Τα συμπτώματα της ΔΕΠ – Υ σε μικρά και… «μεγάλα παιδιά»

Συντάκτης: Χρυσούλα Μουλαρτζή, Πτυχιούχος Φιλοσοφικής με ειδίκευση στην Ψυχολογία, Ειδική Παιδαγωγός

Η αλήθεια είναι πως η διάσπαση προσοχής και η υπερκινητικότητα στους ενήλικες φανερώνεται από εκδηλώσεις συμπεριφοράς κάπως παράξενες. Αν και αφορά αναπτυξιακή διαταραχή η οποία προκύπτει από την παιδική ακόμα ηλικία, μπορεί να επιμένει και κατά την εφηβική και ενήλικη ζωή. 

Ένα σύνηθες σύμπτωμα της ΔΕΠ – Υ είναι η συχνή διακοπή της συζήτησης και του συνομιλητή, είτε από ανυπομονησία είτε από αδυναμία συγκράτησης μεγάλου όγκου πληροφοριών. Ο ενήλικας με διάσπαση προσοχής νιώθει συχνά την ανάγκη να οργανώσει τις σκέψεις και τη μνήμη του. Δεν διαθέτει την ψυχραιμία για να ολοκληρώσει μία εργασία την οποία έχει αναλάβει ή να περιμένει να ανταμειφθεί. 

Είναι άτομα που δυσκολεύονται να θέσουν στόχους, αφού η αναμονή για να επιτευχθούν δεν είναι το δυνατό τους σημείο, αντιθέτως δυσκολεύουν τη σκέψη τους. 

Πρόκειται για αναπτυξιακή διαταραχή που κάνει τους ενήλικες να μην μπορούν να επιλέξουν τι ακριβώς θέλουν ή χρειάζεται να κάνουν κι αυτό αποδεικνύεται από το γεγονός ότι επιλέγουν πολλά και διαφορετικά μεταξύ τους χόμπι και δραστηριότητες και κάθε φορά νιώθουν σχεδόν την ίδια ταύτιση με όλα. 

Άτομα που κοιτάζουν είτε από ανάγκη είτε από αμηχανία είτε χωρίς καν να το καταλαβαίνουν, συχνά το κινητό τους και επιλέγουν να κάνουν πολλά διαλείμματα την ώρα που επιβάλλεται συγκέντρωση. 

Τέλος, η διάσπαση προσοχής και υπερκινητικότητα στους ενήλικες εκφράζεται με έντονες εκρήξεις θυμού σε ανθρώπους του κοντινού περιβάλλοντος και κατά τη διάρκεια της οδήγησης. Θυμός που τις περισσότερες φορές δεν έχει εξήγηση, επιχειρήματα και αιτία. Μάλιστα, έρευνες έχουν δείξει πως νέοι έχουν ερωτηθεί την αιτία του θυμού τους, αρνήθηκαν να απαντήσουν και τέλος παραδέχθηκαν πως ούτε οι ίδιοι κατάλαβαν τι προέκυψε. Ο θυμός στους νέους με ΔΕΠ – Υ μπορεί να είναι ένα μικρό διάλειμμα από τη μονοτονία που θα αισθανθούν. 

Η διαταραχή ελλειμματικής προσοχής με ή χωρίς υπερκινητικότητα είναι μία κατάσταση που δεν αφορά το οικογενειακό και κοινωνικό περιβάλλον του παιδιού και κυρίως προκύπτει κατά τη γέννησή του. Μία διαταραχή που κληρονομείται και μία πιθανή εκδοχή είναι η ανισορροπία των ορμονών που χρησιμοποιεί ο εγκέφαλος κατά τη λειτουργία του. 

Η προσοχή είναι η λειτουργία που μας επιτρέπει να συγκεντρωνόμαστε σ’ αυτό που μας ενδιαφέρει, αφήνοντας έξω τα υπόλοιπα ερεθίσματα. Ο έλεγχός της είναι η δυνατότητα μείωσης της κινητικότητας του ατόμου όταν δεν ασχολείται με κάτι που απαιτεί κίνηση. Το παιδί που στερείται αυτές τις λειτουργίες χαρακτηρίζεται παιδί με διάσπαση προσοχής και υπερκινητικότητα. 

Η παρορμητικότητα χαρακτηρίζει παιδιά με ΔΕΠ – Υ και τα ξεχωρίζουμε από το ότι διακόπτουν τους άλλους, παρεμβαίνουν σε υποθέσεις που δεν τους αφορούν, κάνουν άστατο ύπνο, ανεβάζουν την ένταση της φωνής τους και προβαίνουν σε ενέργειες επικίνδυνες για τον εαυτό τους και για τους γύρω τους. Τα παιδιά αυτά έχουν συχνές εμμονές και ψυχαναγκασμούς, διαταραχές διαγωγής, ασταθείς χαρακτήρες με υψηλά επίπεδα κατάθλιψης μετά την ηλικία των 10 ετών. 

Ο τρόπος ζωής των παιδιών του 2022 ενδεχομένως ενισχύει αυτή την κατάσταση. Η καθημερινότητα είναι δύσκολη, απαιτεί συγκέντρωση και προσοχή, ώστε να μπορέσει τόσο ένα παιδί κι αργότερα ένας ενήλικας να ανταπεξέλθει και να αλληλοεπιδράσει με συνομήλικους. 

Απαιτούνται ξεκάθαρα όρια και κανόνες που θα ακολουθούνται με συνέπεια και μεθοδικότητα. Ο χώρος του παιδιού πρέπει να είναι οριοθετημένος, χωρίς να αλλάζουν μέρος τα έπιπλα και τα προσωπικά του αντικείμενα και κατά κύριο λόγο αφαιρετικός. 

Στη μελέτη τα παιδιά χρειάζεται να ακολουθούν συγκεκριμένο ωράριο και να χρησιμοποιούνται σχεδιαγράμματα και εικόνες για την απομνημόνευση της ύλης. Οι δραστηριότητες που θα ακολουθούνται πρέπει να είναι  ομαδικές και να απαιτούν συγκέντρωση και προσοχή, να γίνεται ξεκάθαρος ο διαχωρισμός επαίνου και συνέπειας, ώστε το παιδί να αναπτύξει τους δικούς του μηχανισμούς για να προχώρα ομαλά και να εντάσσεται στα σύνολα που ανήκει. 

Ακολουθώντας ένα όχι δύσκολο, αλλά λίγο πιο συγκεκριμένο τρόπο ζωής, το παιδί θα μεγαλώνει σε πλαίσια τέτοια και θα αναπτύσσει τις δικές του μεθόδους για να αντιμετωπίζει καταστάσεις, ανθρώπους και να μπορεί αργότερα ως ενήλικας υιοθετώντας αυτά, να εργαστεί και να εξελιχθεί. 

Επιπλέον, υπάρχουν ειδικοί, ψυχοθεραπευτές, λογοθεραπευτές, εργοθεραπευτές και αναπτυξιακοί ψυχολόγοι που μπορούν να βοηθήσουν το παιδί να διαμορφώσει το δικό του τρόπο επίλυσης των προβλημάτων του. 

Εν κατακλείδι, η διάσπαση προσοχής και υπερκινητικότητα είναι μία διαταραχή που με τον κατάλληλο συντονισμό και μεθοδικότητα, το παιδί είναι σε θέση να εξελιχθεί σε έναν δημιουργικό νέο με εργασιακές και κοινωνικές απολαβές.

Συντάκτης: Χρυσούλα Μουλαρτζή, Πτυχιούχος Φιλοσοφικής με ειδίκευση στην Ψυχολογία, Ειδική Παιδαγωγός

Influence:

Είμαι απόφοιτος του Τμήματος Φιλοσοφίας Παιδαγωγικής και Ψυχολογίας της Φιλοσοφικής Σχολής Ιωαννίνων και κάτοχος μεταπτυχιακού διπλώματος…