Το διπλό πρόσωπο του Ιανουαρίου

Συντάκτης: Νίκη Σταματοπούλου

Ιανουάριος: ο πρώτος μήνας της νέας χρονιάς ευνοεί τα νέα ξεκινήματα και όχι μόνο: η ετυμολογία του κρύβει κάτι απρόσμενο…

Ο Ιανουάριος ή Γενάρης είναι ο πρώτος μήνας του εκάστοτε έτους σύμφωνα με το Γρηγοριανό ημερολόγιο, το  ημερολόγιο  που χρησιμοποιείται σήμερα σε όλον το δυτικό κόσμο. Είναι μία παραλλαγή του Ιουλιανού ημερολογίου, το οποίο βρισκόταν σε χρήση από τον 1ο αιώνα π.Χ. και θεσπίστηκε από τον Πάπα Γρηγόριο ΙΓ΄, από τον οποίο πήρε και το όνομά του, στις 24 Φεβρουαρίου 1582. Η ετυμολογία όμως του ονόματος του μηνός Ιανουαρίου σχετίζεται  με το όνομα του θεού Ιανού των αρχαίων Ρωμαίων.

Ο θεός Ιανός της αρχαίας Ρώμης

Ένας από τους πιο γνωστούς και τους παλαιότερους θεούς της αρχαίας Ρώμης ήταν ο θεός Ιανός. Οι εκδοχές σχετικά με την προέλευσή του είναι ποικίλες και μεταξύ αυτών κάποιες τον ταυτίζουν με το βασιλιά του Latium, ο οποίος κυβερνούσε μια πόλη σ’ έναν λόφο και είχε γιο τον Τίβερη. Όποια κι ήταν όμως η προέλευση του μυθικού θεού, ο Ιανός ήταν ο θεός των ενάρξεων και των αλλαγών. Η μορφή του απεικονιζόταν σε θύρες, πύλες και γέφυρες και γενικά σε τοποθεσίες που υπήρχαν διαβάσεις. Στις πιο πρώιμες περιόδους ο Ιανός απεικονιζόταν με το ένα πρόσωπο γενειοφόρο και το άλλο ξυρισμένο, γεγονός που ώθησε ορισμένους ερευνητές να το αποδώσουν σε ζεύγη αντιθέτων, όπως είναι ο ήλιος και η σελήνη ή τα γηρατειά και τα νιάτα.

Παράλληλα ο  μήνας Ιανουάριος είναι γνωστός ως καλαντάρης τόσο από τα κάλαντα της Πρωτοχρονιάς αλλά και τα δώρα των Καλενδών, όπως ονομάζονταν οι πρώτες πέντε μέρες κάθε μήνα κατά το ρωμαϊκό ημερολόγιο. Ήταν μια γιορτή κατά τη διάρκεια της οποίας γινόταν  ανταλλαγή δώρων από όλο τον πληθυσμό,  όπως ήταν τα κλαδιά με πρασινάδα. Τα δώρα συνοδεύονταν  από ευχές για  γονιμότητα, καλή βλάστηση στη φύση και υγεία για τους ανθρώπους.  

Το διπλό πρόσωπο του Ιανουαρίου

Ο Ιανουάριος στην Ελλάδα

Στην  Ελλάδα σύμφωνα με την παράδοση, εκτός από το ότι  ο Ιανουάριος είναι ο  πρώτος μήνας του έτους  όπου αναβιώνουν σε διάφορα μέρη της χώρας τα έθιμα της Πρωτοχρονιάς, χαρακτηρίζεται  και ως  «γελαστός» μήνας χάρη στις ηλιόλουστες αλκυονίδες ημέρες, επιβεβαιώνοντας ίσως και το διπλό   πρόσωπο που του προσδίδει η ετυμολογία του ονόματός του, παρόλο που είναι κατεξοχήν χειμωνιάτικος μήνας.

Το διπλό πρόσωπο του Ιανουαρίου

Πέρα όμως από τα έθιμα, αρχαία και νεότερα, ο Ιανουάριος είναι ένας μήνας για καθέναν από μας για νέα ξεκινήματα, σχέδια και όνειρα. Είναι η αρχή κάθε νέας χρονιάς, η οποία «κρύβει» πολλά απρόσμενα για κάθε άνθρωπο, όπως άλλωστε και το ίδιο το μυστήριο της ζωής. Με τον Ιανουάριο ξεκινάμε κάθε χρονιά τη συγγραφή ενός καινούργιου βιβλίου που οι σελίδες του θα γεμίσουν και πάλι με όμορφες και δύσκολες στιγμές, στιγμές αντίθετες όπως ήταν και το διπλό πρόσωπο του Ιανού. Ας φροντίσουμε λοιπόν να ζήσουμε έντονα τις όμορφες στιγμές κι ας υπομένουμε στωικά ό,τι μας επιφυλάσσει η νέα χρονιά. Καλή χρονιά σε όλους και όλες!

Συντάκτης: Νίκη Σταματοπούλου,

Influence:

Είμαι Φιλόλογος – απόφοιτος του τμήματος Ιστορίας-Αρχαιολογίας στο ΕΚΠΑ. Το 2013 απέκτησα την εξειδίκευση της Ειδικής Παιδαγωγού…