Χαρτοπαιξία… όταν η διασκέδαση γίνεται παθολογία
Πρόκειται για ένα ομαδικό παιχνίδι ενηλίκων κυρίως (και εφήβων), για να περνά ευχάριστα η ώρα… Ή μήπως όχι;
Σύμφωνα με την επικρατέστερη άποψη, τα παιγνιόχαρτα εμφανίστηκαν στην Κίνα μεταξύ 7ου και 10ου αιώνα. Τα παιγνιόχαρτα θεωρούνται εξέλιξη των κινέζικων ντόμινο, γιατρικού της πλήξης. Ήδη από την αρχή της διάδοσης της χαρτοπαιξίας στην Ευρώπη προέκυψαν σοβαρά προβλήματα ως προς τα χρήματα που παίζονταν και τις περιουσίες που χάθηκαν, όχι μόνο από τον απλό λαό, αλλά και από τους «ευγενείς» της εποχής, ακόμα και σε βασιλικούς οίκους. Ο εθισμός, δηλαδή το πάθος της χαρτοπαιξίας, θεωρείται από τα κοινωνικώς πιο ολέθρια, αφού η ιστορία αναφέρει πάμπολλα παραδείγματα επιφανών ανδρών (αυτοκρατόρων, βασιλέων και αρχιερέων) που καταστράφηκαν εξαιτίας του συγκεκριμένου πάθους τους. Πράγματι, η χαρτοπαιξία αποδείχθηκε, διαχρονικά, «μάστιγα» για όλες τις κοινωνικές τάξεις (Βικιπαίδεια).
Το γεγονός ότι πρόκειται για μία κοινωνικώς αποδεκτή δραστηριότητα διευκολύνει αφενός την ενασχόληση με αυτήν από τον οποιοδήποτε και δυσκολεύει αφετέρου την αναγνώρισή της ως επίφοβη να εξελιχθεί σε παθολογική. Μάλιστα, η παθολογική χαρτοπαιξία αντιμετωπίζεται πλέον ως ψυχική διαταραχή και ανήκει στο «φάσμα των ιδεοψυχαναγκαστικών διαταραχών» (Ρούκας, Δ.Κ. και Κονταξάκης Β.Π. (2005). Ψυχιατρική, 16:313-327)
Τα κριτήρια που χαρακτηρίζουν τον παθολογικό παίκτη (σύμφωνα με το DSM-IV):
1. Παθολογική ενασχόληση, όπου το άτομο ασχολείται σε μόνιμη βάση και αναζητά τρόπους να βρει χρήματα να παίξει.
2. Ανοχή, δηλαδή τα ποσά αυξάνονται συνεχώς ώστε να μπορεί να αντλεί την ικανοποίηση που χρειάζεται.
3. Στερητικό σύνδρομο. Γίνεται εριστικός και νευρικός όταν κάνει προσπάθειες να ελέγξει την συμπεριφορά του στο παιχνίδι.
4. Φυγή, όπου δηλαδή η προσφυγή του στον τζόγο είναι αποτέλεσμα της ανάγκης του να ξεφύγει από την οδυνηρή συναισθηματικά πραγματικότητα ή για να καταλαγιάσει το έντονο άγχος, στρες, ενοχές, δυσφορία.
5. Κυνηγητό. Αφού χάσει, επιστρέφει την επομένη με πρόθεση να ανακτήσει τις απώλειές του.
6. Ψεύδεται στην οικογένειά του, στους φίλους του, ακόμη και στον ψυχοθεραπευτή του, αναφορικά με το μέγεθος του προβλήματός του.
7. Απώλεια ελέγχου. Έχει προσπαθήσει ανεπιτυχώς πολλές φορές να ελέγξει, μετριάσει ή και να σταματήσει να παίζει.
8. Παράνομες πράξεις, με στόχο να διαθέσει χρήματα στα παιχνίδια.
9. Διακινδύνευση σχέσεων, φιλικών, οικογενειακών, συναισθηματικών αλλά και επαγγελματικών.
10. Ανάγκη εγγύησης, όπου δηλαδή αναγκάζεται να ζητήσει την τριτεγγύηση οικογενειακών ή φιλικών ατόμων, ώστε να αντιμετωπίσει τα οικονομικά προβλήματα που προέρχονται από το παθολογικό παίξιμό του.
Στην αιτιολογία της εμπλέκονται πολλοί παράγοντες, όπως οικογενειακοί (ένας από τους δύο γονείς έχει εκδηλώσει συμπεριφορά συσχετιζόμενη με κάποια μορφή τζόγου), ψυχοδυναμικοί όπου η ανάγκη για κέρδος ερμηνεύεται ως παιδική αίσθηση παντοδυναμίας (παλινδρόμηση) ή ως ασυνείδητη ανάγκη για τιμωρία (κατάθλιψη), συμπεριφορικοί όπου το κέρδος αποτελεί θετικό ενισχυτή, καθώς και βιολογικοί/κληρονομικοί. Σημαντικός παράγοντας, φυσικά, αποτελεί η προσωπικότητα του ατόμου και το πώς είναι δομημένη. Οι άντρες φαίνεται να είναι πιο ευπαθείς προς ανάπτυξη της παθολογικής χαρτοπαιξίας, με περισσότερες πιθανότητες έναρξης εμφάνισής της κατά την εφηβική ηλικία, ενώ για τις γυναίκες η ηλικία έναρξης φαίνεται να αντιστοιχεί σε μετέπειτα καιρό από την ενηλικίωση.
Συνίσταται ψυχοθεραπεία ατομική (ενδείκνυται το γνωσιακό- συμπεριφοριστικό μοντέλο), οικογενειακή και ομαδική.
Φορείς που μπορείτε να απευθυνθείτε
