Συλλέγοντας φελλούς στην Πορτογαλία

Συντάκτης: Σάννα Νάνου, Φιλόλογος και Επιμελήτρια – Διορθώτρια Κειμένων

Συλλέγοντας φελλούς στην ΠορτογαλίαQuercus suber! Είναι ο επιστημονικός όρος της φελλοφόρου βελανιδιάς και ευδοκιμεί κυρίως στην Πορτογαλία. Από εκεί λοιπόν προέρχεται ο γνωστός μας φελλός. Με ποιον τρόπο πραγματοποιείται η συγκομιδή του και κατά πόσο μπορεί να απειληθεί το περιβάλλον από αυτήν την πράξη; Ας τα πάρουμε με τη σειρά!

Η οικονομία της Πορτογαλίας

Σήμερα η Πορτογαλία καταλαμβάνει την πρώτη θέση παραγωγής φελλού στον κόσμο, αφού τα στατιστικά παραγωγής φαίνεται να ανέρχονται στο 50%. Πολλές οικογένειες εξασφαλίζουν το ετήσιο εισόδημά τους από τη συλλογή φελλών από τα φελλόδεντρα, αφού το ημερομίσθιο των εργατών μπορεί να ανέλθει στα 120 ευρώ. Το ποσό αυτό φαντάζει μεγάλο, αλλά αν αναλογιστεί κανείς ότι η αφαίρεση του φλοιού είναι μία διαδικασία επίπονη, που προϋποθέτει μία ιδιαίτερη τεχνική, τότε δικαιολογείται ο μισθός αυτός.

Η ζωή των φελλόδεντρων

Τα φελλόδεντρα μπορούν να ζήσουν πάνω από 200 χρόνια. Η πρώτη συγκομιδή γίνεται όταν το δέντρο είναι ηλικίας 20-25 ετών. Λέγεται μάλιστα ότι οι δύο πρώτες συγκομιδές δεν παράγουν φελλό υψηλής ποιότητας (αρσενικός φελλός), ενώ η παραγωγή εξαιρετικής ποιότητας πραγματοποιείται στην ηλικία των 40 ετών (θηλυκός φελλός). Σε αντίθεση με άλλες μορφές δασοκομίας, η συγκομιδή του φελλού όχι μόνο δεν οδηγεί στο θάνατο του δέντρου, αλλά η αφαίρεση αφήνει ένα περίεργο και συναρπαστικό τοπίο γυμνών φελλόδεντρων με κεραμιδί χρώμα.

«Αποκαλύπτοντας» το δέντρο

Ένα απλό και καμπυλωτό τσεκούρι είναι το απαραίτητο εργαλείο για να εξασφαλιστεί η επιτυχής έκβαση της αφαίρεσης φλοιού από τον κορμό, γνωστή διαδικασία ως «αποκάλυψη». Δεν αρκεί όμως αυτό. Καταρχήν, η εργασία αυτή πρέπει να ξεκινήσει κατά τον Μάιο και να σταματήσει τον Αύγουστο και κυρίως απαιτεί τη σωστή τεχνική από τους εργάτες. Με αξιοσημείωτη ταχύτητα και προσοχή πρέπει να γίνει η αφαίρεση, γιατί διαφορετικά το δέντρο μπορεί να προσβληθεί από μύκητες και μολύνσεις.

Αναμένοντας έξι μήνες

Μετά την αφαίρεσή του, υπό τη μορφή μεγάλων λωρίδων περιμένει έξι μήνες για να ωριμάσει έξω στο ύπαιθρο. Κατόπιν, πρόκειται να μεταφερθεί στο εργοστάσιο για να γίνει η επεξεργασία του.

Συμβάλλοντας στη διατήρηση της βιοποικιλότηταςΣυλλέγοντας φελλούς στην Πορτογαλία

  • Η τεχνική της συγκομιδής αφήνει τα δέντρα ζωντανά. Μάλιστα έχει λεχθεί πως είναι από τις πιο φιλικές συγκομιδές προς το περιβάλλον και ανακυκλώσιμες στον πλανήτη.
  • Πρόκειται για τις πλέον πλούσιες και πυκνές σε βλάστηση εκτάσεις παγκοσμίως συμβάλλοντας στη διατήρηση σπάνιων οικοσυστημάτων. Οι δασώδεις αυτές εκτάσεις αποτελούν κατοικία για ένα μεγάλο αριθμό ειδών που βρίσκονται υπό εξαφάνιση όπου χωρίς την παρουσία τους θα ήταν πραγματικά δύσκολο να επιζήσουν.
  • Στις χώρες παραγωγής η φελλοφόρος βελανιδιά προστατεύεται από διαφόρους νόμους. Οι νόμοι απαγορεύουν ρητά την αφαίρεση φελλού από τα νεαρά και γηραιά δέντρα, καθώς επίσης και από το ίδιο δέντρο σε διάστημα μικρότερο από 9 χρόνια.

Δεν θα δείτε φελλούς μόνο στα μπουκάλια!

Μολονότι το 60% του φελλού εξάγεται για πώματα μπουκαλιών, ο φελλός όπως προκύπτει, χρησιμοποιείται και για άλλους σκοπούς.

  • Εάν είστε λάτρεις του μπάντμιντον, τότε σίγουρα θα έχετε διαπιστώσει ότι οι μπάλες (φτερά του Badminton) είναι κατασκευασμένες από φελλό. Ομοίως, και το μπαστούνι του κρίκετ.
  • Ο φελλός χρησιμοποιείται στη μόνωση. Είναι υποαλλεργικός και σε περίπτωση φωτιάς οι αναθυμιάσεις του δεν είναι τοξικές όπως συμβαίνει με άλλα μονωτικά υλικά.
  • Τα διάφορα τμήματα των ξύλινων πνευστών στερεώνονται μεταξύ τους με κομμάτια κατασκευασμένα από φελλό.
  • Χρησιμοποιείται ως απαραίτητο υλικό στις θερμικές ασπίδες του διαστημόπλοιου.

Συντάκτης: Σάννα Νάνου, Φιλόλογος και Επιμελήτρια – Διορθώτρια Κειμένων

Influence:

Η Σάννα Νάνου γεννήθηκε στην Κοζάνη το 1983. Σπούδασε στο Τμήμα Φιλοσοφίας και Παιδαγωγικής στη Φιλοσοφική Σχολή του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης…