Τρούλοι και Θόλοι της Παγκόσμιας Πολιτισμικής Κληρονομιάς – Μέρος Γ

Στο τρίτο μέρος του αφιερώματος στους εντυπωσιακότερους τρούλους και θόλους-σύμβολα της παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς, ταξιδεύουμε πιο μακριά. Ξεκινάμε από τη Γαλλία, «πετάμε» Σικάγο, φεύγουμε για τη Μέση Ανατολή, επιστρέφουμε στη Ρώμη και καταλήγουμε Ισπανία.

Τι θα συναντήσουμε στο ταξίδι μας; Πολλά και θαυμαστά κτίρια, των οποίων η κατασκευή είναι μια εντυπωσιακή ιστορία από μόνη της. Πέρα από το αποτέλεσμα, που μας αφήνει με το στόμα ανοιχτό.

1. Το Κέντρο των Βερσαλλιών-Η Αίθουσα των Κατόπτρων: Η Αίθουσα των Κατόπτρων είναι μία αίθουσα μήκους 70 τμ κατάμεστη από πανάκριβα κρύσταλλα, κεριά και καθρέφτες, τους ακριβότερους της εποχής. Το ανάκτορο των Βερσαλλιών αποτελεί έργο ζωής του Βασιλιά-΄Ηλιου Λουδοβίκου του ΙΔ’. Η παραμυθένια αίθουσα, δημιουργημένη το 1687, είναι ένα όνειρο που ο Βασιλιάς- Ήλιος Λουδοβίκος ΙΔ’ έκανε τα πάντα για να πραγματοποιήσει, επιστρατεύοντας τους καλύτερους αρχιτέκτονες, καλλιτέχνες και τεχνίτες της εποχής και χρησιμοποιώντας τα πιο δυσεύρετα υλικά.

Την αίθουσα κοσμούν δεκαεπτά μεγαλεπήβολοι καθρέπτες. Ίσως σήμερα να ακούγεται παράξενο, μα την εποχή εκείνη ο καθρέπτης ήταν ένα απόκτημα πραγματικά σπουδαίο και δεν είχαν όλοι οι κοινοί θνητοί τη δυνατότητα να έχουν στο σπίτι τους καθρέπτη. Ειδικότερα, ένας μεγάλος καθρέπτης ήταν δείγμα υψηλής θέσης και κοινωνικής καταξίωσης. Το ανάκτορο των Βερσαλλιών αποτελούσε από το 1682 έως το 1789, την Πρωτεύουσα της Γαλλίας, ενώ μετά τη Γαλλική Επανάσταση, και με την ανατροπή του βασιλικού καθεστώτος έπαψαν οι Βερσαλλίες να είναι βασιλική κατοικία και πρωτεύουσα της Γαλλίας.

2. Ο Θόλος του Πολιτιστικού Μεγάρου Πρέστον Μπράντλεϋ, Ιλινόις, Σικάγο:

Το δημόσιο κτίριο του πολιτιστικού μεγάρου φιλοξενεί τον μεγαλύτερο θόλο του είδους του, έχοντας διάμετρο 11.58 μ. Το θολωτό κατασκεύασμα αποτελεί ένα μωσαϊκό θαύμα 30.000 διαφορετικών ποικιλιών γυαλιού τύπου βιτρό. Ο ημιδιαφανής θόλος απεικονίζει τα δώδεκα σύμβολα του ζωδιακού κύκλου. Πρόκειται για αριστούργημα που προήλθε από τα χέρια του ξακουστού καλλιτέχνη-ψηφιδοποιού J.A Holzer.

H μεγαλοπρεπής κατασκευή προσελκύει περίπου 80.000 έκθαμβους επισκέπτες τον χρόνο.

