Χώρος εργασίας: ελέγχοντας τον θυμό, πριν ο θυμός ελέγξει εμένα

Συντάκτης: Ιωάννα Φερεντίνου

Ας φανταστούμε έναν σερβιτόρο σε ένα μεγάλο εστιατόριο. Μετά από μια τεράστια μέρα σε διάρκεια, αγενείς πελάτες, αγχώδες προσωπικό, οξύθυμο υπεύθυνο, έρχεται επιτέλους το τέλος της βάρδιάς του. Αισθάνεται κουρασμένος, ενοχλημένος, αγχωμένος, νευρικός, αλλά δεν έχει την επιλογή να εκφράσει όλα αυτά που στην πραγματικότητα βρίσκονται μέσα του. Και αυτό γιατί; Ακριβώς επειδή βρίσκεται στον χώρο εργασίας του, έναν χώρο που καταλήγει να βιώνει σαν δεύτερο σπίτι του, και που δεν έχει την ελευθερία έκφρασης των σκέψεών του, όχι επειδή του το επιβάλλει κάποιος, αλλά διότι ξέρει πως εάν εξωτερικεύσει όλα τα αρνητικά του συναισθήματα, διακυβεύεται η θέση του ως εργαζόμενος.

Με τον τρόπο αυτόν, αυτόματα βιώνεται μια σύγκρουση, μια συναισθηματική ασυμφωνία, σε κάθε εργαζόμενο που ταυτίζεται με την προαναφερθείσα περιγραφή. Η ασυμφωνία αναπτύσσεται ακριβώς τη στιγμή που υπάρχει χάσμα ανάμεσα στα συναισθήματα που νιώθουμε και στα συναισθήματα που εκφράζουμε. 

Ωστόσο, θα μπορούσε ο οποιοσδήποτε να εκφράσει την εύλογη απορία: συνήθως δεν θεωρείται καλό να αφήνουμε να βγαίνουν στην επιφάνεια όλα μας τα συναισθήματα, συμπεριλαμβανομένου και αυτό του θυμού; Η απάντηση είναι ότι αυτή η πεποίθηση είναι ένας επικίνδυνος μύθος, επειδή μερικές φορές οι άνθρωποι χρησιμοποιούν τον θυμό για να παραχωρήσουν στον εαυτό τους την άδεια να αφήσει τα πράγματα να εξελιχθούν ανεξέλεγκτα. Το αποτέλεσμα; Σίγουρα δεν θα είναι η ανακούφιση της πηγής του θυμού. 

Επίσης, τις περισσότερες φορές, η υπερβολική έκφραση του θυμού, ενδέχεται να οδηγήσει σε επιδείνωση των καταστάσεων. Για παράδειγμα, σε μια παρεξήγηση δύο εργαζομένων, εάν εμείς, ως τρίτος εξωτερικός παράγοντας, πάρουμε την θέση του ενός εκ των δύο, τότε ενδέχεται να στραφεί η ένταση προς εμάς, καθώς και να παρασύρουμε και άλλους στον χώρο να πάρουν θέση, με αποτέλεσμα να προκύψει μια ένταση ανάμεσα σε περισσότερα άτομα και να βγει εκτός ελέγχου η κατάσταση.

Τίθεται, επομένως, η ανάγκη για έλεγχο του θυμού μας, όσο δύσκολο κι αν είναι να τον συγκρατήσουμε. Αρχικά, είναι σημαντικό να σημειώσουμε ότι οι αντιδράσεις του θυμού, μπορεί να συμπεριλάβουν όλη την κλίμακα συναισθημάτων, από τον εκνευρισμό, έως την προσβολή, την μανία και την βία. Με την διαχείριση αυτών των συναισθημάτων, καταβάλλουμε συστηματικές προσπάθειες για την μείωσή τους, καθώς και της φυσιολογικής διέγερσης που αυτά προκαλούν, όπως κόκκινο πρόσωπο, ιδρωμένες παλάμες, αυξημένος καρδιακός και αναπνευστικός ρυθμός κλπ. Ας δούμε, λοιπόν, κάποιους ενδεικτικούς τρόπους ελέγχου αυτών των αρνητικών συναισθημάτων.

Χαλάρωση: πρόκειται για μια τεχνική που εστιάζει αποκλειστικά στο σώμα. Ακούγεται εύκολη, αλλά πρόκειται για αρκετά δύσκολη άσκηση για κάποιον που βιώνει το ολοένα και πιο έντονο αίσθημα του θυμού που κορυφώνεται, κατά τη διάρκεια ενός διαπληκτισμού. Μαθαίνοντας την χαλάρωση, οι άνθρωποι είναι σε θέση να ελέγχουν πιο εύκολα την πίεση  που τους κατακλύζει. Η χαλάρωση, είναι ταυτόσημη με τον διαλογισμό, μια διαδικασία κατά την οποία το άτομο πηγαίνει σε ένα μέρος ήσυχο μόνο του, ξέροντας ότι δεν θα τον ενοχλήσει κανένας, και αφήνει σιγά σιγά το μυαλό του να αδειάσει και τους μύες του να χαλαρώσουν. 

