Ταξίδι στα Σκόπια – η μικρή γειτονιά των Βαλκανίων

Συντάκτης: Ρουμπίνα Στεφάτου

Σε τούτη την ελκυστική γειτονιά των Βαλκανίων, έναν τόπο ορεινό αλλά συνάμα υδάτινο, οι αιώνες Ιστορίας που κυλούν σαν τα καθάρια νερά των βουνών «γεμίζουν» τις μαγευτικές λίμνες με μύθους και θρύλους και τους επισκέπτες με αλήθειες, γνώσεις και μνήμες.

Για τους περισσότερους Έλληνες ταξιδιώτες της δεκαετίας του 80, η Π.Γ.Δ.Μ. δεν αποτελούσε μια άγνωστη περιοχή. Ήταν ένα κομμάτι της Νότιας Γιουγκοσλαβίας -λιγότερο ανεπτυγμένο σε σχέση με τον Βορρά της χώρας- το οποίο διέσχιζαν όταν ταξίδευαν οδικώς προς τη Δυτική Ευρώπη. Η συντριπτική πλειονότητα, όμως, δεν είχε «περπατήσει» σ’ αυτήν την περιοχή της Βαλκανικής – απλώς, τη διέσχιζε τάχιστα!

Η διάλυση της πρώην ενιαίας Γιουκοσλαβίας

Κάποια στιγμή μεσολάβησε ο πόλεμος, η πολιτική αστάθεια, η αβεβαιότητα για την επόμενη ημέρα… Το status quo, που άλλαξε με δραματικό τρόπο σ’ αυτή τη γωνιά της Ευρώπης, μοιραία παρέσυρε στη δίνη των κοσμοϊστορικών αλλαγών και την περιοχή των Σκοπίων. Αυτή τη μικρή γειτονιά των Βαλκανίων, που το 1991, μετά τη διάλυση της πρώην ενιαίας Γιουγκοσλαβίας της οποίας αποτελούσε ομόσπονδο μέλος (με την ονομασία «Σοσιαλιστική Δημοκρατία της Μακεδονίας»), μεταλλάχτηκε σε μια μικρή κρατική οντότητα.

Απλοί θεατές όλων αυτών των ιστορικών αλλαγών που λάμβαναν χώρα στη γειτονιά μας, στην Ελλάδα ασχολούμασταν χρόνια τώρα αποκλειστικά με την πολιτική διάσταση των γεγονότων. Μέχρι που αποφασίσαμε να περάσουμε τη συνοριακή γραμμή και να γνωρίσουμε το τουριστικό πρόσωπο του καινούργιου γείτονά μας. Και τότε μείναμε άφωνοι με την πλούσια πολιτιστική και θρησκευτική κληρονομιά αυτής της απλόχερα προικισμένης -από τη φύση- βαλκανικής ακρογωνιάς…

Μία πόλη, δύο κόσμοι

Τα Σκόπια, η σημερινή πρωτεύουσα της Π.Γ.Δ.Μ. (180 χλμ. βόρεια των ελληνικών συνόρων), έλκουν την καταγωγή τους από την αρχαιότητα. Στο διάβα των αιώνων η πόλη γνώρισε πολλούς κατακτητές (Ρωμαίους, Βυζαντινούς, Σέρβους, Βούλγαρους και Τούρκους) – άλλοι την ευεργέτησαν και άλλοι την κατέστρεψαν. Τη μεγαλύτερη όμως καταστροφή υπέστη το 1963, όταν ένας ισχυρότατος σεισμός ισοπέδωσε μεγάλο μέρος της πόλης.

Τα νερά του ποταμού Βαρδάρη χωρίζουν τα Σκόπια σε δύο ετερόκλητα τμήματα, που πραγματικά ξαφνιάζουν ευχάριστα τον επισκέπτη. Χρέη συνδετικού κρίκου ανάμεσα στους δύο διαφορετικούς κόσμους της πόλης εκτελεί η πετρόκτιστη γέφυρα του Βαρδάρη (15ου αιώνα), το σήμα-κατατεθέν της πρωτεύουσας των 500.000 κατοίκων.

Αξιοθέατα

Οι νότιες περιοχές της πρωτεύουσας χαρακτηρίζονται από την απρόσωπη αρχιτεκτονική γραμμή της κομμουνιστικής εποχής και λογίζονται ως το σύγχρονο κομμάτι της πόλης. Αντίθετα, στα βόρεια της πόλης, εκεί όπου δεσπόζουν τα πλακόστρωτα σοκάκια, τα γερασμένα τζαμιά και οι παραδοσιακές μουσουλμανικές κατοικίες, εκτείνονται ο αλβανικός και ο τουρκικός (μουσουλμανικός) τομέας – η παλιά πόλη των Σκοπίων.

Στην είσοδο της παλιάς πόλης, δίπλα στην πέτρινη γέφυρα του Βαρδάρη, ορθώνεται η εκκλησία του Sveti Dimitrija (Άγιος Δημήτριος), ένα κομψό θρησκευτικό κτίσμα του 1886. Ακριβώς απέναντι βρίσκονται τα τουρκικά λουτρά Daud Pasa, που σε παλαιότερες εποχές ήταν τα μεγαλύτερα των Βαλκανίων. Σήμερα στεγάζουν την «City Art Gallery» με εκθέματα μοντέρνας τέχνης.

Αξίζει επίσης να επισκεφθείτε -πάντα μέσα στην παλιά πόλη- τα λουτρά Cifte Amam (έχουν μετατραπεί σε εκθεσιακό χώρο μοντέρνας τέχνης), το τζαμί Μουσταφά Πασά (15ου αιώνα) και τα καραβάν σεράι Kursumli An (16ου αιώνα) και Suli An (15ου αιώνα).

Ακριβώς πάνω από την παλιά πόλη σας περιμένει το καλοδιατηρημένο κάστρο της πόλης. Τα γεροδεμένα τείχη του χρονολογούνται από την εποχή του Ιουστινιανού (535 μ.Χ.). Περάστε την επιβλητική πύλη και απολαύστε από τις επάλξεις μια αποκαλυπτική θέα των Σκοπίων, που βρίσκονται κτισμένα στη θέση της ρωμαϊκής πολίχνης Scupi.

Η νύμφη της λίμνης

Περίπου 145 χλμ. χωρίζουν την πόλη των Σκοπίων από τη λίμνη Οχρίδα, που βρίσκεται στη νοτιοδυτική άκρη της χώρας. Ο οδικός άξονας, αφού περνά αρχικά από την πόλη Τέτοβο, το κέντρο των Αλβανοφώνων της περιοχής, συνεχίζει νότια, παράλληλα με τα αλβανικά σύνορα, και προσεγγίζει τελικά την πανέμορφη λίμνη Οχρίδα.

Οι θρησκευτικοί θησαυροί

Στην Οχρίδα βρίσκεται συγκεντρωμένη όλη η θρησκευτική και πολιτιστική ιστορία της χώρας. Εντυπωσιακός είναι ο μεγάλος αριθμός των θρησκευτικών μνημείων που υπάρχουν στην ευρύτερη περιοχή της Οχρίδας, καθώς έχουν καταγραφεί περίπου 365 βυζαντινές εκκλησίες και μοναστήρια.

Η αρχαία Ηράκλεια
Στη νότια είσοδο της Βίτολα βρίσκεται ο αρχαιολογικός χώρος της αρχαίας Ηράκλειας. Οι ανασκαφές που ξεκίνησαν το 1938 έχουν αποκαλύψει έναν μεγάλο αριθμό μνημείων κυρίως της ρωμαϊκής εποχής, όπως δύο Βασιλικές (Μεγάλη και Μικρή Βασιλική) με περίτεχνα ψηφιδωτά, ένα ανοικτό θέατρο, μια επισκοπική κατοικία, τα υπολείμματα οχυρωματικού τείχους, έναν πρόναο και λουτρά (θέρμες). Βρέθηκαν επίσης αρκετές επιγραφές και επιτύμβιες στήλες που χρονολογούνται από τη ρωμαϊκή εποχή. Στα σπουδαιότερα ευρήματα της αρχαίας Ηράκλειας περιλαμβάνεται η κεφαλή του ρήτορα Αισχίνη (4ου π.Χ. αιώνα), που εκτίθεται στο Βρετανικό Μουσείο του Λονδίνου.

Στάση στην πόλη Τέτοβο

Οδηγώντας από τα Σκόπια στην Οχρίδα, κάντε μια σύντομη στάση στο Τέτοβο για να γνωρίσετε τα δύο κυριότερα αξιοθέατα της πόλης: το τζαμί Sarena Dzamija (ή Ζωγραφιστό Τζαμί), από τα πιο όμορφα τζαμιά των Βαλκανίων (1459), όπως και το Arabati-Baba Teke (1538), ένα ισλαμικό μοναστήρι που ανήκει στην αίρεση των Μπεκτακτσήδων.

Η Μεγάλη Πρέσπα

Σε απόσταση περίπου 40 χλμ. από την πόλη της Οχρίδας βρίσκεται η λίμνη της Μεγάλης Πρέσπας, ένας από τους σημαντικότερους προστατευόμενους υδροβιότοπους της Π.Γ.Δ.Μ.). με διεθνή σημασία και αναγνώριση, όπως χαρακτηρίστηκε το 1995 από τη διεθνή συνθήκη RAMSAR. Η Μεγάλη Πρέσπα, που μοιράζονται επίσης η Αλβανία και η Ελλάδα, βρίσκεται σε υψόμετρο 853 μ. και έχει συνολική έκταση 274 τετρ. χλμ. (τα 176,8 τετρ. χλμ. ανήκουν στην Π.Γ.Δ.Μ). Μια περιήγηση κατά μήκος των ακτών της μεγαλύτερης λίμνης των Βαλκανίων θα σας αποκαλύψει γραφικούς παραλίμνιους οικισμούς (Pretor, Kurbinovo, Karni, Dolno Dupeni, Ljubojno), καλοσυνάτους ντόπιους και έναν ακαταμάχητο φυσικό πλούτο.

Συντάκτης: Ρουμπίνα Στεφάτου,

Influence:

Η Ρουμπίνα Στεφάτου είναι υποψήφια διδάκτωρ του Παντείου Πανεπιστημίου, ασχολείται με την εκπαίδευση κάνοντας ιδιαίτερα μαθήματα ιστορίας…