχές όμως το απορρίπτουν καθώς το θεωρούν δωροδοκία. Κάπως έτσι, το περιστατικό φτάνει στα αφτιά του βασιλιά κι εκείνος βγαίνει με τον οδηγό του στην οδό Ρηγίλλης και αφήνει γλυκά και κρασί ως δώρο στον τροχονόμο της περιοχής.
Δεκαετία του ’50- έρχεται ο Άγιος Βασίλης!
Ο αγαπημένος μας Άγιος Βασίλης είναι καθόλα συνυφασμένος με τα Χριστούγεννα και την Πρωτοχρονιά. Φυσικά, όπως είναι ευρέως γνωστό, ο ορθόδοξος «Άγιος Βασίλης» δεν είναι άλλος από τον Μέγα Βασίλειο της Καισαρείας, που καμία σχέση δεν έχει με τον Santa Claus (Άγιος Νικόλαος). Ο «Άγιος των παιδιών» με την μορφή που τον γνωρίζουμε σήμερα λοιπόν, ήρθε στη χώρα μας την δεκαετία 1950- 1960, τότε που οι Έλληνες μετανάστες της Αμερικής έστελναν στις οικογένειές τους εορταστικές κάρτες με την μορφή του στρουμπουλού και κοκκινοντυμένου Santa Claus.
Κουραμπιέδες και γλυκίσματα
Ανέκαθεν τα Χριστούγεννα συνοδεύονταν από τα απαραίτητα παραδοσιακά γλυκίσματα. Πόσο κόστιζαν στους νοικοκυραίους της εποχής τα γλυκά των γιορτών; Παλαιότερα οι παραδοσιακοί κουραμπιέδες κόστιζαν 80 δραχμές η οκά. Ακόμη πιο παλιά, στις πρώτες δεκαετίες του 20ου αιώνα, τα παραδοσιακά γλυκίσματα που δεν έλειπαν από το γιορτινό σπίτι των Ελλήνων ήταν, οι κουραμπιέδες (3,20 από βούτυρον Χαλκίδος ή «ιδιαίτεραι συμφωνίαι άνω των 50 οκάδων»), οι βασιλόπιτες, φοντάν, πτι φουρ, καραμελλέ, κονιάκ, λικέρ και πάστες σε «τιμάς των εργοστασίων», που έκαναν τις στοές των Αθηνών να μοσχοβολούν!
«Το λαχείο των Συντακτών»
Από το 1936 ως το 1968, η αγαπημένη συνήθεια των Ελλήνων είναι η αγορά του «λαχείου συντακτών», για να έχουν όλοι «δικαίωμα στο όνειρο». Οι τυχεροί λαχνοί μοιράζουν φοβερά για την εποχή δώρα, όπως «2 πολυκατοικίες, 2 ηλεκτρικά σπίτια, 90 διαμερίσματα, 60 αυτοκίνητα, εκατομμύρια σε μετρητά», μέχρι και… «μετοχές της Πειραϊκής Πατραϊκής και των τσιμέντων Τιτάν»! Όμως, το λαχείο συντακτών καταργείται επί Χούντας, γεγονός που δημιουργεί μεγάλη ένταση το 1968 στο δημοσιογραφικό επάγγελμα.
Το «θρυλικό Μινιόν»
Και κάπως έτσι φτάνουμε στο δεύτερο μισό του 20ου αιώνα, τότε που τα Χριστούγεννα στην Αθήνα, αλλά και στην υπόλοιπη Ελλάδα, είχαν το πρόσωπο του Μινιόν. Το θρυλικό πολυκατάστημα της Πατησίων, που ξεκίνησε από το μικρό «περίπτερον Μινιόν» του Γιάννη Γεωργακά το 1934, γίνεται πλέον το κρυφό χριστουγεννιατίκο όνειρο όλων των παιδιών. Ο 6ος όροφος ανοίγει για το κοινό μόνο την περίοδο των γιορτών, και εκεί τα γλυκίσματα, οι Άι Βασίληδες, οι τηλεοπτικές οθόνες – πρωτοπορία για την εποχή- και οι προσφορές αποτελούν από μόνα τους έναν λόγω ταξιδιού στην πόλη. Μαγεία, όνειρο και γιορτινό θαύμα για μεγάλους και μικρούς!
Σήμερα τα πράγματα έχουν άλλαξει κατά πολύ από εκείνες τις παλιές ημέρες, όμως κάποιες αξίες όπως τα έθιμα, τα συναισθήματα, το φαγητό και η παρέα παραμένουν τα ίδια και θα μένουν ανεξύτιλα όσα χρόνια κι αν περάσουν. Έτσι λοιπόν, ευχαριστηθείτε τα φετινά Χριστούγεννα με αγαπημένα πρόσωπα και απολαύστε κάθε στιγμή των γιορτών.
Καλά Χριστούγεννα και καλή Πρωτοχρονιά!