3. Τζαμί του Μεγάλου Σεΐχη Ζάιτ, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, Άμπου Ντάμπι, Μέση Ανατολή:

Στο Άμπου Ντάμπι, την πρωτεύουσα των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων έχει την έδρα του το μεγαλύτερο τζαμί της πόλης. Το τέμενος είναι η καρδιά της λατρευτικής πρακτικής για την προσευχή της Παρασκευής και των προσευχών του «Μεγάλου Ιντ». Κατά τη διάρκεια του «Μεγάλου Ιντ» προσέρχονται στο τζαμί του Μεγάλου Σεΐχη Ζάιτ περίπου 41.000 επισκέπτες.

Το σχέδιο του θόλου που εμπνέει δέος αντλεί την έμπνευσή του από το Badshashi τζαμί, ενώ οι αψιδωτές του πύλεις είναι κυρίως μαυριτανικού αρχιτεκτονικού ρυθμού.

Για την κατασκευή του λατρευτικού χώρου χρησιμοποιήθηκαν πρώτες ύλες της αραβικής γης, με πρωταρχικές το μάρμαρο, τους ημιπολύτιμους λίθους, τα κρύσταλλα και τα κεραμικά, λόγω της μεγάλης τους ανθεκτικότητας και αντοχής τους.

4. Η Βασιλική του Αγίου Πέτρου, Βατικανό, Ρώμη

Το ανεξάρτητο κρατίδιο του Βατικανού είναι χτισμένο επάνω στο σημείο της ταφής του Αποστόλου Πέτρου. Η επιβλητική εκκλησία του Αγίου Πέτρου στη Ρώμη έχει χωρητικότητα 60.000 ανθρώπων και, συμπεριλαμβανομένου του συνολικού αρχιτεκτονικού συγκροτήματος συνθέτει τη μεγαλύτερη εκκλησία του κόσμου.

Ο Άγιος Πέτρος, από όλα τα εκκλησιαστικά μνημεία,  καταφέρνει να εξομοιώνει το αίσθημα της ζωής στον παράδεισο. Η αίσθηση αυτή ίσως να ήταν ανέφικτη χωρίς τον θόλο της βασιλικής του, ο οποίος στέκει εκεί για περισσότερα από 400 χρόνια και αποτελεί αλλοτινό έμβλημα της παπικής εξουσίας και σύμβολο της δυτικής αρχιτεκτονικής, σε κάθε όμως περίπτωση συνιστά διαχρονικό σύμβολο του κράτους του Βατικανού.

Ο θόλος της Βασιλικής του Αγίου Πέτρου είναι ένα από τα μεγαλύτερα έργα κάλυψης που κατασκευάσθηκαν ποτέ, με εσωτερική διάμετρο 42 μέτρων. Οι γραμμές του εκφράζουν το πέρασμα από την Αναγέννηση στην ύστερη εποχή του Μπαρόκ και αντανακλούν το σχεδιασμό του Μιχαήλ Αγγέλου, ο οποίος εργάσθηκε έως το 1564. Το σχέδιο του Μιχαήλ Αγγέλου θα εξακολουθήσει, με παραλλαγές ο Τζιάκομο Ντελαπόρτα.

Κατά τη μακραίωνη κατασκευή της βασιλικής έχουν παρουσιαστεί διάφορα σχέδια για τον θόλο της. Όλα υπάκουαν στον «κλασικό» έως τότε τρόπο κατασκευής που προέβλεπε δηλαδή, είτε τη χρήση εσωτερικών νεύρων που στήριζαν την κατασκευή είτε τη σταδιακή μείωση του πάχους, όπως είναι η περίπτωση του θόλου του Πάνθεον (27 π.Χ). Ο Μιχαήλ Άγγελος επηρεάστηκε από τον θόλο που κατασκεύασε ο Μπρουνελέσκι στον Καθεδρικό ναό της Φλωρεντίας.

