Τι τύπος προσωπικότητας είστε; – Μέρος Α
Η προσωπικότητα ενός ανθρώπου αποτελείται από τους χαρακτηριστικούς τρόπους με τους οποίους σκέφτεται, αισθάνεται και συμπεριφέρεται, οι οποίοι τον κάνουν να είναι μοναδικός. Από πολύ παλιά οι άνθρωποι προσπάθησαν να περιγράψουν και να κατηγοριοποιήσουν τους εαυτούς τους. Μέχρι τις τελευταίες εξελίξεις στην ψυχολογία, αναζητούν ακατάπαυστα έναν καλό και αξιόπιστο τρόπο να εντάξουν κάτι τόσο σύνθετο και ρευστό όπως είναι η ανθρώπινη προσωπικότητα σε ένα σαφώς καθορισμένο μοντέλο. Ωστόσο είναι σημαντικό να θυμόμαστε πως η προσωπικότητα είναι μόνο μια πτυχή από πολλές άλλες, καθώς οι ενέργειές μας επηρεάζονται επίσης από το περιβάλλον, την εμπειρία, και τους προσωπικούς μας στόχους.
Πηγαίνοντας αρκετά πίσω, στο 400 π.Χ. θα συναντήσουμε την πρώτη θεωρία της προσωπικότητας που έγινε γνωστή από τον Έλληνα γιατρό Ιπποκράτη. Εκείνος χαρακτήρισε την ανθρώπινη συμπεριφορά υπό τους όρους τεσσάρων ιδιοσυγκρασιών, η κάθε μία από τις οποίες συσχετίζεται με έναν διαφορετικό σωματικό υγρό το λεγόμενο “χυμό”. Έτσι έχουμε τους τέσσερις τύπους προσωπικότητας: τον αιματώδη ή αισιόδοξο που σχετίζεται με το αίμα, τον φλεγματικό τύπο με το φλέγμα, τον μελαγχολικό με τη μέλανα χολή και τον χολερικό (θυμωμένος) με την κίτρινη χολή. Η προσωπικότητα του ατόμου καθοριζόταν από το ποσοστό καθενός από τους τέσσερις χυμούς στο σώμα του. Η θεωρία αυτή επηρέασε για πολλά χρόνια τους επιστήμονες για να φτάσουμε στον 19ο αιώνα όπου έχουμε μία ακόμα πιο μοντέρνα εκδοχή της θεωρίας αυτής. Ο Χανς Έισενκ, υποστήριζε εξίσου 4 τύπους προσωπικότητας παρόμοιους με εκείνους του Ιπποκράτη.
1. ΜΕΛΑΓΧΟΛΙΚΟΣ – ΑΣΤΑΘΗΣ ΕΞΩΣΤΡΕΦΗΣ
Ο μελαγχολικός τύπος προσωπικότητας χαρακτηρίζεται από δυσθυμία, άγχος, εγκράτεια και απαισιοδοξία. Επίσης, είναι απόλυτος και επιφυλακτικός με τους άλλους ανθρώπους, αποφεύγει την κοινωνική συναναστροφή και συνηθίζει να μένει ήσυχος.
2. ΦΛΕΓΜΑΤΙΚΟΣ- ΕΣΩΣΤΡΕΦΗΣ- ΣΤΑΘΕΡΟΣ
Το φλεγματικό άτομο συνήθως κρατάει μια παθητική και ήρεμη στάση. Είναι προσεχτικό και συγκρατημένο με τον εαυτό του και με τους άλλους. Τέλος, είναι άτομο στοχαστικό, γαλήνιο, αξιόπιστο και ήσυχο.
3. ΕΥΕΞΑΠΤΟΣ- ΑΣΤΑΘΗΣ- ΕΞΩΣΤΡΕΦΗΣ
Ο ευέξαπτος τύπος προσωπικότητας χαρακτηρίζεται από ευθιξία, ανησυχία, παρορμητικότητα και επιθετικότητα. Το άτομο αυτό ακόμη συνηθίζει να είναι ευσυγκίνητο και ευμετάβλητο, αλλά παράλληλα δραστήριο και αισιόδοξο.
4. ΑΙΣΙΟΔΟΞΟΣ (Εξωστρεφής-Σταθερός)
Το άτομο με αισιόδοξη προσωπικότητα συνήθως είναι κοινωνικό, αυθόρμητο και ομιλητικό με τους άλλους ανθρώπους. Διακατέχεται από ευαισθησία και ζωντάνια. Είναι ένα άτομο βολικό, αφού προσαρμόζεται εύκολα σε διάφορα περιβάλλοντα, αλλά συνάμα είναι και ηγέτης.
Στις αρχές του 20ου αιώνα συναντάμε την θεωρία των ψυχολογικών τύπων του Καρλ Γκούσταβ Γιουνγκ, του πατέρα της αναλυτικής ψυχολογίας. Η θεωρία των ψυχολογικών τύπων είναι ίσως το έργο με την μεγαλύτερη επιρροή στην τυπολογία της προσωπικότητας και αποτέλεσε τη βάση για έναν αριθμό άλλων θεωριών. Μια από τις θεμελιώδεις συνεισφορές του Γιουνγκ ήταν η ανάπτυξη της έννοιας της Εσωστρέφειας και Εξωστρέφειας, θεωρώντας ότι καθένας από εμάς ανήκει σε μια από τις δύο κατηγορίες, καθώς είτε εστιάζει στον εσωτερικό κόσμο (Εσωστρεφής) είτε στον εξωτερικό (Εξωστρεφής). Αυτοί οι όροι συνήθως ορίζονται διαφορετικά σήμερα, με την Εξωστρέφεια να είναι συνώνυμη με την κοινωνικότητα. Ωστόσο, οι αρχικοί ορισμοί του Γιουνγκ επικεντρώνονταν στο από πού ένα άτομο τείνει να αντλεί την ενέργειά του. Με την έννοια αυτή η Εσωστρέφεια δεν σημαίνει ντροπαλότητα και η Εξωστρέφεια δε συνεπάγεται απαραίτητα καλές κοινωνικές δεξιότητες.
Εκτός από την Εσωστρέφεια και την Εξωστρέφεια, ο Γιουνγκ επινόησε πολλές ακόμη έννοιες. Οι πιο σχετικές με το αντικείμενό μας είναι οι λεγόμενες λειτουργίες της Λογικής (Σκέψη και Συναίσθημα) και της Αντίληψης (Αίσθηση και Διαίσθηση). Σύμφωνα με τον Γιουνγκ κάθε άτομο προτιμά μία από αυτές τις γνωστικές λειτουργίες και βρίσκει πιο φυσικό να βασίζεται σε αυτή στις καθημερινές καταστάσεις που ζει.
(Το άρθρο συνεχίζεται στο 2ο μέρος που θα δημοσιευτεί αύριο…)
