Τι είναι η Δραματοθεραπεία;

Συντάκτης: Μαρία Γραββάνη

H Δραματοθεραπεία είναι η ένωση δύο συνισταμένων, του δράματος-θεάτρου και της θεραπείας. Η θεραπευτική αξία και η χρήση της έχουν ρίζες στις αρχαίες θεραπευτικές τελετουργίες και τα θεατρικά δρώμενα διαφόρων πολιτισμών.

Η Δραματοθεραπεία, στη σημερινή μορφή της, εφαρμόστηκε στις αρχές της δεκαετίας του 60´στην Αγγλία. Ο όρος Δραματοθεραπεία αναφέρεται στο δράμα ως μια μορφή θεραπείας και ανήκει στην ευρύτερη κατηγορία των ψυχοθεραπειών μέσω τέχνης, η οποία αξιοποιεί τη μεταφορά και τη δραματική έκφραση για την ανάπτυξη της προσωπικότητας και των σχέσεων των συμμετεχόντων και μπορεί να λειτουργήσει σε ομαδικό ή ατομικό επίπεδο.

Η σύνδεση του θεάτρου με τη θεραπεία για πρώτη φορά μελετάται επιστημολογικά, ως φορέας μάθησης και αλλαγής, ως η κατεξοχήν οδός προς τη γνώση του ανθρώπου και του πολιτισμού από τον Αριστοτέλη στο έργο του Περί Ποιητικής. Εκεί, εισάγεται η έννοια της “κάθαρσης” με ψυχοπαιδαγωγικό χαρακτήρα, όντας καθοριστική για να οδηγηθεί ο άνθρωπος στην αλήθεια του εαυτού του. Aργότερα και προς το τέλος του 19ου αιώνα, η τραγωδία επηρεάζει τον Freud  στη σύλληψη της ψυχαναλυτικής θεωρίας, κατά την οποία η κάθαρση εξυπηρετεί την αυτογνωσία.

Στόχος της Δραματοθεραπείας είναι η ανάπτυξη της ψυχικής υγείας του ατόμου, διδάσκοντάς το νέους τρόπους διαπραγμάτευσης και αντιμετώπισης των καταστάσεων της ζωής του, επιφέροντας έτσι την ψυχική και συναισθηματική του ισορροπία. Βοηθά και αναπτύσσει την έκφραση και πέρα από τον λόγο, διευρύνει τον επικοινωνιακό ορίζοντα του ατόμου, κινητοποιεί τη φαντασία και τη χαρά του παιχνιδιού και της δημιουργικότητας.

Μέσα από τις τεχνικές της Δραματοθεραπείας (role-playing, κίνηση, ζωγραφική, κατασκευή και αφήγηση ιστοριών, μάσκες κτλ.) επιτυγχάνεται η διερεύνηση των εμπειριών του ατόμου και η ανάπτυξη του φάσματος των συναισθηματικών και κοινωνικών ρόλων που διαδραματίζονται στη ζωή του, ενώ παράλληλα αναδεικνύεται ο ρόλος του σώματος στην κατεύθυνση της ψυχοσωματικής θεώρησης του ανθρώπου.

Μέσα από τη διαδικασία των εκδραματίσεων δημιουργείται ένας δεσμός ανάμεσα στον εσωτερικό κόσμο του συμμετέχοντα, στην προβληματική κατάσταση ή εμπειρία ζωής και στη δραστηριότητα κατά τη διάρκεια της συνεδρίας. Ο συμμετέχων επιδιώκει να επιτύχει μια νέα σχέση ως προς τα προβλήματα ή τις εμπειρίες της ζωής του, η οποία οδηγεί τελικά στη θεραπεία. Ο στόχος είναι να ανακαλύψει και να βιώσει μέσα σε αυτήν την καινούργια σχέση έναν νέο, πιο λειτουργικό για τον ίδιο, τρόπο αντίληψης των πραγμάτων.

Από το 1988, η μέθοδος εφαρμόζεται σε χώρους ψυχικής υγείας, νοσοκομεία, ειδικά σχολεία και κέντρα απεξάρτησης. Έρχονται σε επαφή με τη μέθοδο και εκπαιδεύονται σ’ αυτήν αρκετοί σπουδαστές στα μεταπτυχιακά εκπαιδευτικά ιδιωτικά κέντρα που λειτουργούν στη χώρα μας και ενημερώνονται φοιτητές του Πανεπιστημιακού χώρου.

Ανακοινώσεις και αποτελέσματα από την εφαρμογή δραματοθεραπείας εμφανίζονται σε επίσημα συνέδρια ψυχοθεραπείας, αλλά και αρχαίου δράματος. Τα τελευταία χρόνια γίνονται προσπάθειες για συνεργασία με άλλες μορφές δημιουργικών θεραπειών, όπως η θεραπεία μέσω της τέχνης, η χοροθεραπεία, η μουσικοθεραπεία και το ψυχόδραμα. Νέες γενιές δραματοθεραπευτών επιμορφώνονται και κινούν το πεδίο προς νέες κατευθύνσεις, εξελίσσοντας τη μέθοδο και τη δυναμική της.

Στην Ελλάδα ξεκίνησε το 1984 υπό μορφή σεμιναρίων στην αρχή, για να οργανωθεί αργότερα σε κύκλους σπουδών στο «Κέντρο ψυχοθεραπείας μέσω τέχνης». Μόλις το 1989, ιδρύθηκε ο Σύλλογος Dramatherapy «θέατρο–θεραπεία», ο οποίος και οργάνωσε την εκπαίδευση στην Αθήνα. Το 1990, ιδρύεται ο Πολιτιστικός Οργανισμός «ΑΙΩΝ», που δραστηριοποιείται στη δραματοθεραπεία και από το 1994 το Ινστιτούτο Δραματοθεραπείας ΑΙΩΝ παρέχει τετραετή εκπαίδευση, ενώ παράλληλα δραστηριοποιείταια στον ευρύτερο θεραπευτικό και κοινωνικό χώρο.

Το 1998, το ινστιτούτο ξεκινά από τον Εκδοτικό οίκο «Ελληνικά γράμματα» τη σειρά δραματοθεραπείας «Ρόλοι στη ζωή και ρόλοι στο θέατρο». Ο σύλλογος Dramatherapy «θεατρο-θεραπεία» μετεξελίσσεται το 2004 σε ένωση Δραματοθεραπευτών-Παιγνιοθεραπευτών Ελλάδος (ΕΔΠΕ) και το 2007, διοργανώνει το 1ο συνέδριο Δραματοθεραπείας και Παιγνιοθεραπείας στο Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο. Το 2020, ο πολιτιστικός οργανισμός «ΑΙΩΝ» γιορτάζει 30 χρόνια ενεργούς δράσης στο χώρο της δραματοθεραπείας και του πολιτισμού.

Συντάκτης: Μαρία Γραββάνη,

Influence:

Αρθρογράφος του flowmagazine.gr.