Τρόφιμα καθρέφτες των οργάνων μας

Πολλά τρόφιμα που καταναλώνουμε καθημερινά έχουν σχήμα και υφή, που θυμίζουν ανθρώπινα όργανα και συχνά η θρεπτική τους αξία συνδέεται με την υγεία του αντίστοιχου οργάνου. 

Η φύση κρύβει συχνά μηνύματα που μας καθοδηγούν στον τρόπο με τον οποίο πρέπει να φροντίζουμε τον οργανισμό μας. Ένα από τα πιο εντυπωσιακά παραδείγματα είναι τα τρόφιμα που μοιάζουν σε σχήμα με ανθρώπινα όργανα και όπως δείχνουν επιστημονικές μελέτες, συχνά ωφελούν ακριβώς τα όργανα που θυμίζουν. Αυτή η σύμπτωση, γνωστή και ως «Δόγμα των Υπογραφών» από την αρχαιότητα, συνδέει τη μορφή της φύσης με τη λειτουργία της.

Το δόγμα των Υπογραφών 

Το δόγμα των Υπογραφών (Doctrine of Signatures) είναι μια αρχαία θεωρία που στηριζόταν στην ιδέα ότι η φύση φέρει «υπογραφές», δηλαδή οπτικά ή άλλα χαρακτηριστικά σε φυτά και τρόφιμα, τα οποία αποκαλύπτουν τη θεραπευτική τους χρήση για τον άνθρωπο. Η λογική της ήταν ότι η μορφή, το χρώμα ή η υφή ενός φυτού ή ενός τροφίμου, είναι ενδείξεις του οργάνου ή της πάθησης που μπορεί να θεραπεύσει.

Η προέλευση της δοξασίας ανάγεται σε πολιτισμούς της Ανατολής, όπως η Κίνα και η Ινδία, αλλά και στον αρχαίο ελληνικό κόσμο. Στην Ελλάδα, φιλόσοφοι και ιατροί όπως ο Πυθαγόρας και ο Εμπεδοκλής πίστευαν ότι η φύση λειτουργεί με βάση συμβολισμούς, όπου κάθε φυτό αποκαλύπτει το πεδίο δράσης του μέσω της εμφάνισής του. Ο Ιπποκράτης, αν και πιο επιστημονικός στην προσέγγισή του, δεν απέκλειε την ιδέα ότι η φύση «μιλά» μέσα από τις μορφές της.

Αργότερα, στη Ρωμαϊκή εποχή, ο Διοσκουρίδης στο έργο του «Περί ύλης ιατρικής» περιγράφει φυτά δίνοντας συχνά έμφαση στη μορφή τους και στις πιθανές θεραπευτικές τους ενδείξεις. 

Στον Μεσαίωνα, το δόγμα των Υπογραφών έγινε ακόμη πιο διαδεδομένο, κυρίως με τα έργα του Παράκελσου, που υποστήριζε έντονα πως «η φύση σφραγίζει κάθε φυτό με την υπογραφή της».

Για παράδειγμα, τα καρύδια θεωρούνταν ωφέλιμα για τον εγκέφαλο λόγω της μορφής τους, τα φασόλια για τα νεφρά, τα καρότα για τα μάτια και τα σταφύλια για τους πνεύμονες. Αν και σήμερα γνωρίζουμε πως τέτοιες συσχετίσεις δεν είναι πάντα επιστημονικά ακριβείς, εντυπωσιάζει ότι σε αρκετές περιπτώσεις η σύγχρονη διατροφολογία επιβεβαιώνει τα οφέλη, τα οποία διαισθητικά αναγνώριζαν οι αρχαίοι.

Καρύδια και εγκέφαλος: Τα καρύδια είναι ίσως το πιο γνωστό παράδειγμα. Με τις πτυχώσεις τους θυμίζουν έντονα τον ανθρώπινο εγκέφαλο. Περιέχουν υψηλές ποσότητες ωμέγα-3 λιπαρών οξέων, που συμβάλλουν στη σωστή λειτουργία του νευρικού συστήματος, στη μνήμη και στη συγκέντρωση. Έρευνες έχουν δείξει ότι η συστηματική κατανάλωσή τους μειώνει τον κίνδυνο νευροεκφυλιστικών παθήσεων, όπως το Αλτσχάιμερ.

Ντομάτα και καρδιά: Η τομή μιας ντομάτας αποκαλύπτει εσωτερικές κοιλότητες που μοιάζουν με τις κοιλίες της καρδιάς. Το κόκκινο χρώμα της οφείλεται στη λυκοπένιο, ένα ισχυρό αντιοξειδωτικό που προστατεύει το καρδιαγγειακό σύστημα, μειώνοντας τα επίπεδα της κακής χοληστερόλης και βελτιώνοντας την κυκλοφορία του αίματος.

