Τρούλοι και Θόλοι της Παγκόσμιας Πολιτισμικής Κληρονομιάς – Μέρος Β

Συνεχίζοντας το αφιέρωμα στα κτίρια με τους πιο εντυπωσιακούς τρούλους και θόλους, κάνουμε ένα ταξίδι στην Ιταλία. Φλωρεντία, Τορίνο, Ρώμη…Θα ανακαλύψουμε σύμβολα της παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς και θα γνωρίσουμε την ιστορία τους. Είστε έτοιμοι;

1. Η Αγία Μαρία του Τραστέβερε:

Η εκκλησία της Santa Maria in Trastevere ανεγέρθηκε το 340μ.Χ: Το έτος 38π.Χ, στο σημείο όπου βρίσκεται σήμερα η βασιλική εκκλησία, παρατηρήθηκε η εκροή ελαίου  (επρόκειτο για πετρέλαιο) από το έδαφος και ο εβραϊκός πληθυσμός του αρχαίου Τραστέβερε ερμήνευσε το συμβάν σαν οιωνό για την άφιξη του Μεσσία. Το σημείο από όπου ανάβλυζε το υγρό, fons olei, αργότερα, επί αυτοκράτορα Αλεξάνδρου Σεβήρου, καθαγιάσθηκε και έτσι τίθενται τα θεμέλια του πρώτου domus ecclesiae, την πρώτη εκκλησία η οποία θα αποπερατωθεί επί πάπα Ιουλίου του Α’ κατά τον 4^ο αιώνα και είναι η πρώτη βασιλική αφιερωμένη στην Παναγία σε ολόκληρη τη Ρώμη.

Η ξυλόγλυπτη οροφή της Santa Maria in Trastevere είναι ζωγραφισμένη από τον Ντομενικίνο, ενώ τα περίτεχνα ψηφιδωτά της κόγχης χωρίζονται σε δύο τμήματα, με το ανώτερο να ανάγεται στο 1140 και το επόμενο κατώτερο τμήμα να χρονολογείται το 1291. Τα ψηφιδωτά έργα είναι φιλοτεχνημένα από τον ζωγράφο και ψηφιδοποιό Pietro Cavallini,  έναν από τους σημαντικότερους εκπροσώπους της σχολής της Ρώμης του 13^ου αιώνα.

2. Το Ανάκτορο των Μεδίκων στη Φλωρεντία:

Πρόκειται για ένα αρχιτεκτονικό μνημείο- θησαυρό, τόσο λόγω της αρχιτεκτονικής που υιοθετεί, αλλά και για τον καλλιτεχνικό θησαυρό της Αναγέννησης, καθώς και το ότι συνιστά σημαντικό κομμάτι όχι μόνον της πόλης της Φλωρεντίας αλλά ολόκληρης της Ευρώπης αφού ο ιδιοκτήτης των Ανακτόρων, ο Κόζιμο ο Πρεσβύτερος των Μεδίκων υπήρξε ο πρώτος «μεγαλοτραπεζίτης» στον κόσμο. Ο Κόζιμο των Μεδίκων υπήρξε ο πλουσιότερος άρχοντας της Αναγέννησης που θεμελίωσε το ευρωπαϊκό χρηματοπιστωτικό σύστημα. Επίσης ο Κόζιμο αποδείχθηκε ο μεγαλύτερος προστάτης των τεχνών, εκχωρώντας στους καλλιτέχνες πλήρη δημιουργική ελευθερία.

Το παλάτι-κατοικία των Μεδίκων είναι σχεδιασμένο από τον Μικελότσο ντι Μπαρτολομέο μεταξύ του 1444 και 1484. Είναι διάχυτο το πνεύμα της Αναγεννησιακής τέχνης, καθώς διατηρεί τις αρχές της τάξης, του κλασικισμού και της λογικότητας.

Στο ανάκτορο διατηρούνται σε άθικτη κατάσταση οι νωπογραφίες του Παρεκκλησίου των Magi που είναι φιλοτεχνημένες, με αξιοπρόσεκτη προσοχή στη λεπτομέρεια από τον Μπενότσο Γκοτσόλι (Μπενότσο ντι Λέζε, 1421-1497). Ο ζωγράφος της Αναγέννησης, Μπενότσο Γκοτσόλι είναι ξακουστός, ιδιαίτερα για την αλληλουχία των τοιχογραφιών του στο Ανάκτορο των Μεδίκων, όπου με ζωντάνια απεικονίζει εορταστικές πομπές ακολουθώντας το διεθνές γοτθικό στυλ.

