Ξηρασία και νερό στην Ελλάδα. Ο πόρος που ξεχνάμε όλοι μέχρι να εξαφανιστεί

Κάθε καλοκαίρι μιλάμε για πυρκαγιές, θερμοκρασίες, καύσωνες. Σπανιότερα όμως μιλάμε για αυτό που τα τροφοδοτεί όλα. Την ξηρασία και τη μειωμένη διαθεσιμότητα γλυκού νερού. Η Ελλάδα, με τα νησιά της και τις παράκτιες πεδιάδες της, αντιμετωπίζει έναν από τους πιο σιωπηλούς αλλά σοβαρότερους κλιματικούς κινδύνους, τη διαρθρωτική έλλειψη νερού σε τμήματα της επικράτειας.

Πού εντοπίζεται το πρόβλημα

Τα νησιά του Αιγαίου αλλά και γενικότερα τα νησιά μας, ιδίως κατά τους θερινούς μήνες είναι τα πιο ευάλωτα. Μικρά νησιά, χωρίς μεγάλα υδατικά αποθέματα, στηρίζονται σε εποχικές βροχοπτώσεις και υπόγεια ύδατα που ήδη εμφανίζουν πίεση από την υπεράντληση. Το καλοκαίρι, η τουριστική ζήτηση πολλαπλασιάζεται, ενώ οι βροχές είναι ελάχιστες. Σε αρκετά νησιά, το πόσιμο νερό μεταφέρεται ήδη με βυτιοφόρα πλοία κατά τους θερινούς μήνες. Αυτό δεν είναι σενάριο του μέλλοντος αλλά αποτελεί τη σημερινή πραγματικότητα.

Η κλιματική αλλαγή επιτείνει ό,τι ήδη υπήρχε

Τα κλιματικά μοντέλα προβλέπουν για τη Μεσόγειο παρατεταμένες περιόδους ξηρασίας, ανομβρίας και υψηλότερες θερμοκρασίες που αυξάνουν την εξάτμιση. Αυτό σημαίνει λιγότερο νερό σε υδροφόρους ορίζοντες, λίμνες και ποταμούς, και αυξημένη αγροτική ζήτηση λόγω περισσότερης εξάτμισης από τα εδάφη. Η Ελλάδα, που έχει ήδη σημαντική εξάρτηση από τη γεωργία, θα αισθανθεί αυτή την πίεση ιδιαίτερα.

Ο ρόλος της ξαπλώστρας στο πρόβλημα νερού

Υπάρχει επιπλέον και μια σύνδεση που δε γίνεται αμέσως ορατή, και δεν είναι άλλη από τον τουρισμό. Ένας τουρίστας σε θέρετρο χρησιμοποιεί, σύμφωνα με εκτιμήσεις, τρεις έως τέσσερις φορές περισσότερο νερό ημερησίως από έναν μόνιμο κάτοικο. Πισίνες, ντους μετά τη θάλασσα, πλυντήρια κλινοσκεπασμάτων και όλα αυτά σε νησιά που ήδη αντιμετωπίζουν υδατική πίεση δημιουργούν ένα σύστημα που δεν είναι βιώσιμο στο μεσοπρόθεσμο.

Λύσεις που υπάρχουν αλλά δεν εφαρμόζονται επαρκώς

Η αφαλάτωση θαλασσινού νερού είναι τεχνολογικά ώριμη λύση που ήδη εφαρμόζεται σε ορισμένα νησιά. Αλλά είναι ενεργοβόρα και ιδίως όταν η ενέργεια δεν είναι ανανεώσιμη, ο κύκλος δεν κλείνει. Η επαναχρησιμοποίηση γκρίζων υδάτων, δηλαδή νερού από ντους και νιπτήρες, για άρδευση και καζανάκια αποτελεί μια ήδη εφαρμόσιμη τεχνολογία που ελάχιστα κτίρια στην Ελλάδα υιοθετούν. Η συλλογή βρόχινου νερού, παράδοση που οι παππούδες μας εφάρμοζαν φυσικά, έχει μεγάλη δυνητική αξία αν εφαρμοστεί συστηματικά.

Τι μπορεί να κάνει ο καθένας μας

Η συνειδητή μείωση κατανάλωσης νερού, ειδικά το καλοκαίρι και ειδικά σε νησιωτικούς προορισμούς, είναι μια μορφή σεβασμού απέναντι στον τόπο που επισκεπτόμαστε. Μικρές πράξεις όπως το κλείσιμο της βρύσης κατά το βούρτσισμα δοντιών, σύντομα ντους, αποφυγή πλυντηρίων σε μισή γεμάτη κατάσταση, δε λύνουν το πρόβλημα δομικά, αλλά σηματοδοτούν μια νοοτροπία αλλαγής και μακροπρόθεσμα μπορεί να φανεί ότι συμβάλλουν καταλυτικά στην εξοικονόμηση αυτού του τόσο πολύτιμου πόρου που λέγεται νερό.

Συντάκτης: Χριστίνα Ζορμπά,

Influence: