Τρία Χρώματα: Μπλε Ταινία

Συντάκτης: Φιλαρέτη Χρηστίδη

Η «Μπλε Ταινία» είναι μία ωδή στο χάος της ανθρώπινης ύπαρξης και στην ελευθερία. Για τον Κισλόφσκι η πραγματική ελευθερία  μπορεί να είναι μοναχική και να προϋποθέτει πόνο. Όμως δεν παύει να είναι ελευθερία. Η απόλυτη γαλήνη στην παρέα του εαυτού. 

Η πλοκή

Ο Κρίστοφ Κισλόφσκι το 1993 με την πρώτη χρονολογικά ταινία «Τρία Χρώματα: Μπλε», η οποία βραβεύτηκε με Χρυσό Λέοντα και Βραβείο Ερμηνείας στο Φεστιβάλ Βενετίας, από την τριλογία των χρωμάτων Μπλε, Λευκό και Κόκκινο επικεντρώνεται στη μοναχική φύση της ελευθερίας. Ως φυσικό επόμενο στην «Διπλή Ζωή της Βερόνικα», ένα από τα πρώιμα αριστουργήματα του κινηματογραφικού σύμπαντος του Κισλόφσκι, στο «Τρία Χρώματα Μπλε» ο σκηνοθέτης ερευνά την διπροσωπία της ανθρώπινης συνείδησης, μέσω της πρωταγωνίστριας Τζούλι (Ζιλιέτ Μπινός), η οποία χάνει τον διάσημο μουσικό συνθέτη σύζυγό της μαζί με την κόρη τους σε ένα αυτοκινητιστικό δυστύχημα και συντετριμμένη από το γεγονός φεύγει από το επαρχιακό της σπίτι-το οποίο πουλάει μαζί με κάθε ενθύμιο των αγαπημένων της- αφήνοντας πίσω την ανάμνηση της νεκρής πλέον οικογένειάς της και μετακομίζει στο Παρίσι.

Τρία Χρώματα: Μπλε Ταινία

Παρά το γεγονός πως είναι οικονομικά ασφαλισμένη για το υπόλοιπο της ζωής της, η μοναξιά και η ελευθερία που τη συνοδεύει φαίνεται να τη στοιχειώνουν περισσότερο από τα αδικοχαμένα πρόσωπα του άντρα και της κόρης της. Στο πρωτόγνωρο για εκείνη στάδιο της απόλυτης μοναξιάς και από πρακτικής, πέρα από συναισθηματικής απόψεως, η Τζούλι επιλέγει συνειδητά να ζήσει σαν ζωντανή νεκρή στη νέα της πόλη. Παραμένει σκόπιμα απομακρυσμένη από κάθε είδους κοινωνική επαφή, προκειμένου να μην χρειαστεί ξανά να αντιμετωπίσει το αβάσταχτο συναίσθημα της απουσίας της αγάπης. Και τότε είναι που όντας μία ζωή δεσμευμένη από την ύπαρξη του άντρα και της κόρης της, πρέπει να μάθει να ζει για τον εαυτό της. Και μέσα από τον θρήνο της θα αναγεννηθεί, γνωρίζοντας την αίσθηση της αληθινής ελευθερίας και την ερημιά της.

Όσο όμως η Τζούλι προσπαθεί να απομακρυνθεί από το παρελθόν, τόσο αυτό επιστρέφει στη ζωή της είτε στη μορφή του πιστού συνεργάτη του άντρα της που είναι κρυφά ερωτευμένος μαζί της και προσπαθεί να ενταχθεί στη ζωή της, είτε σε μια είτε στο πρόσωπο ενός νεαρού με τα μοναδικά εναπομείναντα στοιχεία του τραγικού οικογενειακού δυστυχήματος, είτε στην εμφάνιση της μυστικής σχέσης του άντρα της και ενός ανερχόμενο μωρού. Δυστυχώς για τη Τζούλι, όσο και να προσπαθεί να βυθιστεί στην ανωνυμία της νέας πόλης το παρελθόν της καραδοκεί σε κάθε γωνία.