Η πρωτοποριακή τεχνική της εποχής χαρακτηριζόταν από την κατασκευή δύο θόλων, ενός εσωτερικού πιο παχύ και ενός εξωτερικού και πιο λεπτού ο οποίος προστάτευε τον πρώτο. Κομβικής σημασίας ήσαν οι ακριβείς υπολογισμοί, καθώς η θεόρατη και φυσικά βαρύτατη κατασκευή στηριζόταν, ουσιαστικά, μόνη της , χωρίς εξωτερικά αντερείσματα ή εσωτερικές δοκούς. Είναι ανατριχιαστική η τόλμη των κατασκευαστών του 16^ου αιώνα. Ο θόλος της βασιλικής του Αγίου Πέτρου έχει διάμετρο 42μέτρων και είναι ο δεύτερος μεγαλύτερος ακολουθώντας το Θόλο του Πάνθεον, με διάμετρο τα 43.3 μέτρα.

Στα μουσεία του Βατικανού σώζεται το ξύλινο ομοίωμα, το πρόπλασμα του μελλοντικού θόλου του Αγίου Πέτρου τον οποίον όμως δεν πρόλαβε να ολοκληρώσει ο Μιχαήλ Άγγελος, αφού το Φεβρουάριο του 1564 πεθαίνει, έχοντας αποπερατώσει το τύμπανο-θολοστάτη με τα δεκαέξι παράθυρα. Έτσι, οι εργασίες κατασκευής του θόλου παύουν και μόνον το 1587, είκοσι χρόνια μετά το θάνατο του Μιχαήλ Αγγέλου ο Τζιάκομο Ντελαπόρτα θα υπογράψει συμβόλαιο που του ορίζει δεκαετή διορία για την ολοκλήρωση του έργου!

5. Το Τέμενος της Κόρδοβα, Ανδαλουσία, Ισπανία, 10^ος αιώνας:

Ο καθεδρικός ναός της Παναγίας της Ανάληψης, αρχικά υπήρξε καθολική χριστιανική εκκλησία που κατασκευάσθηκε από τους Γότθους και ήταν αφιερωμένη στον Άγιο Βικέντιο. Κατά το Μεσαίωνα μετατράπηκε σε ισλαμικό τέμενος Η Mesquita, το στολίδι της Κόρδοβα συγκαταλέγεται στα αρτιότερα μνημεία μαυριτανικής αρχιτεκτονικής:  Το Μεγάλο Τζαμί της Κόρδοβα παρουσιάζει χαρακτηριστικά και αρχιτεκτονική τεχνοτροπία παρόμοια με το Μέγα Τέμενος της Δαμασκού. Το εσωτερικό του μοιάζει με ένα δάσος από ριγέ ασπροκόκκινες αψίδες σχήματος πετάλου που στηρίζονται σε αστραφτερούς κίονες.

Στον πίσω τοίχο του τεμένους βρίσκεται το τμήμα που έχτισε ο Αμπντ αλ Ραχμάν Β’ το 848 και που κατεδαφίστηκε μερικώς για να υψωθεί στη θέση του ο καθεδρικός ναός. Αυτό το τμήμα περιείχε ένα μιράμπ (κόχη προσευχών), το συμβολικό ιερό κέντρο εκείνης της περιόδου, με έντονα διακοσμητικά στοιχεία. Ακολουθώντας τα ισλαμικά έθιμα, οι εσοχές αυτές αντικρίζουν πάντα τη Μέκκα στην ανατολή αλλά, στη συγκεκριμένη περίπτωση, πιθανότατα λόγω κακών υπολογισμών, η κόχη κοιτάει προς το νότο.

Πιο κάτω βρίσκεται το ομορφότερο τμήμα όλων, που δημιούργησε ο τελευταίος των μεγάλων χαλίφηδων, Αλ Χακάμ Β’, το 964. Εδώ οι αψίδες συνδέονται η μία με την άλλη και είναι υπέροχα στολισμένες. Εξαιρετικά περίτεχνες οροφές, με αψίδες και θόλους σχήματος διαμαντιού, λειτουργούν σαν πρελούδιο στην ιερά εσοχή (μιράμπ) της περιόδου Αλ Χακάμ.

Συντάκτης: Saky Koulibaly,

Influence:

Αρθρογράφος του flowmagazine.gr.