3. Ο Θόλος της Βασιλικής του Αγίου Λαυρεντίου, Τορίνο:

Ο Θόλος της Εκκλησίας του Αγίου Λαυρεντίου φέρει τη μοναδική σφραγίδα της αρχιτεκτονικής του Γκουαρίνο Γκουαρίνι (1666-1679), και της μπαρόκ αισθητικής της εποχής.  Ο αλλιώς γνωστός και ως Θόλος Γκουαρίνι, μοιάζει να είναι ένα ολόφωτο κλουβί πλεγμένο από μακρόστενα τμήματα μαρμάρου, που μαζί δημιουργούν μία αίσθηση ευλύγιστου πλέγματος που φαίνεται να αιωρείται μέσα από το φωτεινό πλέγμα των λωρίδων. Αυτό το εξαίσιο δημιούργημα του Γκουαρίνι είναι μία διαμόρφωση και σύμπραξη μεταξύ του χώρου, του φωτός και του όγκου και του έχει αποδοθεί ο χαρακτηρισμός του ως «εξαίσιο δείγμα παραισθησιακής αρχιτεκτονικής», από μελετητή του Γκουαρίνι.

4. Η Στοά του Παλατιού της Βενάρια

Το ανάκτορο της Βενάρια οικοδομήθηκε το 1675 από τον αρχιτέκτονα Amedeo di Castellemonte υπό την διαταγή του Δούκα Κάρολου Εμμανουήλ του Β’, αρχικά για να εξυπηρετήσει τον βασιλιά ως προς τις ανάγκες του κυνηγιού. Μάλιστα, η ίδια η ονομασία του παλατιού Venatio Reggio αποδίδεται ως “Βασιλικό Κυνήγι». Η αρχιτεκτονική κατασκευή της στοάς ή της (θολωτής) γαλαρίας, είναι ένα μακρόστενο και ευρυμέτωπο κτίριο.

Ένα από τα εντυπωσιακότερα δείγματα εξαίσιας τέχνης και τεχνικής αποτελεί η στοά του Philippo Juvarra του παλατιού Βενάρια. Η στοά είναι εξαιρετική, γιατί υιοθετεί αρμονικές διαστάσεις, διατηρεί το ιδανικό εύρος μεταξύ των κενών και φιλοξενεί περίτεχνα ανάγλυφα τα οποία υπερτονίζονται με τα ενισχυτικά παιχνίδια του φωτός που διαχέει το χώρο μέσα από τους φεγγίτες της στοάς. Εκτός από την τεχνοτροπία, η στοά αυτού του χώρου των ανακτόρων συναρπάζει και λόγω των κολοσσιαίων της διαστάσεων: 15 μέτρα σε ύψος, 80 μέτρα σε μήκος και 12 μέτρα πλάτους την καθιστούν ένα αρχιτεκτονικό αριστούργημα του 18^ου αιώνα.

5. Κλειστό Παρεκκλήσι: Το Ορατόριο του Αγίου Φιλίππου Νέρι, Γένοβα , Ιταλία

Τα παρεκκλήσια της Εκκλησίας, η οποία είναι αφιερωμένη στον « Άγιο της Χαράς», όπως είναι γνωστός ο Άγιος Φίλιππο Νέρι, είναι κιβωτός για την θρησκευτική τέχνη και την εκκλησιαστική ιδιοκτησία. Το Τάγμα του Αγίου Φιλίππου φθάνει στη Γένοβα το 1643, ενώ η εσωτερική διακόσμηση του ναού ξεκινά το 1673 με την τεχνική του ανάγλυφου στόκου στην οροφή.

Οι νωπογραφίες της οροφής του κεντρικού διαδρόμου απεικονίζουν επεισόδια της «Δόξας» του Αγίου Φιλίππου Νέρι. Τα θεϊκά έργα τέχνης που αποτελούν το διάκοσμο του παρεκκλησίου αποπερατώθηκαν από τον Μαρκαντόνιο Φραντσεσκίνι το 1714, τον δημιουργό των έργων που κοσμούν τη γύψινη οροφή με «Τον Βίο και τα Θαύματα» του Αγίου Φιλίππου. Τόσο τα δύο παρεκκλήσια, όσο και το Πρεσβυτέριο της εκκλησίας, αφηγούνται σκηνές από τους βίους των αγίων της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας.

Στις 13 Αυγούστου του 1733 ξεκινά με πρωτοβουλία του καρδινάλιου Lambertini η ανέγερση του ορατορίου του San Filippo Neri, η οποία υλοποιείται από τον αρχιτέκτονα Αλφόνσο Τορετζιάνι (1682-1764).

6 . Η «Αρπαγή των Σαβίνων», οροφή του Λούκα Καμπιάζο (16^ος αιώνας). Βίλλα Ιμπεριάλε, Γένοβα, Ιταλία.

Το θολωτό υπόστεγο του σαλονιού της Βίλλα Ιμπεριάλε της Τέρρα Άλμπα απεικονίζει περίτεχνα το έργο της «Αρπαγής των Σαβίνων Γυναικών», ένα έργο της πρώιμης ρωμαϊκής ιστορίας, αλλά χωρίς ν’ αποκλείεται να είναι και ένα έργο μυθολογικό. Το εσωτερικό της πολυτελούς κατοικίας είναι φιλοτεχνημένο από τον Γενοβέζο ζωγράφο Λούκα Καμπιάζο (1527-1585),  ο οποίος είχε αφιερωθεί και είχε τελειοποιήσει την τέχνη της διακόσμησης των μεγαλόπρεπων ιδιωτικών κατοικιών.

