Τι Είδους Πεποιθήσεις Τρέφουμε;

Συντάκτης: Saky Koulibaly

Γίνεται λόγος για πεποιθήσεις πολλών διαφορετικών ειδών. Υπάρχουν φερ’ ειπείν πολιτισμικές αντιλήψεις, αντιλήψεις που αφομοιώνουν τη στάση ζωής του ανθρώπου, άλλες δηλωτικές της θέλησης, των υποσυνείδητων πεποιθήσεων…

Όλες οι παραπάνω περιοχές είναι άξιες διερεύνησης, όμως σκοπό της ανάλυσης συνιστά η εξερεύνηση των λανθανουσών πεποιθήσεων, ως επίκεντρο ολόκληρου του συστήματος πεποιθήσεων. Αυτές είναι και οι μόνες σημαντικές, καθώς αυτές χαράζουν τη βάση όλων των άλλων πεποιθήσεων που ενστερνιζόμαστε.

Οι πεποιθήσεις κατηγοριοποιούνται σε τρία διαφορετικά μέρη:

Περιλαμβάνουν:

  • Ψυχολογικούς κανόνες
  • Καθολικές πεποιθήσεις
  • Ακλόνητες πεποιθήσεις

Ας τις διερευνήσουμε λοιπόν λεπτομερώς:

Οι ψυχολογικοί κανόνες αποτελούν το υπόστρωμα καθεμιάς από τις πεποιθήσεις μας. Κανονικά αυτοί δεν εντάσσονται στις πεποιθήσεις, αλλά μάλλον στους κανόνες που τις υποβαστάζουν. Κρίνεται ωστόσο σημαντική η ανάλυσή τους, καθώς αυτοί βοηθούν στην ορθότερη εμπέδωση των πεποιθήσεων που κατευθύνουν τις τρέχουσες αποφάσεις και τις ενέργειάς μας.

Οι άνθρωποι πιστεύουν σε κάτι επειδή έχουν ένα σύνολο από κανόνες, οι οποίοι βεβαιώνουν σχετικά με τη λογική και την ακρίβεια της συγκεκριμένης πίστης. Αν λοιπόν ένας κανόνας φαντάζει λογικός, τότε πιστεύουμε πως όσα βλέπουμε και βιώνουμε είναι αληθινά. Συχνά, οι ψυχολογικοί κανόνες απορρέουν από το μηχανισμό της αντίδρασης στον πόνο ή την ευχαρίστηση.

Ας φανταστούμε μία συγκεκριμένη κατάσταση: Ο εγκέφαλός μας θα διερωτηθεί αν ορισμένη απόφαση ή ενέργεια θα επιφέρει πόνο ή ευχαρίστηση. Ανάλογα, ο άνθρωπος αποφασίζει είτε να ενεργήσει έτσι ώστε ν’ αποφύγει τον πόνο ή να βιώσει την ευχαρίστηση. Ανεξάρτητα από την απόφαση, υφέρπει η πεποίθηση που συνιστά τον πυρήνα του συγκεκριμένου ψυχολογικού κανόνα.

Ας υποθέσουμε μία περίπτωση επιδίωξης μίας πολύ επικερδούς πώλησης. Το τηλεφώνημα με τον επίδοξο πελάτη φαντάζει όμως αποθαρρυντικό και δύσκολο. Ο πωλητής ωστόσο γνωρίζει ότι αν επιτύχει τη συμφωνία, θα επιφέρει αξιόλογα κέρδη. Ο τρόπος αντιμετώπισης της συγκεκριμένης κατάστασης είναι διπλός: Είτε τηλεφωνεί ή το αναβάλλει για αύριο.

Η πρώτη επιλογή συνεπάγεται πόνο, ενώ η δεύτερη επιφέρει ευχαρίστηση και πρόσκαιρη ανακούφιση.

Ο πωλητής σκέφτεται:

Τι θα γίνει αν τηλεφωνήσω;

-Τι θα γίνει αν η συμφωνία υλοποιηθεί;

Ας υποθέσουμε ότι ο πωλητής επιλέγει την αναβολή και συνεπώς την κωλυσιεργία και τους περισπασμούς.

