Χαλαρή Δυσαρθρία: Τι είναι και πώς αντιμετωπίζεται

Συντάκτης: Σταυρίνα Κούτρη

Τον ορισμό της δυσαρθρίας (dysarthria) μπορούμε να τον καταλάβουμε από την ίδια την λέξη. Σχηματίζεται από την ένωση του προθήματος “δυσ-” και τη λέξη “άρθρωση”, υποδεικνύοντας την δυσκολία στην άρθρωση των λέξεων.  Ας δούμε αναλυτικότερα τί είναι και πώς αντιμετωπίζεται.

Τι είναι η δυσαρθρία

Οι δυσαρθρίες αποτελούν μία ομάδα νευρογενών κινητικών διαταραχών της ομιλίας. Η εμφάνιση κάποιας μορφής εξ’αυτών επηρεάζει την ικανότητα του ατόμου να κινεί επαρκώς τις δομές που είναι απαραίτητες για την παραγωγή ομιλίας. Συνολικά διακρίνονται έξι (6) τύποι δυσαρθρίας (συμπεριλαμβανομένου του μικτού τύπου), με διαφορετική συμπτωματολογία. Σε όλους όμως παρατηρείται αδυναμία κατά την παραγωγή της ομιλίας.

Ο τύπος της δυσαρθρίας καθορίζεται από την περιοχή του νευρικού συστήματος που έχει υποστεί βλάβη.

Η δυσαρθρία επηρεάζει τόσο τους ενήλικες όσο και τα παιδιά.


Διαβάστε επίσης: Διαταραχές του προφορικού λόγου


Χαλαρή Δυσαρθρία: Τι είναι και πώς αντιμετωπίζεται

Η χαλαρή δυσαρθρία αποτελεί μία από τις πιο συχνές μορφές της διαταραχής. Οι αιτολογίες εμφάνισής της είναι ποικίλες και περιλαμβάνουν μεταξύ άλλων:  

  • Εκφυλιστικές Ασθένειες (Νόσος του κινητικού νευρώνα – ALS)
  • Ωτορινολαρυγγολογικά και θωρακικά χειρουργικά τραύματα 
  • Κατάγματα κρανίου 
  • Κατάγματα αυχένα 
  • Μυασθένεια Gravis 
  • Μυϊκή δυστροφία Duchenne 
  • Διαταραχές αιματικής ροής στο στέλεχος του εγκεφάλου

Η χαλαρή δυσαρθρία είναι αποτέλεσμα βλάβης στο περιφερικό νευρικό σύστημα (ΠΝΣ) και είναι η μόνη που συνδέεται με βλάβες στα κρανιακά ή/και στα σπονδυλικά νεύρα και την παροχή αιμάτωσης σε αυτά. Οι βλάβες στο ΠΝΣ επηρεάζουν τόσο τις εκούσιες, όσο και τις ακούσιες κινήσεις του ατόμου. Ανάλογα με τα κρανιακά και σπονδυλικά νεύρα που επηρεάζονται παρουσιάζονται διαφορετικά χαρακτηριστικά στην ομιλία. Ωστόσο, χαλαρή παράλυση εμφανίζεται σε κάθε περίπτωση χαλαρής δυσαρθρίας, επηρεάζοντας την ταχύτητα, την ακρίβεια και το εύρος των κινήσεων και επιφέροντας αδυναμία, μειωμένο τόνο και μειωμένα αντανακλαστικά. 

Συμπτώματα – Κλινική Εικόνα 

Ασθενείς με χαλαρή δυσαρθρία παρουσιάζουν:

  • Μονόπλευρη αδυναμία στη γλώσσα ή/και στην υπερώα
  • Υποτονία
  • Μειωμένη ανταπόκριση του αντανακλαστικού της εξεμέσως 
  • Ρινική τροφόρροια (έξοδος τροφής από τη μύτη)
  • Ατροφία και δεσμιδώσεις (άρρυθμες συσπάσεις στους μύες της ομιλίας)
  • Σταδιακή μείωση της δύναμης των μυών της ομιλίας κατά την εκτέλεση στοματοπροσωπικών ασκήσεων

Η ομιλία σε περιπτώσεις χαλαρής δυσαρθρίας χαρακτηρίζεται από δυσκολίες στην φώνηση (παραγωγή φωνής), στην αντήχηση (ροή του αέρα στην στοματική και ρινική κοιλότητα), στην προσωδία (μελωδία ή “χρώμα” της ομιλίας) και στην άρθρωση.

