Τα σημερινά μηνύματα της 25ης Μαρτίου
Σήμερα η Ελλάδα γιορτάζει την επέτειο της εθνικής παλιγγενεσίας. Ετσι λέγεται. Η ημέρα-σύμβολο του ελληνισμού, που γεννήθηκε από τις στάχτες του και σηκώθηκε στα πόδια του μετά από σχεδόν 400 χρόνια σκλαβιάς, δίνει τεράστια μηνύματα, τα οποία είναι σήμερα περισσότερο επίκαιρα παρά ποτέ. Αυτό που έκανε η Ελλάδα τότε αναγνωρίστηκε ως μέγας άθλος επειδή, υπό τις συνθήκες που έγινε, ήταν κάτι τελείως τρελό. Μια χούφτα άνθρωποι σε μια απομονωμένη χερσόνησο της τεράστιας και πανίσχυρης Οθωμανικής Αυτοκρατορίας τόλμησαν να αψηφήσουν τα πάντα, από διεθνείς συγκυρίες μέχρι και την δύναμη του αντιπάλου, και να πετύχουν μετά από οκτώ χρόνια την πλήρη ανεξαρτησία τους. Ποια μηνύματα, λοιπόν, θα μπορούσε να μας δώσει σήμερα, στην κατάσταση που ζούμε και βρισκόμαστε, εκείνη η περίοδος;
1. Μην περιμένεις βοήθεια από τους ξένους, θα σε βοηθήσουν μόνο όταν έχουν αυτοί συμφέρον από σένα.
Το ελληνικό έθνος για πολλά χρόνια είχε τα μάτια του στραμμένα προς τη Ρωσία, και πλήρωσε ακριβά, με σφαγές και καταστροφές, ορισμένες υποκινούμενες επαναστάσεις (Ορλωφικά κτλ.) που εξυπηρετούσαν συμφέροντα και δεν γίνονταν για το καλό των Ελλήνων. Οσο κι αν τόσο η Φιλική Εταιρεία, όσο και το κίνημα του Αλέξανδρου Υψηλάντη στη Μολδοβλαχία υπονόησαν ότι οι Ρώσοι βρίσκονται πίσω από το εγχείρημα, τελικά κανείς δεν μας βοήθησε στα πρώτα κρίσιμα χρόνια εδραίωσης της επανάστασης. Ασχολήθηκαν μαζί μας μόνο όταν το προέβλεπαν τα συμφέροντά τους στην περιοχή.
2
. Μην περιμένεις να καλυτερέψουν οι συνθήκες, ποτέ δεν θα είναι απολύτως ευνοϊκές.
Η ελληνική επανάσταση εκδηλώθηκε σ’ ένα εντελώς εχθρικό διεθνές περιβάλλον. Μόλις ένα μήνα πριν είχε αποτύχει το κίνημα της Μολδοβλαχίας, το οποίο υποτίθεται ότι θα δημιουργούσε αντιπερισπασμό και θα διαιρούσε τις σουλτανικές δυνάμεις. Στον ευρωπαϊκό χώρο οι απόψεις του Μέτερνιχ περί συμπαγών αυτοκρατοριών δεν επιδέχονταν αμφισβήτηση. Επί πολλά χρόνια ο ελληνισμός ανέβαλε τον ξεσηκωμό μέχρι να γίνουν καλύτερα τα πράγματα, αλλά αυτά γίνονταν χειρότερα. Κι όμως η ελληνική επανάσταση πέτυχε να αμφισβητήσει την οθωμανική κυριαρχία και να εξελιχθεί σε διεθνές ζήτημα.
3. Μην φοβάσαι την φαινομενική ισχύ του αντιπάλου.
Αν οι Ελληνες συνειδητοποιούσαν τι πάνε να κάνουν όταν έπιαναν τα όπλα, ασφαλώς θα τα… άφηναν την επόμενη στιγμή. Οι πολεμικές τους δυνατότητες απέναντι στην κραταιά οθωμανική πολεμική μηχανή ήταν μηδαμινές. Κι όμως πέτυχαν περήφανες νίκες, που στηρίχθηκαν σε δύο βασικά στοιχεία: Την εκμετάλλευση των δικών τους πλεονεκτημάτων (κυριαρχία στο θαλάσσιο χώρο κτλ.) και την επιλογή του χώρου αντιπαράθεσης (μάχη στα στενά των Δερβενακίων κτλ.). Με έξυπνη τακτική και θέληση όλα γίνονται.