Οι αποφάσεις είναι κομβικής σημασίας καθώς επιτάσσονται από ψυχολογικούς κανόνες στην κάθε περίσταση. Ακόμη σημαντικότερο δε, είναι ότι πίσω από την εκάστοτε απόφαση κρύβεται και μία δυνάμει περιοριστική πεποίθηση.

Η συγκεκριμένη πεποίθηση μπορεί να λέει ότι:

  • Δεν είμαι αρκετά ικανός να το καταφέρω.
  • Δεν μού αξίζει η επιτυχία.
  • Είμαι αποτυχημένος.

Ως εκ τούτου, οι κανόνες μπορεί να προστάζουν ότι

  • Δεν πρέπει να επιχειρώ πράγματα στα οποία είμαι ανίκανος.
  • Απαγορεύεται ν’ αναλαμβάνω ρίσκο πέραν των δυνάμεών μου.

Ως αποτέλεσμα μίας ή περισσοτέρων πεποιθήσεων, ο πωλητής έχει επιλέξει την αναβολή από την πραγματοποίηση των αναγκαίων βημάτων που θα τού διασφάλιζαν τη συμφωνία.

Η πεμπτουσία των παραπάνω βρίσκεται στο ότι οι ψυχολογικοί κανόνες του ανθρώπου συνετέλεσαν στην τελική απόφαση. Η αντίληψη, με άλλα λόγια, και η ερμηνεία της πρόκλησης του πόνου και της ευχαρίστησης επηρέασαν το τελικό αποτέλεσμα.

Οι κανόνες είναι εκείνοι που ιεράρχησαν υψηλότερα τη βραχυπρόθεσμη από τη μακροπρόθεσμη ικανοποίηση, κατευθύνοντας τον άνθρωπο στην αποφυγή του βραχύβιου πόνου, παρόλο που αυτός θα μπορούσε ενδεχομένως να του επιφέρει μακρόπνοη ευχαρίστηση (αν δηλαδή είχε επιτύχει τη συμφωνία).

Πολλά ακόμη μπορούν να ειπωθούν για τους ψυχολογικούς κανόνες. Ελπίζουμε τα παραπάνω να έχουν προσφέρει αρκετή κατανόηση σχετικά με τον τρόπο της ενσωμάτωσής τους στο σύστημα πεποιθήσεων του ανθρώπου.

Καθολικές Πεποιθήσεις: Τι Είναι;

Πρόκειται για γενικεύσεις στις οποίες προβαίνουμε σχετικά με τις καταστάσεις, τους ανθρώπους και τη ζωή.

Πιστεύουμε για παράδειγμα το Χ και όχι το Υ.

Για κάποιον λόγο πιστεύουμε το Χ, λόγω των συγκεκριμένων υποθέσεων που αφορούν το Χ και το Υ και τα σχετικά συμπεράσματα.

Οι καθολικές πεποιθήσεις είναι υποθέσεις που ξεκινούν ως εξής:

«Είμαι…»,

«Η ζωή είναι…»,

«Ο κόσμος είναι…»,

Πρόκειται για πράγματα που δεν τα έχουμε πολυσκεφτεί και που απλώς αποδεχόμαστε ως αληθή, χωρίς ν’ αναρωτιόμαστε αν θα μπορούσαν να είναι διαφορετικά.

Ο ουρανός είναι γαλανός, συνεπώς τα πράγματα έχουν πάντα το ίδιο χρώμα, σε κάθε περίσταση. Κάτι το οποίο φυσικά γνωρίζουμε ότι δεν ισχύει.