Ο καλλιτέχνης αγαπά να απεικονίζει κινούμενες φιγούρες μέσα στον χώρο, μία τάση που ενισχύεται από τις ζωντανές αποχρώσεις και τη μέθοδο της προοπτικής απεικόνισης. Είναι φανερή η λεπτομερής επεξεργασία του συνόλου του έργου, μία τεχνική που χαρακτηρίζει τα έργα της ρωμαϊκής αρχαιότητας. Το εσωτερικό της Βίλλα Ιμπεριάλε κοσμεί και πληθώρα άλλων αριστουργημάτων, άλλα από γνωστούς και άλλα από ανώνυμους δημιουργούς.

Μετά την ίδρυσή της, η πόλη της Ρώμης βρέθηκε στη δεινή θέση από τη μία να είναι κατάμεστη από ρωμαλέους άνδρες, να υστερεί όμως ως προς τον πληθυσμό των γυναικών με αποτέλεσμα να διακυβεύεται η επιβίωσή της. Έτσι ο ιδρυτής και βασιλιάς της Ρώμης, Ρωμύλος αναζήτησε συζύγους για τους Ρωμαίους πολίτες του από τις γειτονικές φυλές. Από τους πατεράδες όμως συνάντησε άρνηση να παντρέψουν τις κόρες τους με άνδρες διαφορετικής φυλής. Για να προσελκύσουν λοιπόν πληθυσμό στην πόλη τους, οργάνωσαν οι Ρωμαίοι γιορτή προς τιμήν του Ποσειδώνα.  Κατά τη διάρκεια των αγώνων και ενώ οι θεατές ήσαν ανυποψίαστοι, οι Ρωμαίοι εφόρμησαν προς την αρπαγή των παρθένων νεαρών και κυρίως της φυλής των Σαβίνων.

7. Εκκλησία του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου, Γένοβα, Ιταλία

Δικαίως από το 1905 η οροφή που σκεπάζει τον κεντρικό διάδρομο της Εκκλησίας του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου συγκαταλέγεται ανάμεσα στα «αρχιτεκτονικά μνημεία και τόπους της Ιταλίας», αφού είναι πράγματι ένα από τα ομορφότερα κτίρια της Γένοβας. Η κατασκευή του ναού ξεκινά το έτος 1520 από μοναχούς του Φραγκισκανικού  Τάγματος. Το 1591 μία επιφανής οικογένεια της Γένοβα, η οικία Λομελίνι αναλαμβάνει τα έργα της αποκατάστασης και της επέκτασης του κτιρίου.

Ο διάκοσμος του εσωτερικού του ναού ανατίθεται, μεταξύ άλλων και στον ζωγράφο Giovanni Andrea Ansaldo (1584-1638) που ζωγραφίζει στον θόλο της εκκλησίας τη σκηνή του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου και συγκεκριμένα, την αναγγελία από τον αρχάγγελο Γαβριήλ στην Παρθένο Μαρία ότι θα γεννήσει τον Ιησού. Το κύριο κλίτος της γύψινης οροφής είναι επιχρυσωμένο και περίτεχνα διακοσμημένο με ένθετα μαρμάρινα στοιχεία. Επιπλέον, στην Εκκλησία φιλοξενούνται και γλυπτά και άλλες τοιχογραφίες, δημιουργήματα περισσότερων από τριάντα καλλιτέχνες της Γένοβα.

8. Θολωτή Γαλαρία του Καθεδρικού Ναού της Αναλήψεως και του Αγίου Γοτθάρδου

Μία περίτεχνη μπαρόκ θολωτή γαλαρία κοσμεί τον Καθεδρικό ναό του Άστι στο Πιεμόντε της Βόρειας Ιταλίας. Ο καθεδρικός ναός του Άστι αποτελεί επισκοπική έδρα της διοίκησης του Άστι, ο οποίος είναι ένας Ρωμαιοκαθολικός ναός στο Πιεμόντε. Είναι αφιερωμένος στην Ανάληψη της Παναγίας Παρθένου και στον Άγιο Γοτθάρδο.

Το οικοδόμημα είναι ένα από τους πιο μεγαλεπήβολους ναούς του Πιεμόντε και το πιο εξέχον δείγμα Γοτθικής Αρχιτεκτονικής και αρχιτεκτονικής του ρυθμού Lombard Romanesque. Η ανέγερση του λατρευτικού μνημείου χρονολογείται περί τον 5^ο ή 6^ο αιώνα. Φιλοξενεί μία πολύτιμη συλλογή έργων από την περίοδο της Βασιλείας της Σαβοΐας  του 17^ου αιώνα (1416-1860).

(Το αφιέρωμα συνεχίζεται στο 3^ο μέρος. Μείνετε συντονισμένοι…)

Συντάκτης: Saky Koulibaly,

Influence:

Αρθρογράφος του flowmagazine.gr.