Το ‘’Φάντασμα’’ της Street Art Τέχνης

Συντάκτης: Κωνσταντίνα Φωτοπούλου

Οι περισσότεροι ακούν ή διαβάζουν γι’ αυτόν στα αμέτρητα δημοσιεύματα ή έχουν δει ένα από τα έργα του στο διαδίκτυο, στην τηλεόραση, σε κάποιο περιοδικό ή και από κοντά, ενώ άλλοι πάλι― αν κρίνω από τον οικογενειακό μου περίγυρο― δεν ξέρουν τίποτα γι’ αυτόν. Κυρίες και Κύριοι, δεν είναι άλλος από τον ταλαντούχο κ. Banksy!

Μα ποιος είναι ο Banksy;

Είναι Βρετανός, γεννημένος στο Bristol, ζωγράφος της Τέχνης του Δρόμου με όλα τα τυπικά χαρακτηριστικά, ακτιβιστής, κινηματογραφιστής και παγκόσμια ο πιο γνωστός…άγνωστος στην ιστορία. Το όνομα Banksy αποτελεί ψευδώνυμο, καθώς η ταυτότητά του παραμένει άγνωστη σε όλους, σε μια εποχή που―απλώς να αναφέρω― τίποτα δεν μένει κρυφό. Οι φήμες φυσικά ανά τα χρόνια ‘’οργιάζουν’’. Είναι άντρας, είναι γυναικά, είναι μια ολόκληρη ομάδα καλλιτεχνών πίσω από ένα όνομα;

Το 2008 η εφημερίδα ‘’Mail on Sunday’’ ύστερα από έρευνα που διεξήγαγε θεώρησε ότι πίσω από το ‘’προσωπείο’’ του Banksy είναι ο Robin Gunningham, έρευνα όμως που αποδείχτηκε φήμη για άλλη μια φορά. Τα τελευταία δημοσιεύματα θέλουν ο επίσης Άγγλος καλλιτέχνης Robert del Naja ή αλλιώς ‘’3D’’, και ιδρυτικό μέλος του συγκροτήματος των ‘’Massive Attack’’, να ακούει και στο όνομα Banksy. Τίποτα δεν έχει επιβεβαιωθεί.

Τώρα, 2020 και οι θαυμαστές του χωρίζονται σε δύο ομάδες. Η μία να ψάχνει διακαώς να τον ανακαλύψει και η άλλη να μαγεύεται από την μυστικοπάθεια, που τη θεωρεί αναπόσπαστο κομμάτι της τέχνης του― και μάλλον όχι άδικα.

Η αρχή

Ξεκίνησε να κάνει τα πρώτα graffiti στην πόλη του Bristol πάνω σε εγκαταλελειμμένα τρένα και κτήρια με ομάδες άλλων καλλιτεχνών γύρω στο 1990, ενώ το ταλέντο μαζί και η φήμη του ξεκίνησε να απλώνεται σε όλον τον πλανήτη το 2000, όταν άρχισε να ‘’περιποιείται’’ και να ζωγραφίζει τους τοίχους άλλων πόλεων αλλά και άλλων χωρών σε όλο τον κόσμο. Πώς; Κανείς δεν ξέρει και κανείς δεν έχει δει. Επηρεασμένος από τον Γάλλο Blek le Rat ( εξίσου καλλιτέχνη της Street Art) δημιούργησε τη δική του Banksy ‘’σχολή’’.

Ο τρόπος του

Η τέχνη του είναι αναγνωρίσιμη και αναγνωρισμένη παγκοσμίως με τον χαρακτηριστικό τρόπο της τεχνικής του stencil ή στα ελληνικά της τεχνικής του διάτρητου, όρος που βέβαια είναι αδόκιμος για το καλλιτεχνικό στερέωμα του είδους. ‘’Πρέπει να ζωγραφίζω σε λιγότερο χρόνο’’, είπε ο ίδιος όταν ρωτήθηκε για το stencil, που τελικά δεν είναι άλλο από το κόψιμο του περιγράμματος του έργου και στη συνέχεια το πέρασμά του με σπρέι.

