Τι είναι οι ελεύθερες ρίζες και πώς σχετίζονται με την υγεία μας; Ποια τα τρόφιμα που αναστέλλουν τη δράση τους;

Οι συνέπειες των ελεύθερων ριζών στο σώμα μας είναι κυρίως αρνητικές, όμως σε χαμηλές συγκεντρώσεις είναι απαραίτητες για την εύρυθμη λειτουργία του οργανισμού.

Ποια μόρια αποκαλούνται ελεύθερες ρίζες και πώς δημιουργούνται στο σώμα;

Οι ελεύθερες ρίζες ως μόρια έχουν ασταθή δομή. Στην προσπάθεια να εξισορροπήσουν τη δομή τους, λόγω του ότι είναι παράλληλα πολύ δραστικά, δημιουργούν βλάβες. Αυτό που συμβαίνει είναι ότι διαβρώνουν τα τοιχώματα των κυττάρων με αποτέλεσμα να διαρρέει το νερό από αυτά προκαλώντας τους πρόωρο θάνατο.

Παράγονται κατά τον μεταβολισμό των τροφών, καθώς επίσης από εξωτερικούς παράγοντες όπως:

• ανθυγιεινή διατροφή
• κατανάλωση αλκοόλ
• χρήση φαρμάκων
• έκθεση σε ακτινοβολίες όπως η ηλιακή
• έκθεση σε περιβαλλοντικούς ρύπους
• το αλκοόλ
• τα χημικά πρόσθετα των τροφών

Τι είναι το οξειδωτικό στρες και ποιες οι συνέπειες της δράσης των ελεύθερων ριζών προς εμάς;

Οξειδωτικό στρες είναι η παραγωγή ελεύθερων ριζών στον οργανισμό μας, μέσω μιας διαδικασίας οξείδωσης που εκείνες προκαλούν.

Οι συνέπειες των ελευθέρων ριζών στο σώμα μας είναι κυρίως αρνητικές, όμως σε χαμηλές συγκεντρώσεις είναι απαραίτητες για την εύρυθμη λειτουργία του οργανισμού.

Αρνητικές συνέπειες:

• καταστρέφουν τους ιστούς και τα κύτταρα
• επιταχύνουν τη διαδικασία της γήρανσης στα κύτταρα
• ευθύνονται για ασθένειες

Θετικές συνέπειες:

• συμμετέχουν στην προστασία έναντι των παθογόνων μικροοργανισμών
• συμμετέχουν στη ρύθμιση συγκεκριμένων γονιδίων

Πρόληψη

Προκειμένου να προστατευθούμε από τις βλαβερές επιδράσεις των ελευθέρων ριζών, το ανθρώπινο σώμα έχει αναπτύξει μία σειρά από μηχανισμούς άμυνας στους οποίους περιλαμβάνονται τα αντιοξειδωτικά ένζυμα και μόρια, όπως η γλουταθειόνη.

Φυσικά, προκειμένου να ενισχύσουμε την προστασία μας από την παραγωγή ελευθέρων ριζών μπορούμε να προσλαμβάνουμε μία μεγάλη ποικιλία αντιοξειδωτικών μέσω της διατροφής μας.

Πώς δρουν τα αντιοξειδωτικά στην υγεία μας

Αντιοξειδωτικά θεωρούνται για παράδειγμα οι βιταμίνες, όπως η βιταμίνη C, η βιταμίνη E, το β-καροτένιο, οι πολυφαινόλες που είναι φυσικές ουσίες φυτικής προέλευσης, τα καροτενοειδή, καθώς και διάφορα μέταλλα και ιχνοστοιχεία.

Πολυφαινόλες: Τα αντιοξειδωτικά που δεν πρέπει να λείπουν από τη διατροφή σας

Πώς βοηθάει η άσκηση στο οξειδωτικό στρες;

Η έκθεση του οργανισμού σε μικρής έντασης άσκηση, μπορεί να διεγείρει την ενεργοποίηση σημαντικών προσαρμοστικών μηχανισμών. Έτσι, οι ελεύθερες ρίζες που παράγονται κατά τη διάρκεια της άσκησης ενεργοποιούν την ενδογενή αντιοξειδωτική άμυνα.

Με αυτόν τον τρόπο παρέχεται στον οργανισμό σημαντική προστασία από το οξειδωτικό στρες κατά τη διάρκεια των επόμενων μορφών άσκησης, αλλά και κατά τη διάρκεια συνθηκών που δε σχετίζονται με αυτήν.

Ποια ενδεικτικά τρόφιμα και ποτά περιέχουν αντιοξειδωτικά;

• τα καρότα
• τα κολοκύθια
• η γλυκοπατάτα
• η ντομάτα
• το μαρούλι
• το λάχανο
• το μπρόκολο
• τα ροδάκινα
• τα εσπεριδοειδή
• τα βερίκοκα
• το κόκκινο πιπέρι
• φυτικά έλαια
• οι ξηροί καρποί
• τα πράσινα φυλλώδη λαχανικά
• τα  μπρόκολα
• οι πιπεριές
• οι φράουλες
• το τσάι
• το κόκκινο κρασί
• το μέλι
• η μαύρη σοκολάτα
• κρέας
• συκώτι
• θαλασσινά
• αβοκάντο
• ελιές

Συμπεραίνουμε, λοιπόν, ότι η καθημερινή διατροφή που θα περιλαμβάνει τουλάχιστον 5 μερίδες φρούτων και λαχανικών, αλλά και ήπιας μορφής σωματική άσκηση, προάγει αποτελεσματικά την καλή υγεία.

Διαβάστε επίσης: Ελεύθερες ρίζες και αντιοξειδωτικά

Συντάκτης: Ελένη Δερμιτζάκη, Χημικός, MSc

Influence:

Είμαι η Ελένη και έχω γεννηθεί στο Ηράκλειο Κρήτης. Έχω σπουδάσει Χημεία στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων…