Υπάρχουν αρκετά δεδομένα που υποστηρίζουν πλέον τη σχέση μεταξύ της διατροφής και της υγείας του εγκεφάλου. Έτσι, οι διατροφικές παρεμβάσεις για την …
Τα μυστικά της επιστήμης για να φτάσετε υγιείς στα 100
Η επιστήμη της μακροζωίας εξελίσσεται με ραγδαίους ρυθμούς. Με τη βοήθεια της σωστής διατροφής, της άσκησης, αλλά και νέων επιστημονικών ανακαλύψεων, οι ειδικοί πιστεύουν ότι μπορούμε όχι μόνο να επιμηκύνουμε τη ζωή μας, αλλά και να τη ζήσουμε με ποιότητα και υγεία.
Η Μάχη με τον Χρόνο
Τα τελευταία χρόνια ο άνθρωπος κερδίζει έδαφος απέναντι στη φθορά του χρόνου, αυξάνοντας το προσδόκιμο ζωής χάρη στη σωστή φροντίδα του σώματος και στην πρόοδο της ιατρικής.
Αν αρχίσουμε να… ξεφυλλίζουμε την Ιστορία προς τα πίσω, θα δούμε ότι έχουμε καταφέρει πολλά: πριν από δύο αιώνες οι γυναίκες ζούσαν, εξαιτίας νόσων και αντίξοων κοινωνικών συνθηκών, κατά μέσο όρο μέχρι τα 45, ενώ σήμερα το προσδόκιμο ζωής τους ξεπερνά τα 82. Παρ’ όλα αυτά, τα κύτταρα και τα όργανα φθείρονται καθώς μεγαλώνουμε και ο ρυθμός αποκατάστασής τους επιβραδύνεται. Για παράδειγμα, σε νεαρή ηλικία μια πληγή επουλώνεται γρηγορότερα από ό,τι σε μια πιο ώριμη.
Επιπλέον, είμαστε πιο ευάλωτοι σε νόσους, με αποτέλεσμα να χάνουμε τη μάχη που δίνουμε με τον χρόνο. Για να καταφέρουμε να την κερδίσουμε, οι επιστήμονες προσπαθούν να βρουν την πιο αποτελεσματική στρατηγική: από τη μία να επιβραδύνουν τη γήρανση και από την άλλη να καταπολεμήσουν ασθένειες. Τι γνωρίζουμε σήμερα για τα όπλα που διαθέτουμε και τι ελπίδες μάς δίνουν οι ειδικοί για να έχουμε μια μεγαλύτερη σε διάρκεια, αλλά ταυτόχρονα υπέροχη ζωή;
1. Το Ένζυμο της Νεότητας: Η Δύναμη της Τελομεράσης
Το γενετικό μας υλικό μοιάζει με μια έλικα που στις άκρες της έχει δύο καπελάκια. Αυτά τα μικρά κομμάτια DNA που ονομάζονται τελομερή μικραίνουν κάθε φορά που τα κύτταρά μας διαιρούνται, κάτι το οποίο συμβαίνει καθώς γερνάμε. Όταν τα τελομερή κοντύνουν αρκετά, τα κύτταρά μας σταματούν να δουλεύουν κανονικά και κάποια στιγμή πεθαίνουν.
Η Ελίζαμπεθ Μπλάκμπερν, μία εκ των επιστημόνων που ανακάλυψαν το 1984 το ένζυμο τελομεράση, διαπίστωσε ότι μπορούμε να διατηρήσουμε το μήκος τους σταθερό και επομένως τα κύτταρα ζωντανά, αν την ενεργοποιήσουμε. Έτσι, η ίδια άνοιξε ένα μεγάλο κεφάλαιο ερευνών με στόχο τη νεότητα.
Άραγε υπάρχει τρόπος να ενεργοποιήσουμε αυτό το ένζυμο σήμερα; H Μπλάκμπερν υποστηρίζει ότι με τον κατάλληλο τρόπο ζωής, που περιλαμβάνει την άσκηση και τη χρήση αντιοξειδωτικών ουσιών, όπως τα ω-3, αλλά και άλλων συμπληρωμάτων που η ίδια δεν αποκαλύπτει, τα τελομερή έχουν τη δυνατότητα να αναπληρώσουν το μήκος που χάνεται και μάλιστα εκείνο μπορεί ακόμα και να αυξηθεί λίγο. Αυτό που έχει φανεί είναι ότι με ήπια καθημερινή άσκηση περίπου μίας ώρας κάποιος κερδίζει 2-3 χρόνια ζωής, χρόνος που ισοδυναμεί με τις ώρες που περνάμε στο γυμναστήριο.
Την ίδια στιγμή διατίθενται στην αγορά συστατικά που είναι γνωστά ως «ενεργοποιητές της τελομεράσης», όπως η ουσία αστράγαλος, για την οποία έρευνες επιβεβαιώνουν ότι μακραίνει το μήκος των τελομερών. Ενδεικτικά, μελέτη που διενήργησαν επιστήμονες στο Ισπανικό Κέντρο για τον Καρκίνο στη Μαδρίτη έδειξε ότι η χορήγηση σε πειραματόζωα εγκεκριμένου σκευάσματος που την περιέχει βελτίωσε σημαντικά δείκτες που σχετίζονται με τη γήρανση.
Παράλληλα, δεν φάνηκε να αυξάνει (στατιστικά) σημαντικά την πιθανότητα εμφάνισης καρκίνου. Η Μπλάκμπερν ανέφερε στο περιοδικό Ο (της Όπρα Γουίνφρι) ότι πλέον δίνεται βάρος στον τρόπο ζωής μας που θα μπορεί να επιβραδύνει τη διαδικασία της γήρανσης: «Η τελομεράση μπορεί να διεγείρει τη δραστηριότητα των καρκινικών κυττάρων που βρίσκονται ήδη στον οργανισμό. Γι’ αυτό μελετάμε τις συνήθειες ανθρώπων που έχουν ήδη μακρύτερα τελομερή. Πιστεύουμε ότι υπάρχουν παράγοντες του τρόπου ζωής μας που διεγείρουν την τελομεράση με φυσικό τρόπο».
Εκτός από την άσκηση και την κατανάλωση ω-3 λιπαρά ψάρια, λιναρόσπορος κ.λπ.), η ίδια έδωσε έμφαση και στη διαχείριση του στρες, με τεχνικές όπως είναι ο διαλογισμός, που διατηρούν ακέραιο το μήκος των τελομερών και εμάς νέες.
Συνοπτικά τα συμπεράσματα
Η ανακάλυψη της Ελίζαμπεθ Μπλάκμπερν για την τελομεράση, το ένζυμο που προστατεύει τα τελομερή του DNA μας, άνοιξε νέους δρόμους στην επιστήμη της μακροζωίας. Η διατήρηση του μήκους των τελομερών φαίνεται να συνδέεται με πιο υγιή κύτταρα και μεγαλύτερη διάρκεια ζωής.
H καθημερινή ήπια άσκηση και η κατανάλωση ω-3 λιπαρών βοηθούν στη διατήρηση υγιών τελομερών. Παράλληλα, ο διαλογισμός και η διαχείριση του στρες φαίνεται να συμβάλλουν στη φυσική ενεργοποίηση της τελομεράσης.
Υγιή Κύτταρα: Η Μάχη με τις Ελεύθερες Ρίζες
Η άλλη οδός που ακολουθούν οι επιστήμονες είναι να συγκρίνουν το γενετικό υλικό εθελοντών. Με ειδική εξέταση αίματος μετρούν τέσσερις δείκτες γήρανσης και προσπαθούν να δουν πώς ο τρόπος ζωής επιταχύνει το βιολογικό ρολόι. Τα ευρήματα δείχνουν ότι μπορούμε να διορθώσουμε έως ένα βαθμό τις βλάβες στον οργανισμό μας. Όπως επισημαίνει ο κ. Γκόνος, «γνωρίζουμε ότι μέσα από κάποιες χημικές διεργασίες το οξυγόνο που αναπνέουμε, αλλά και άλλοι παράγοντες, όπως ο ανθυγιεινός τρόπος ζωής, μπορούν να οδηγήσουν στην παραγωγή διαφόρων τοξικών παραπροϊόντων, όπως οι ελεύθερες ρίζες.
Υπάρχει ένα ένζυμο, το πρωτεάσωμα, το οποίο εξουδετερώνει αυτό που αποκαλούμε κατεστραμμένες (ή άχρηστες) πρωτεΐνες που συσσωρεύονται και έχουμε βρει ακίνδυνες ουσίες που το ενεργοποιούν. Αυτές που έχουμε τακτοποιήσει βρίσκονται στα φρούτα, τα λαχανικά, όπως το μπρόκολο, που έχει μια σειρά από καλά ένζυμα, και τα λιπαρά ψάρια.
Υπάρχουν και κάποιες άλλες ουσίες, όπως η κερσετίνη (υπάρχει στα βελανίδια), και ένα συστατικό της γλυκύρριζας, αλλά δεν τις έχουμε χορηγήσει ακόμα σε ανθρώπους ώστε να τις μελετήσουμε». Σήμερα, λοιπόν, η αντιγηραντική έρευνα δεν εστιάζει μόνο στο πώς θα διατηρήσουμε μακριά τα τελομερή, αλλά και στο πώς θα απομακρύνουμε τις τοξικές ουσίες που συσσωρεύονται στα κύτταρά μας, προκειμένου να είναι υγιή. Τι άλλο να περιμένουμε από την επιστήμη;
Βλαστοκύτταρα: Ελπίδα για Αναγέννηση
Ένας ακόμη τομέας που υπόσχεται πολλά είναι η τεχνολογία των βλαστοκυττάρων. Οι ερευνητές προσπαθούν να αξιοποιήσουν τη δύναμή τους για να αναγεννήσουν ιστούς και να αποκαταστήσουν βλάβες που προκαλεί ο χρόνος, προσφέροντας πιθανές θεραπείες σε μελλοντικές γενιές.
Έξυπνος Εγκέφαλος: Η Προστασία της Μνήμης
Ένα νεανικό κορμί από μόνο του δεν έχει αξία αν το μυαλό μας υποφέρει από εκφυλιστικές νόσους, με πιο γνωστή το Αλτσχάιμερ. Οι ερευνητές δίνουν έμφαση στην έγκαιρη διάγνωση -η πορεία της ασθένειας επιβραδύνεται σημαντικά με τη χορήγηση φαρμάκου από νωρίς, αλλά και στην πρόληψη: ω-3, άσκηση, συμμετοχή σε κοινωνικές ομάδες, υγιεινή διατροφή, διακοπή καπνίσματος, καθώς επίσης και πρόληψη και αντιμετώπιση των αγγειακών παραγόντων κινδύνου (διαβήτης, υπέρταση, παχυσαρκία κ.λπ.).
Έτσι, η επιστήμη μάς δείχνει ότι η μακροζωία δεν είναι μόνο θέμα τύχης ή γονιδίων, αλλά αποτέλεσμα καθημερινών επιλογών και υγιεινού τρόπου ζωής.