Πιο συγκεκριμένα:

  • Δυσκολίες στην φώνηση 

Εάν η βλάβη είναι μονόπλευρη, η ποιότητα της φωνής εξαρτάται από τη θέση παράλυσης των φωνητικών χορδών. Αναλυτικότερα, αν οι φωνητικές χορδές έχουν παραλύσει σε θέση σύγκλισης των φωνητικών χορδών, η φωνή του ατόμου θα είναι τραχεία. Αντιθέτως, αν οι φωνητικές χορδές έχουν παραλύσει σε θέση απόκλισης, η φωνή θα είναι συριστική και μονότονη. Και στις δύο περιπτώσεις όμως η ένταση της φωνής είναι μειωμένη.  

  • Δυσκολίες στην αντήχηση 

Παρουσιάζεται ρινικότητα και διαφυγή του αέρα από τη μύτη κατά την ομιλία του ατόμου. Αυτό επιφέρει ανακριβή παραγωγή των συμφώνων.

  • Δυσκολίες στην προσωδία 

Παρατηρούνται μειωμένες αλλαγές στο ύψος και την ένταση της φωνής. 

  • Δυσκολίες στην άρθρωση 

Η αδυναμία κυρίως της γλώσσας και έπειτα της υπερώας επιφέρουν ανεπαρκή παραγωγή των περισσότερων συμφώνων. 

Ο συνδυασμός των παραπάνω έχει ως αποτέλεσμα την παραγωγή μικρών φράσεων κατά την ομιλία και την αδυναμία του ασθενή να παράγει ρέοντα και καταληπτό λόγο.

Χαλαρή Δυσαρθρία: Τι είναι και πώς αντιμετωπίζεται


Διαβάστε επίσης: Τραυλισμός, θεραπεύεται ή όχι;


Θεραπεία 

Προκειμένου να επιτευχθεί η μέγιστη δυνατή αποκατάσταση των αδυναμιών, το άτομο ή/και οι φροντιστές του πρέπει να απευθυνθούν σε έναν επαγγελματία λογοθεραπευτή, ο οποίος μετά την λήψη ιστορικού και την διεξαγωγή αξιολόγησης, θα είναι σε θέση να κάνει διάγνωση και να δομήσει εξειδικευμένο θεραπευτικό πλάνο βάσει των ελλειμμάτων που έχει εντοπίσει. 

Ο κύριος στόχος της λογοθεραπευτικής παρέμβασης είναι φυσικά η επίτευξη της μέγιστης καταληπτότητας της ομιλίας. Τα υποσυστήματα που επηρεάζονται πρέπει να θεραπευτούν ξεχωριστά έτσι ώστε να μπορέσουν να λειτουργήσουν συνδυαστικά και συντονισμένα για την παραγωγή καταληπτής ομιλίας. Η άρθρωση είναι το τελευταίο υποσύστημα που προσεγγίζεται θεραπευτικά, καθώς προηγείται το να επιτευχθεί ενδυνάμωση και συντονισμός της φώνησης και της αναπνοής.

Σημαντικό είναι να κατανοήσουμε πως όσο νωρίτερα ξεκινήσει η λογοθεραπευτική παρέμβαση, τόσο πιο καλή είναι η πρόγνωση για την αποκατάσταση των ελλειμμάτων.

Πηγές

Duffy J.R., (2012) Νευρογενείς Κινητικές Διαταραχές Ομιλίας, Υποστρώματα, Διαφορική Διάγνωση και Αντιμετώπιση, Ιατρικές Εκδόσεις Π.Χ. Πασχαλίδης, Αθήνα 

https://apothetirio.lib.uoi.gr/xmlui/bitstream/handle/123456789/402/lgt_2009019.pdf?sequence=1

Συντάκτης: Σταυρίνα Κούτρη,

Influence:

Γεννημένη και μεγαλωμένη στην πολύπλευρη πρωτεύουσα, διανύοντας την δεκαετία των ρίσκων και των μεγάλων αλλαγών για την ώρα…