Τι είναι οι περιοριστικές πεποιθήσεις και πώς και πότε διαμορφώνονται

Συντάκτης: Ευρυδίκη Αγάτσα

Εάν προσπαθείτε να επιτύχετε συγκεκριμένους στόχους, σημαντικούς για εσάς, και διαρκώς αποτυχαίνετε, αυτό θα μπορούσε να οφείλεται σε περιοριστικές πεποιθήσεις. Το χειρότερο είναι πως μπορεί να μην γνωρίζετε καν ότι έχετε αυτές τις πεποιθήσεις, πόσο μάλλον να ξέρετε πώς να τις ξεπεράσετε.

“Είμαι πολύ μεγάλος/η.”

“Δεν έχω αρκετή εμπειρία.”

“Κάποιος άλλος μάλλον το έχει ήδη κάνει.”

Αυτά είναι μόνο μερικά παραδείγματα περιοριστικών πεποιθήσεων που μπορούν να σας εμποδίσουν να πετύχετε τους στόχους σας, στην εργασία ή στη ζωή σας. Υπάρχουν πολλές ακόμα περιοριστικές πεποιθήσεις που πιθανότατα έχετε. Εάν είστε έτοιμοι να κάνετε ένα μεγάλο βήμα προς τα εμπρός για να επιτύχετε ό,τι είναι σημαντικό για εσάς, ας ξεκινήσουμε εξετάζοντας τις περιοριστικές πεποιθήσεις που πιθανότατα έχετε.


 ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ: Ποιες είναι οι ισχυρότερες περιοριστικές πεποιθήσεις που κουβαλάει ένας ενήλικας μέσα του;


Τι είναι οι περιοριστικές πεποιθήσεις;

Με απλά λόγια, οι περιοριστικές πεποιθήσεις είναι παραδοχές ή αντιλήψεις που έχετε για τον εαυτό σας και για τον τρόπο που λειτουργεί ο κόσμος. Αυτές οι παραδοχές είναι «αυτοπεριοριστικές», επειδή με κάποιο τρόπο σας εμποδίζουν να επιτύχετε αυτό που είστε ικανοί.

Πώς διαμορφώνονται οι πεποιθήσεις μας

Τι είναι οι περιοριστικές πεποιθήσεις και πώς και πότε διαμορφώνονται

Από πολύ μικρή ηλικία, αρχίζουμε να σχηματίζουμε πεποιθήσεις για τον κόσμο και τη θέση μας σε αυτόν. Ο εγκέφαλός μας είναι πολύ καλός στο να εντοπίζει μοτίβα και να δημιουργεί γενικεύσεις, επομένως, επεξεργαζόμαστε συνεχώς τη ροή πληροφοριών από τον κόσμο γύρω μας και τις χρησιμοποιούμε για να σχηματίσουμε πεποιθήσεις. Γενικά, ο σκοπός του σχηματισμού πεποιθήσεων είναι να μας βοηθήσει να κατανοήσουμε τον κόσμο και να παραμείνουμε ασφαλείς.

Στην πρώιμη παιδική ηλικία, αυτές οι πεποιθήσεις βασίζονται συνήθως στις δικές μας εμπειρίες και διαμορφώνονται από τους γονείς μας ή άλλους σημαντικούς ενήλικες. Αν χτυπήσω κάποιον, τιμωρούμαι, οπότε το χτύπημα ανθρώπων πρέπει να είναι κακό. Αν πω “παρακαλώ” και “ευχαριστώ”, θα ανταμειφτώ. Έτσι, το να είσαι ευγενικός πρέπει να είναι καλό.

Καθώς μεγαλώνουμε, αρχίζουμε να σχηματίζουμε πιο περίπλοκες πεποιθήσεις και είμαστε σε θέση να δημιουργήσουμε νέες από ένα πολύ ευρύτερο φάσμα πηγών όπως βιβλία, ταινίες, τηλεοπτικές διαφημίσεις, τη συμπεριφορά των συνομηλίκων μας και ούτω καθεξής. 