4. 
Να επιδιώκεις πάντα το καλύτερο και να μη συμβιβάζεσαι.
Μετά τα πρώτα χρόνια της ελληνικής επανάστασης υπήρξαν φωνές μέσα από την ελληνική διοίκηση για συμβιβασμό στο λιγότερο κακό, δηλαδή τη δημιουργία μιας ή περισσότερων ελληνικών ηγεμονιών (όπως στη Μολδοβλαχία), που θα ήταν φόρου υποτελείς στο σουλτάνο ή η μετατροπή της ελληνικής περιοχής σε προτεκτοράτο υπό την Αγγλία. Ηταν και η πιο λογική απόφαση εκείνη την εποχή, δεδομένου ότι λόγω των συνθηκών το επαναστατικό φρόνημα έμοιαζε να κάμπτεται. Κι όμως η πρόταση απορρίφθηκε και οι Ελληνες επεδίωξαν το καλύτερο για την πατρίδα τους, την πλήρη ανεξαρτητοποίηση των περιοχών τους (τουλάχιστον κατ’ όνομα). Η τύχη των ελληνικών περιοχών θα ήταν πολύ διαφορετική αν είχαν επικρατήσει εκείνες οι «λογικές» απόψεις.
5. Πίστεψε στην ομόνοια και τον κοινό στόχο.
Αυτό είναι μάλλον το πιο… διαχρονικό μήνυμα, που δεν προκύπτει μόνο από την επανάσταση του 1821, αλλά από όλη την ιστορία του ελληνισμού. Οσο οι Ελληνες είχαν την αντιμετώπιση του εχθρού ως πρώτη προτεραιότητα έμειναν μονοιασμένοι και κατάφεραν πολλά. Όταν εδραίωσαν την κυριαρχία τους σε ορισμένα εδάφη της Πελοποννήσου άρχισαν να τσακώνονται για τα αξιώματα και κινδύνεψαν να χάσουν τα πάντα. Χρειάζεται ένας κοινός στόχος για να κρατάει τους Ελληνες από την ίδια μεριά του ποταμού.
6. 
Πρόσεξε από ποιους ζητάς ευθύνες και πώς κρίνεις.
Σε δύσκολους καιρούς πολλά πράγματα δεν είναι όπως φαίνονται. Πολλά πρόσωπα που σύνδεσαν το όνομά τους με την επανάσταση τις στιγμές που ενεργούσαν αντιμετώπισαν βαριές κατηγορίες και καταδικάστηκαν στη συνείδηση του κοινού, όμως μόλις… κατακάθισε η σκόνη του πολέμου φάνηκε η αξία τους. Π.χ. ο φλογερός Παπαφλέσσας αντιμετωπίστηκε ως επιπόλαιος που ξεσήκωσε τον ελληνισμό χωρίς εγγυήσεις και αργότερα, όταν ανέλαβε υπουργικό αξίωμα, ότι μεγαλοπιάστηκε και ασχολιόταν μόνο με τις τιμές και τις δόξες, πριν πεθάνει μαρτυρικά στο Μανιάκι. Ο ήρωας Κολοκοτρώνης για σημαντική μερίδα του πληθυσμού ήταν προδότης που σήκωσε τα όπλα ενάντια σε αδελφούς. Ο συνετός Καποδίστριας ήταν για πολλούς ένας δεσποτικός και ξενόδουλος άρχοντας, που δεν είχε καμία σχέση με την Ελλάδα και ήθελε με το ζόρι να μας μετατρέψει σε… Φραγκιά. Γι’ αυτό και ποτέ δεν πρέπει να έχουμε απόλυτη άποψη για ένα πρόσωπο ακριβώς τη στιγμή που γράφεται η ιστορία.