Παίρνοντας μια βαθιά αναπνοή και μετρώντας ως το δέκα, μπορούν να υπάρξουν αυτομάτως ικανοποιητικά αποτελέσματα. Εάν είναι τόσο έντονο το αίσθημα του εκνευρισμού και δεν πετύχει αυτό, τότε χρειάζεται μεγαλύτερη συγκέντρωση στο σώμα, συγκέντρωση στην αναπνοή, αργά και φυσικά, θέτοντας στο μυαλό σκέψεις θετικές. Η διαδικασία αυτή είναι χρήσιμη, και εάν χρειαστεί, μπορεί να γίνει και η επανάληψή της, όσες φορές είναι αναγκαίες ώστε να εξαλειφθεί εντελώς η ένταση.

Χιούμορ: δεν υπάρχει τίποτε άλλο σαν το χιούμορ, που θα βοηθήσει να ελαττώσει την αχαλίνωτη έξαρσή σας. Για παράδειγμα, εάν κάποιος στον εργασιακό χώρο, βρεθεί και σας πει κάτι με αγενή τρόπο και σας δημιουργήσει ένταση, αντί να τον προσβάλλετε πίσω σαν απάντηση, σκεφτείτε τι μπορεί να σας θυμίζει, π.χ. μια αστεία εικόνα. 

Το να σκεφτείτε, το κεφάλι και το σώμα αυτού του ατόμου σαν μια αστεία εικόνα που θα σας έρθει εκείνη την ώρα στο μυαλό, μπορεί να σας δώσει μια σημαντική ευκαιρία για παύση, κάνοντάς σας να γελάσετε με αυτό. Μια στιγμιαία αίσθηση γέλιου, είναι σημαντική, καθώς προσφέρει ανακούφιση, σε μια στιγμή που ενδεχομένως να κατέληγε σε αρνητική αντίδραση ως προς το άλλο άτομο. Είναι ένας ωραίος τρόπος για ανάκτηση της αυτοκυριαρχίας και αυτοελέγχου σας.

Αλλαγή τρόπου σκέψης: ο θυμός είναι συνώνυμο με την διαστρεβλωμένη σκέψη. Όταν είμαστε θυμωμένοι, δεν σκεφτόμαστε λογικά, καθώς στη ζυγαριά λογικής – συναισθήματος, γέρνει το τελευταίο. Φαυλοκυκλικά, αυτό οδηγεί σε ακόμη μεγαλύτερη συχνότητα και ένταση του θυμού, προκαλώντας την επιδείνωσή του. Προσπαθήστε, συνεπώς, εκείνη την στιγμή, να σκεφτείτε ότι αυτό δεν θα βοηθήσει σίγουρα την κατάσταση. 

Καταβάλλοντας προσπάθεια για λογική σκέψη, ακόμη και να μην μετριαστεί πλήρως η μανία, θα καταφέρετε σε έναν βαθμό να δείτε ξεκάθαρα τα γεγονότα και να σκεφτείτε διεξοδικά. Το χαρακτηριστικό αυτής της τεχνικής, είναι ότι συνήθως χρειάζεται ένας άνθρωπος εκείνη την στιγμή ώστε να επικρατήσει η λογική μέσα σας. Επομένως, εάν δυσκολεύεστε να απαλλαγείτε από το έντονο άσχημο συναίσθημα, ζητήστε από κάποιον συνάδελφο, ή φίλο, να συνδράμει στο να αντιληφθείτε τις παράλογες σκέψεις σας, που διέπονται από τον εκνευρισμό.

Φύγετε από τον χώρο για λίγο: πρόκειται για την πιο ακραία διάσταση της εμπειρίας του θυμού, όπου νιώθετε να μην ελέγχετε τις κινήσεις και τις αντιδράσεις σας. Σε αυτές τις περιπτώσεις, το καλύτερο είναι να μετακινηθείτε σε άλλο δωμάτιο ή χώρο, ακόμη και εκτός του κτηρίου. Είναι γνωστό, ότι οι συνθήκες του περιβάλλοντος χώρου όπου βρισκόμαστε, μας δημιουργούν την αίσθηση ενός αρνητικού ή θετικού κλίματος. Άρα, η αλλαγή αυτών των συνθηκών, και η αντικατάστασή τους με άλλον χώρο, ενδεχομένως να συμβάλλει στο να ξεφύγετε από οτιδήποτε δυσχερές και επιζήμιο μπορεί να διακινδυνεύσει την ψυχική σας ηρεμία, καθώς και την θέση εργασίας σας. Είναι πολύ χρήσιμη τεχνική, ακριβώς επειδή ο χρόνος που μεσολαβεί όταν κάποιος μετακινείται από ένα μέρος σε ένα άλλο, μπορεί να του αποσπάσει την προσοχή από την αμεσότητα της κατάστασης.

Αυτοί ήταν ενδεικτικοί τρόποι διαχείρισης και αυτοελέγχου των αρνητικών συναισθημάτων, εστιασμένοι στον χώρο εργασίας, καθώς εκεί είναι που αλληλεπιδρούμε με τους περισσότερους ανθρώπους, τις περισσότερες ώρες της ημέρας.

Όπως προανέφερα, η καταπίεση των συναισθημάτων, ιδίως των αρνητικών, δεν είναι προτιμητέα. Αντιθέτως, πάντα ως σύμβουλοι ψυχικής υγείας και ψυχολόγοι, προτείνουμε την ασυγκράτητη εξωτερίκευσή τους, καθώς αυτό είναι το υγιές για την ψυχική μας ισορροπία και ομοιόσταση. Ωστόσο, ο επαγγελματικός εργασιακός χώρος, απαιτεί την κατάλληλη συμπεριφορά και συμμόρφωση. Συνεπώς, αναιρείται κατευθείαν η ιδέα αυτή της έκφρασης θυμού στις συγκεκριμένες περιβαλλοντικές συνθήκες.

Από την στιγμή που επιδιώκουμε να γίνουμε επιτυχημένοι, ο καθένας στον εκάστοτε προσωπικό του κλάδο, χρειάζεται να μας συνοδεύει η αντίστοιχη κατάλληλη συμπεριφορά, που διέπεται από τους άγραφους κανόνες του κάθε οργανισμού ή επαγγέλματος. 

Βέβαια, υπάρχει και η αντίθετη όψη του νομίσματος, που μας λέει ότι ο θυμός πολλές φορές μπορεί να λειτουργεί εποικοδομητικά και κατά συνέπεια να είναι και αναγκαίος. Αυτές οι περιπτώσεις, αφορούν στον καθορισμό των προσωπικών μας ορίων, όπου κρίνεται σκόπιμο, να αντιλαμβάνονται οι άνθρωποι γύρω μας ποια είναι αυτά τα όρια, ώστε να μην τα υπερβαίνουν. 

Άλλη περίσταση όπου ο θυμός φαίνεται να είναι σημαντικός, είναι σε μια πιο επείγουσα κατάσταση, όπου μπορεί κάποιος να υψώσει την φωνή του και να κοιτάξει τον υφιστάμενό του κατευθείαν στα μάτια, προκειμένου να αναλάβει άμεση δράση για κάτι, εκφράζοντας το κατεπείγον. Ο θυμός αυτών των ειδών, λοιπόν, δεν αποτελεί πρόβλημα. Εντούτοις, είναι αρκετά πολύτιμος και χρήσιμος. 

Συμπερασματικά, καταλήγουμε στο ότι ο θυμός είναι ένα απόλυτα φυσιολογικό συναίσθημα που όλοι οι άνθρωποι έχουμε νιώσει και θα νιώσουμε αρκετές φορές καθ’ όλη την διάρκεια της ζωής μας. Το ζήτημα στην περίπτωση αυτήν που θα αισθανθούμε θυμωμένοι και εκτός ελέγχου, είναι πρωτίστως να διαλευκάνουμε στο μυαλό μας εάν όντως είναι λογικό να θυμώνουμε στην συγκεκριμένη συνθήκη, ή εάν συμβαίνει επειδή έχει ξεχειλίσει το ποτήρι των πιέσεων μέσα μας. 

Όταν η αίσθηση θυμού μας, αντί να ελαττώνεται, αναζωπυρώνεται, τότε κρίνονται πολύ χρήσιμες οι τεχνικές που παρέθεσα. Με τους τρόπους αυτούς, θα καταφέρουμε ο καθένας προσαρμόζοντας αυτόν τον οδηγό στις δικές του ανάγκες και προσωπικότητα, να μετριάζουμε τα φορτισμένα με αρνητικό τρόπο αισθήματα που μας κατακλύζουν την δεδομένη στιγμή, και να επιδεικνύουμε μια περισσότερο αρμόζουσα συμπεριφορά, με γνώμονα την ευπρέπεια, την σοβαρότητα, την σεμνότητα και την συμμόρφωση, έννοιες που αποτελούν τους άξονες μιας ορθής επαγγελματικής συμπεριφοράς.

Συντάκτης: Ιωάννα Φερεντίνου,

Influence:

Αρθρογράφος του flowmagazine.gr.