Ωστόσο, οι βασικές πεποιθήσεις που διαμορφώσαμε ως μικρά παιδιά μπορεί να είναι πολύ ισχυρές, και ακόμη και όταν συναντούμε νέες πληροφορίες ή εξηγήσεις, προσκολλιόμαστε συχνά στις παλιές μας πεποιθήσεις. Για παράδειγμα, ένα νεαρό αγόρι με πολυάσχολους γονείς που απουσιάζουν συχνά, μπορεί να σχηματίσει την πεποίθηση: «Δεν είμαι αρκετά καλός για να θέλουν να είναι μαζί μου». Αργότερα, μπορεί να καταλάβει ότι οι γονείς του εργάζονται σκληρά για πολλούς λόγους, συμπεριλαμβανομένης της αγάπης για αυτόν και της επιθυμίας να τον φροντίσουν, αλλά αυτή η πρώιμη πεποίθηση μπορεί να είναι τόσο βαθιά χαραγμένη, που συνεχίζει να τη διατηρεί.

Αυτό οφείλεται στο ότι δε μας αρέσει να κάνουμε λάθη. Μόλις σχηματίσουμε μια πεποίθηση, τείνουμε να αναζητούμε περισσότερα αποδεικτικά στοιχεία για να την υποστηρίξουμε και να απορρίψουμε τα αντιφατικά στοιχεία. Αυτό μας δίνει μια σταθερή βάση για την κατανόηση ενός κόσμου που διαφορετικά θα ήταν πολύ συγκεχυμένος, αλλά σημαίνει επίσης ότι τις πεποιθήσεις μας είναι δύσκολο να τις ξεφορτωθούμε, ακόμα και όταν δε μας εξυπηρετούν. 

Γιατί ορισμένες πεποιθήσεις γίνονται αυτοπεριοριστικές;

Ο σχηματισμός πεποιθήσεων ξεκινά νωρίς στη ζωή και μόλις σχηματιστούν, είναι αρκετά ανθεκτικές στην αλλαγή. Εάν έχετε μεγαλώσει σε ένα παραμελημένο περιβάλλον, είναι ξεκάθαρο ότι έχετε πολλές τοξικές πεποιθήσεις για τον εαυτό σας. Αλλά ακόμα κι αν μεγαλώσατε σε ένα στοργικό σπίτι, μπορεί πάλι να καταλήξετε σε περιοριστικές πεποιθήσεις. Οι γονείς που σας υποστήριζαν και έτρεχαν να σας προστατέψουν από κάθε κίνδυνο μπορεί να σας άφησαν με την πεποίθηση ότι δεν είστε ικανοί να επιλύσετε τα προβλήματα μόνοι σας. Τα πολλά μπράβο που δεχτήκατε ως παιδιά, για κάτι όχι και τόσο σημαντικό, μπορεί να οδηγήσει στην πεποίθηση ότι ο έπαινος δεν είναι αξιόπιστος.

Οι πεποιθήσεις δεν είναι γεγονότα. Μπορεί να είναι αληθινές ή χρήσιμες, αλλά εξακολουθούν να υπαγορεύουν τον τρόπο με τον οποίο συμπεριφερόμαστε στη ζωή. Εάν πιστεύουμε ότι δεν είμαστε αρκετά καλοί, δεν θα βάλουμε τον εαυτό μας στη διαδικασία να προσπαθήσει – και βλέποντας κάποιον άλλο να μας ξεπερνά, ενισχύεται η πεποίθηση ότι δεν είμαστε αρκετά καλοί. Έτσι, τέτοιες πεποιθήσεις είναι αυτοπεριοριστικές. Περιορίζουν τους ορίζοντές μας και μας εμποδίζουν να κάνουμε τα πράγματα που θέλουμε.


ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ: Περιοριστικές πεποιθήσεις σε χρόνο και χρήμα


Σε επόμενο άρθρο θα δούμε παραδείγματα τέτοιων περιοριστικών πεποιθήσεων και πώς μπορούμε να τις αλλάξουμε.

Συντάκτης: Ευρυδίκη Αγάτσα,

Influence:

Αρθρογράφος του flowmagazine.gr.