Κι όμως έχει ταυτότητα

‘’Μια εικόνα, χίλιες λέξεις’’ και ‘’εικόνες που αποτελούν γροθιά στο στομάχι’’ είναι οι δύο κλισέ εκφράσεις, που όμως τόσο εύστοχα χαρακτηρίζουν τον Banksy. Επαναστατικός, ασυμβίβαστος, με απόλυτη διαύγεια σκέψης για την εποχή που ζούμε και με ιδιαίτερη ευφυϊα στον τρόπο που παρουσιάζει τους προβληματισμούς, τις σκέψεις και τις ιδέες του.

Τα μηνύματα που θέλει να περάσει καθαρά πολιτικού, κοινωνικού και ηθικού περιεχομένου, κατά του υπερ-καταλανωτισμού και της αλόγιστης χρήσης του internet, κατά των πολέμων και της βίας, αλλά υπέρ των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και ελευθεριών, βρίσκουν χώρο στους τοίχους των δρόμων, που αποτελούν τον τέλειο καμβά για εκείνον και την τέχνη του‧ μια τέχνη που ενώ πωλείται για εκατομμύρια ευρώ από τον γνωστό οίκο δημοπρασιών Sothebys―και όχι μόνο― γι’ αυτόν ανήκει στο δρόμο, μια τέχνη που δεν θέλει να πουλιέται μέσα σε γκαλερί και στεγανά, αλλά να την βλέπει και να την ακολουθεί ελεύθερα όλος ο κόσμος.

Σήμα κατατεθέν

Βασική μορφή του έργου του οι αρουραίοι, έμμεση παρουσίαση της πεποίθησής του ότι όλοι μαζί ενωμένοι μπορούμε να πετύχουμε τον οποιονδήποτε σκοπό, φέρνοντας σημαντικές αλλαγές.

Κατεξοχήν όμως στις ζωγραφιές του Banksy παρουσιάζονται τα παιδιά να έχουν την κύρια δυναμική και τον σημαντικό ρόλο της τέχνης του, να περνάνε τα μηνύματα και τις ιδέες του, καθώς άλλωστε, κοινώς αποδεκτό απ’ όλους, αυτά είναι το μέλλον μας. Η εικόνα των παιδιών σε ‘’αιχμαλωτίζει’’, σε αφυπνίζει και σου δείχνει την αλήθεια όπως είναι, και όχι όπως θέλεις να πιστεύεις ότι είναι.

Ο αμφιλεγόμενος ‘’γκραφίστας’’

Θα ήταν ουτοπικό αν είχε μόνο θαυμαστές και υποστηρικτές στο έργο του. Υποστηρίζοντας μ που δεν ακολουθεί την παράδοση και είναι έξω από τα δεδομένα πολλών, ο ίδιος κρίθηκε και κατακρίθηκε από πολλούς ως βανδαλιστής δημόσιας περιουσίας, ενώ από άλλους ως ‘’τρομοκράτης’’, και είδε τα έργα του ακόμα και να καταστρέφονται όταν οι εκάστοτε κυβερνήσεις ήρθαν αντιμέτωπες με την επιρροή που ασκούσε και ασκεί η δυναμική του έργου του.

Καλλιτέχνης ή όχι, δεν είμαι η αρμόδια να το κρίνω. Βανδαλιστής ή όχι, εξαρτάται από το τί σημαίνει πραγματικά βανδαλισμός. Έναν άνθρωπο όμως που ‘’διαβάζει’’ την αλήθεια της εποχής και την παρουσιάζει με όλη την πρέπουσα ειρωνεία και το ταιριαστό χιούμορ, χρησιμοποιώντας απλώς χαρτόνι και χρωματιστό σπρέι, μάλλον πρέπει να προσπαθήσουμε να τον αφουγκραστούμε καλύτερα.

Συντάκτης: Κωνσταντίνα Φωτοπούλου,

Influence:

Αρθρογράφος του flowmagazine.gr.