Πώς να βοηθήσετε τα παιδιά σας να ξεπεράσουν τις φοβίες τους
Κάθε γονιός προσπαθεί να αντιμετωπίσει τους φόβους του παιδιού του. Τι γίνεται όμως όταν οι φόβοι αυτοί δεν αφορούν κάποιον πραγματικό κίνδυνο ή δεν εξαφανίζονται όσο περνάνε τα χρόνια; Όταν δηλαδή ο φόβος του είναι στην πραγματικότητα φοβία. Η φοβία είναι ένας επίμονος, έντονος, διαρκής και παράλογος φόβος για ένα συγκεκριμένο χώρο, κατάσταση ή δραστηριότητα, η οποία μπορεί και να μην αποτελεί πραγματικό κίνδυνο ή απειλή (π.χ ένα ζώο, το σχολείο κ.α) που έχει ως αποτέλεσμα το παιδί να επιθυμεί έντονα την αποφυγή αυτού που φοβάται εκδηλώνοντας συμπτώματα όπως εφίδρωση, έντονο τρόμο, πόνο στο στομάχι, εμέτους με συνέπεια να εμποδίζεται σημαντικά η καθημερινή του λειτουργικότητα.
Παραδείγματα παιδικών φοβιών
Το παιδί μπορεί να εκδηλώσει υπερβολικό άγχος μπροστά σε κοινωνικές καταστάσεις επειδή αγχώνεται ότι μπορεί να κάνει κάτι ανάρμοστο, με συνέπεια την αποφυγή αυτών των καταστάσεων. Πολλές φορές ένα παιδί μπορεί να εμφανίσει φοβία για την εκτέλεση ορισμένων συνηθισμένων δραστηριοτήτων όπως το να φάει ή να αθληθεί μπροστά σε άλλα παιδιά ή το να χρησιμοποιήσει την τουαλέτα του σχολείου. Επίσης μπορεί να φοβάται να εκτεθεί μπροστά σε άλλα παιδιά επειδή φοβάται ότι θα ρεζιλευτεί, θα ντροπιαστεί και επομένως το αποφεύγει.
Θετικές πρακτικές των γονέων
Παρ’ ότι ένας ψυχολόγος θα ήταν ο καταλληλότερος να βοηθήσει παιδιά με έντονες κοινωνικές φοβίες, υπάρχουν πολλά πράγματα που θα μπορούσαν να κάνουν οι γονείς για να βοηθήσουν τα παιδιά που είναι έντονα ντροπαλά και σε καταστάσεις που δε χρειάζεται.
- Να δημιουργήσουμε χρόνο στα παιδιά να συναντούν φίλους. Αυτό σημαίνει να μην παραφορτώνουμε τα παιδιά μας με δραστηριότητες για κάθε μέρα της εβδομάδας.
- Να ενθαρρύνουμε τις ώρες παιχνιδιού. Να προσπαθήσουμε να ορίσουμε συγκεκριμένες μέρες και ώρες τις εβδομάδας όπου τα παιδιά μας θα παίζουν με άλλα παιδιά. Να ενθαρρυνθεί το παιδί να καταγράψει τους φίλους του και να έχει τα τηλέφωνά τους ώστε να επικοινωνεί μαζί τους και να κανονίζει τις λεπτομέρειες.
- Παιχνίδι ρόλων για διάφορες κοινωνικές διαστάσεις. Μερικά παιδιά αρνούνται να μιλήσουν στο τηλέφωνο, μην ξέροντας τι να πουν. Η εξάσκησή τους σε αυτό μπορεί να γίνει μέσα από τη μίμηση μιας τηλεφωνικής συνδιάλεξης.
- Φυσιολογικοί φόβοι. Αν εξηγηθεί στο παιδί πως είναι φυσιολογικό κάποιος να φοβάται να μιλήσει για πρώτη φορά σε άτομα που δεν έχει ξαναδεί ή να διαβάσει μια έκθεση του μπροστά σε όλη την τάξη. Ο φόβος θα μετριάζεται όσο το παιδί θα εξασκείται.
- Να προτείνουμε ένα χόμπι. Αν το ντροπαλό παιδί αποκτήσει ένα χόμπι, θα μπορεί να συναντά άλλα παιδιά με κοινά ενδιαφέροντα, άρα η κοινωνικοποίηση θα είναι πιο εύκολη.
- Να μην ξεχνάμε τον έπαινο. Κάθε επιτυχία του στη διεύρυνση του κοινωνικού του κύκλου θα πρέπει να επισημαίνεται και να επαινείται.
- Να μη μεταδίδουμε στο παιδί τους δικούς μας φόβους.
-
Πολύ σημαντικό να μην ειρωνευόμαστε τους φόβους του παιδιού και να μην το εξαναγκάζουμε βίαια να πλησιάζει το αντικείμενο του φόβου του. - Να έχουμε κυρίως ηρεμία και θετική σκέψη. Το παιδί θα πρέπει να μάθει να ηρεμεί προτού μπει σε καταστάσεις που του προκαλούν φόβο. Μπορεί να μάθει επίσης να σκέπτεται θετικά και λογικά ώστε να περιορίσει τον ενδεχόμενο φόβο, εκλογικεύοντας πολλές δύσκολες καταστάσεις.
Η οικογένεια το μεγαλύτερο καταφύγιο
Στην περίπτωση των παιδιών προσχολικής ηλικίας, οι φόβοι συνδέονται κυρίως με καταστάσεις που προκαλούν το συναίσθημα της ανασφάλειας και της ανησυχίας μπροστά στο άγνωστο, στο απρόβλεπτο και στο ξαφνικό. Οι φοβίες είναι ουσιαστικά αγχώδεις διαταραχές και γι’ αυτό αν, παρά τις δικές μας προσπάθειες, αυτές συνεχίζουν να εκδηλώνονται σε ένα παιδί θα πρέπει να ζητηθεί εξειδικευμένη θεραπεία για την πλήρη εξάλειψή τους.
Ολοκληρώνοντας, πρέπει να επισημανθεί ότι ο πιο σημαντικός παράγοντας είναι το ίδιο το οικογενειακό περιβάλλον το οποίο θα πρέπει να είναι σταθερό και να παρέχει στήριξη και ασφάλεια. Παιδιά τα οποία ζουν σε ένα ήρεμο και ζεστό οικογενειακό περιβάλλον, όπου κυριαρχούν τα συναισθήματα της αποδοχής και ενθαρρύνεται η απόκτηση αυτονομίας, φαίνεται να διαθέτουν μια ισχυρή ασπίδα προστασίας έναντι της εκδήλωσης φοβιών.