Ο Κρίστοφ Κισλόφσκι και τα βαθιά νοήματα της ταινίας

Όπως διαφαίνεται και στον τίτλο, με κυρίαρχο φυσικά το μπλε χρώμα και με καθοδηγητές τις πολλές και διαφορετικές αποχρώσεις του ο Κρίστοφ Κισλόφσκι καταφέρνει μέσα από περιορισμένο διάλογο, τα πληγωμένα βλέμματα και τις σιωπές που αποκτούν φωνή χάρη στην Ζιλιέτ Μπινός, να αναδείξει την διπολικότητα του ανθρώπινου εσωτερικού κόσμου και την πολυπλοκότητα της ύπαρξης. Όλα αυτά μέσω της ιστορίας μίας γυναίκας η οποία παρά το γεγονός ότι πενθεί για την απώλεια της αγάπης από τη ζωή της και αγκαλιάζει την μοναξιά που συνεπάγεται με αυτή, στο τέλος εξαιτίας αυτού γνωρίζει την πραγματική ελευθερία στην ύπαρξη.

Τρία Χρώματα: Μπλε Ταινία

Η αναγέννηση όμως δεν πραγματοποιείται χωρίς το θάνατο. Αυτό ακριβώς εξερευνά στην Μπλε ταινία ο Κισλόφσκι. Την πολυπλοκότητα της ανθρώπινης φύσης και του ανθρώπινου ψυχισμού. Το ταξίδι της πρωταγωνίστριας ναι μεν δύσκολο, γεμάτο απώλεια, θρήνο και θλίψη, απαραίτητο δε γιατί η Τζούλι μέσα από την καταπολέμηση της μοναξιάς και του θρήνου της στο τέλος βρίσκει την πραγματική λύτρωσή της, καθώς μαθαίνει να ζει για τον εαυτό της. Ούτε για τον άντρα της, ούτε για την κόρη της. Στο τέλος οι αναμνήσεις και τα συναισθήματα που τόσο φανερά προσπαθεί μάταια να διαγράψει από την μνήμη της είναι και αυτά ένα μέσο προς την απόλυτη κάθαρση του χαρακτήρα της. Γιατί μαθαίνει να αποδέχεται την απώλεια ως φυσικό κομμάτι της ζωής και την μοναξιά ως ένα αναπόφευκτο αποτέλεσμα της. Αντί λοιπόν να προσπαθεί να δραπετεύσει από όσα της θυμίζουν το παρελθόν, όπως ο πιστός συνεργάτης του συζύγου της, ο τυχαία εμφανιζόμενος αυτόπτης μάρτυρας του δυστυχήματος και η ερωμένη του πλέον νεκρού συζύγου της, τα αποδέχεται ως αναπόσπαστο κομμάτι του κύκλου της ζωής της. Άλλωστε, το μέλλον δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς το παρελθόν. Αν το αποξενώνεις από τη μνήμη σου -όπως ενεργά προσπάθησε να κάνει η πρωταγωνίστρια- απλώς μένεις στάσιμος, δέσμιος του εαυτού σου και ¨όμηρος¨ της μιζέριας σου.

Η «Μπλε Ταινία» είναι μία ωδή στο χάος της ανθρώπινης ύπαρξης, δίνοντας κεντρικό ρόλο στα εμπόδια της επιβίωσης μέσα από τη φυσική ροή της ζωής είτε αυτό άλλοτε σχετίζεται με το θάνατο είτε άλλοτε με τη γέννηση. Φυσικά, η εκτεταμένη χρήση του μπλε, του συναισθήματος της μελαγχολίας δεν είναι κάθε άλλο παρά τυχαίο. Ωστόσο, παρά τις λυπηρές νότες και τα μουσκεμένα βλέφαρα που συνοδεύουν το ψυχολογικό ταξίδι της ηρωίδας, θα μπορούσαμε να πούμε πως παρά τις μπλε αποχρώσεις η ταινία έχει και κάποιες γαλάζιες πινελιές προς το τέλος. Γιατί σίγουρα η πραγματική ελευθερία όπως την προσεγγίζει ο Κισλόφσκι μπορεί να είναι μοναχική και να προϋποθέτει πόνο. Όμως δεν παύει να είναι ελευθερία. Η απόλυτη γαλήνη στην παρέα του εαυτού. 

Συντάκτης: Φιλαρέτη Χρηστίδη,

Influence:

Αρθρογράφος του flowmagazine.gr.