Τι Είδους Πεποιθήσεις Τρέφουμε;

Ακόμη μία πιθανή υπόθεση λέει ότι όλοι οι άνθρωποι λένε ψέματα, άρα είναι αναξιόπιστοι. Κάτι που ισχύει σε ορισμένους κοινωνικούς κύκλους όμως όχι παντού. Η καθολική αυτή πεποίθηση ότι οι άνθρωποι είναι ανάξιοι εμπιστοσύνης έχει εμφυτευθεί στην ψυχή μας από νεαρή ηλικία και πλέον στην ενήλικη ζωή άλλες πιθανότητες δε λαμβάνονται καν υπόψη. Το μόνο που μετράει είναι ότι αυτή είναι η προσωπική μας αλήθεια. Μία πεποίθηση που όσο ήμασταν παιδιά μπορεί να ήταν χρήσιμη, φυλάσσοντάς μας από κινδύνους και από τους αγνώστους ώστε να παραμένουμε ασφαλείς. Εξακολουθεί όμως να είναι χρήσιμη;

Ποιες ευκαιρίες μάς αποστερεί την παρούσα στιγμή; Συχνά, ίσως να μην συνειδητοποιούμε καν τις υποθέσεις που διαμορφώνουν τη βάση της πραγματικότητάς μας. Αποδίδεται στον τρόπο ανατροφής μας που έχει μεγάλη σημασία. Βοηθά όμως να εξακολουθούμε να έχουμε αυτές τις υποθέσεις και να πιστεύουμε σε αυτές τις καθολικές αντιλήψεις; Αν πλέον δε μας εξυπηρετούν τότε ίσως αποτελούν εμπόδιο στη ζωή μας.

Ισχυρές Πεποιθήσεις: Τι Είναι;

Είναι οι πιο ακλόνητες πεποιθήσεις μας και συχνά αντιστέκονται στη λογική. Πρόκειται για πεποιθήσεις που διέπονται από την υψηλότερη βεβαιότητα, δέσμευση και αφοσίωση. Αφορούν πεποιθήσεις αποκτημένες στη διάρκεια της ζωής μας με τεράστιο ποσοστό αναφορών που τις υποβαστάζουν. Κάθε μία από τις αναφορές αυτές στηρίζει την πεποίθηση και λειαίνει το έδαφος της ακλόνητης πίστης.

Το σύνολο του συναισθήματος, του χρόνου, της ενέργειας και της σκέψης, που έχει επενδύσει ο άνθρωπος στις πεποιθήσεις του αυτές στη διάρκεια της ζωής, τις καθιστά αλώβητες. Αναλόγως βέβαια της ποιότητας των πεποιθήσεων, αυτό μπορεί να είναι καλό ή κακό. Αν έχετε δηλαδή ένα σύνολο πεποιθήσεων που στηρίζουν τους στόχους και τα επιτεύγματά σας, τότε είστε σε καλό δρόμο. Αυτός είναι ουσιαστικά ο τρόπος με τον οποίον οι υψηλά επιτυχημένοι άνθρωποι βρίσκουν την αναγκαία κινητροδότηση ώστε να συνεχίζουν ενόψει της αντιξοότητας.

Αν αντίθετα, πιστεύετε σ’ ένα σύνολο πεποιθήσεων που αντιφάσκουν με τους στόχους που επιθυμείτε να κατακτήσετε, τότε μάλλον θα σαμποτάρετε τον εαυτό σας σημειώνοντας ελάχιστη πρόοδο.

Το κυρίαρχο πρόβλημα σχετικά με τις ακλόνητες πεποιθήσεις βρίσκεται στο ότι είναι μάλλον ασυνείδητες.

Ο άνθρωπος παραμένει τόσο προσηλωμένος στις συνήθεις συμπεριφορές του, ώστε είναι σχεδόν αδύνατον να φανταστεί άλλες εναλλακτικές πιθανότητες. Αυτό όμως είναι ένα εμπόδιο που απαιτείται να ξεπεραστεί αν ο άνθρωπος θέλει να ξεκλειδώσει όλο το φάσμα των ικανοτήτων του.

Πηγή: IQ Matrix

Άρθρο του Adam Siunski

Συντάκτης: Saky Koulibaly,

Influence:

Αρθρογράφος του flowmagazine.gr.