Το παλίμψηστο του Αρχιμήδη, της Γκρέτας Χριστοφιλοπούλου

Συντάκτης: Άρης Γαβριηλίδης, Συγγραφέας, Εικαστικός

Το παλίμψηστο του Αρχιμήδη, της Γκρέτας ΧριστοφιλοπούλουΤα παλίμψηστα είναι αρχαία κείμενα γραμμένα σε πάπυρους ή περγαμηνές που επικαλύφθηκαν με άλλα κείμενα. Το παλίμψηστο του Αρχιμήδη, που περιέχει μαθηματικές πραγματείες, ανακαλύφθηκε το 1899 και ύστερα από πολλές περιπέτειες το 2006 έγινε δυνατή η ανάγνωση ολόκληρου του κειμένου. Αυτό το γεγονός πυροδότησε τη γόνιμη φαντασία της συγγραφέως και την ώθησε να γράψει αυτό το ιστορικό μυθιστόρημα.

Το βιβλίο αρχίζει με τη γέννηση του Αρχιμήδη το 287 π.Χ. και τον ακολουθεί μέχρι το περίφημο «Μη μου τους κύκλους τάραττε» που είπε πριν ξεψυχήσει. Στη συνέχεια διηγείται το πώς κατάφεραν να διασωθούν μέσα από μεγάλες περιπέτειες και να φτάσουν μέχρι τις ημέρες μας τα ολιγάριθμα και ανεκτίμητα έργα της προχριστιανικής εποχής, που υπολογίζονται μόλις στο 3% του συνόλου. Καταγράφει τις φοβερές ενέργειες των αυτοκρατόρων της Κωνσταντινούπολης που φανάτισαν τον όχλο και τον ώθησαν να καταστρέψει χιλιάδες αρχαία συγγράμματα μεταξύ των οποίων το έργο του μεγάλου Έλληνα μαθηματικού.

Η έκδοση του βιβλίου των 419 σελίδων από τον Ίτανο είναι ποιοτική. Το σχέδιο και τα χρώματα του εξώφυλλου σε βάζουν ήδη στο κλίμα πριν καν το ανοίξεις.

Διαβάζοντάς το με συνάρπασε η πλοκή του μύθου και απόλαυσα πλούσια και λαγαρή ελληνική γλώσσα. Φρεσκάρισα ή εμπλούτισα τις γνώσεις μου σε κομμάτια της ιστορίας που δεν ήταν ιδιαιτέρως φωτισμένα από τα σχολικά εγχειρίδια για προφανείς λόγους. Ζωντάνεψαν μπροστά μου μισοξεχασμένες μορφές όπως ο Βονιφάτιος Μομφερατικός, ο Νικήτας Ακομινάτος ή Χωνιάτης και άλλοι. Μου παρουσιάστηκε συνοπτικά το έργο του Αρχιμήδη αλλά και άλλων επιστημόνων της εποχής. Πήρα μια πληρέστερη εικόνα της λειτουργίας και του ρόλου που διαδραμάτισε η περίφημη Βιβλιοθήκης της Αλεξάνδρειας αλλά και της τεράστιας και ανεπανόρθωτης ζημιάς που υπέστη το αρχαιοελληνικό πνεύμα από τους φανατικούς χριστιανούς της εποχής, όχι μόνο με την καταστροφή βιβλίων, έργων τέχνης και ναών αλλά και επιστημόνων, όπως η Υπατία.

Τα εργαλεία που χρησιμοποιεί η άξια συγγραφέας για να περιγράψει με γλαφυρότητα ιστορικά γεγονότα είναι αποτελεσματικά. Περιλαμβάνουν ρητορικές ερωτήσεις, λογοπαίγνια, εναλλαγή χρόνου αφήγησης μεταξύ ενεστώτα, μέλλοντα και αόριστου, καυστικό χιούμορ, που παραπέμπει σε Νίκο Τσιφόρο (Φραγκοκρατία) και Εμμανουήλ Ροίδη (Πάπισσα Ιωάννα) και πρωτότυπες επικεφαλίδες με ρήσεις λατινικών, οι οποίες παραμένουν, όπως και εκείνες μέσα στο κείμενο, αμετάφραστες και με ανάγκασαν για κάποιες από αυτές να καταφύγω στο λατινο-ελληνικό λεξικό μου.

Το κλίμα που επικρατεί μέσα στη μονή με ίντριγκες, θρησκευτικούς φανατισμούς και πάθη που φτάνουν στο έγκλημα παραπέμπουν στο Όνομα του ρόδου, του Ουμπέρτο Έκο, ενώ τα λαογραφικά στοιχεία της εποχής εμπλουτίζουν το κείμενο.

Η κοπιώδης εργασία της συγγραφέως για τη συγκέντρωση από ιστορικές πηγές όλου αυτού του θησαυρού ιστορικών πληροφοριών που καλύπτει μια περίοδο πολλών αιώνων είναι προφανής. Η εξεύρεση αυτών των πληροφοριών, η επιλογή, η επεξεργασία και η ένταξή τους μέσα στην πλοκή του μύθου κρύβουν χρόνο, κόπο, υπομονή και ταλέντο.

Ένα βιβλίο με άφθονο σασπένς και ιστορικές πληροφορίες είναι ο άριστος συνδυασμός “του τερπνού μετά του ωφελίμου”.

Συντάκτης: Άρης Γαβριηλίδης, Συγγραφέας, Εικαστικός

Influence:

Ο Άρης Γαβριηλίδης, οικονομολόγος, πρώην  διευθυντικό στέλεχος τραπεζών και επιχειρήσεων, ασχολείται ερασιτεχνικά με το γράψιμο…