Καρότο και μάτι: Αν κόψουμε ένα καρότο σε ροδέλες, θα παρατηρήσουμε ότι το εσωτερικό του θυμίζει την ίριδα και την κόρη του ανθρώπινου ματιού. Τα καρότα είναι πλούσια σε βήτα-καροτένιο, το οποίο μετατρέπεται σε βιταμίνη Α. Η βιταμίνη αυτή είναι απαραίτητη για την καλή όραση, ειδικά σε συνθήκες χαμηλού φωτισμού, και προστατεύει από την εκφύλιση της ωχράς κηλίδας.

Φασόλια και νεφρά: Τα φασόλια kidney έχουν σχήμα που μοιάζει με τα ανθρώπινα νεφρά. Είναι πλούσια σε φυτικές ίνες, πρωτεΐνες και ανόργανα στοιχεία, τα οποία βοηθούν στη ρύθμιση του σακχάρου στο αίμα και στη σωστή λειτουργία των νεφρών. Η κατανάλωσή τους συνδέεται με την αποτοξίνωση του οργανισμού και την υγεία του ουροποιητικού.

Σέλινο και οστά: Τα μακριά και λεπτά κοτσάνια του σέλινου μοιάζουν με τα ανθρώπινα οστά. Περιέχει άλατα πυριτίου και ασβέστιο, στοιχεία απαραίτητα για την ενδυνάμωση του σκελετού. Μάλιστα, το σέλινο αποτελείται περίπου κατά 23% από νάτριο, το ίδιο ποσοστό που βρίσκουμε και στα οστά μας.

Σταφύλια και πνεύμονες: Οι μικρές ρώγες των σταφυλιών που σχηματίζουν τσαμπιά θυμίζουν τις κυψελίδες των πνευμόνων. Είναι πλούσια σε αντιοξειδωτικά, όπως οι φλαβονοειδείς ενώσεις, που προστατεύουν το αναπνευστικό σύστημα και μειώνουν τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου των πνευμόνων. Επιπλέον, βοηθούν στη βελτίωση της κυκλοφορίας του αίματος και στην καλύτερη οξυγόνωση των ιστών.

Πορτοκάλια: μοιάζουν με τον μαστικό αδένα. Βοηθούν στη μετακίνηση της λέμφου, από και προς τον μαστό, εξασφαλίζοντας την καλή λειτουργία του.

Μανιτάρια: κομμένα εγκάρσια μοιάζουν με το ανθρώπινο αυτί. Λέγεται ότι η βρώση τους ενισχύει την ακοή.

Πολυτρίχι ή Αδίαντο: βότανο λεπτοφυές με πλούσιο φύλλωμα, γνωστό και ως «Κόμη της Αφροδίτης», γιατί προσομοιάζει σε πλούσια χαίτη. Το εξωτερικό των φύλλων του χρησιμοποιείται και σήμερα σε σκευάσματα για την πιτυρίδα ή ως τονωτικό των μαλλιών.

Αριστολοχία (birthwort): μοιάζει με τη μήτρα. Πίστευαν ότι διευκόλυνε τον τοκετό. Χρησιμοποιήθηκε γι’ αυτό το σκοπό επί αιώνες στην Ευρώπη και την Ασία, αλλά αν και έχει παυσίπονες ιδιότητες, οι σύγχρονες μελέτες απέδειξαν ότι είναι τοξική.

Αμύγδαλο: Η αμυγδαλή είναι μια ομάδα νευρώνων, σε σχήμα αμυγδάλου, που βρίσκεται κοντά στο εγκεφαλικό στέλεχος και θεωρείται μέρος του «πρωτόγονου» εγκεφάλου που αναλαμβάνει τις ενστικτώδεις λειτουργίες. Η αμυγδαλή έχει σχετιστεί με τα συναισθήματα, και ειδικά με τον φόβο, και τις αντιδράσεις σε αυτά. Συνδέεται με αρκετά από τα υπόλοιπα μέρη του εγκεφάλου και σε αυτήν καταλήγουν πρώιμα και ανεπεξέργαστα ερεθίσματα των αισθήσεων με σκοπό την ταχεία αντίδραση. Παίζει πρωτεύοντα ρόλο στη μνήμη, στη λήψη αποφάσεων, και στις συναισθηματικές αντιδράσεις.

Η παρατήρηση ότι τα τρόφιμα μοιάζουν με όργανα και ταυτόχρονα τα ωφελούν, δεν είναι καθόλου τυχαία. Πρόκειται για έναν ακόμη τρόπο με τον οποίο η φύση μας υπενθυμίζει την αλληλεξάρτηση όλων των ζωτικών στοιχείων. 

Τα τρόφιμα αυτά μας δείχνουν πως η υγιεινή διατροφή μπορεί να είναι ταυτόχρονα πρωτότυπη, δημιουργική και θεραπευτική, προσφέροντας περισσότερα από όσα φαίνονται με την πρώτη ματιά.

Συντάκτης: Άρτεμις Διγενή,

Influence:

Αρθρογράφος του flowmagazine.gr.