Σημασία της κοινωνικοποίησης στα πρώτα στάδια ανάπτυξης

Συντάκτης: Άννα Κουτσοκώστα, Παιδαγωγός προσχολικής ηλικίας

Πόσο σημαντική είναι η κοινωνικοποίηση των παιδιών;
Είναι σημαντικό να δημιουργούνται φιλίες; Πόσο υγιές είναι ένα παιδί να μην αναπτύξει διαπροσωπικές σχέσεις;

Ένα από τα κύρια χαρακτηριστικά της ανθρώπινης συμπεριφοράς είναι η ανάγκη να δημιουργεί διαπροσωπικές σχέσεις. Με την κοινωνικοποίηση το παιδί μαθαίνει τους τρόπους για να ενταχθεί στην κοινωνία. Η αλληλεπίδραση αυτή για το νήπιο αρχίζει από το οικογενειακό περιβάλλον και μετέπειτα πραγματοποιείται στο σχολείο.

Η κοινωνική ανάπτυξη είναι ένας από τους πιο βασικούς στόχους της προσχολικής αγωγής, ειδικά τις τελευταίες δεκαετίες.
Τα παιδιά αποκτούν και καλλιεργούν τις πρώτες κοινωνικές δεξιότητες από τους γονείς τους και ανάλογα με τις εμπειρίες τους διαμορφώνουν τη συμπεριφορά τους.

Οικογενειακός ρόλος

Η οικογένεια αποτελεί τον βασικότερο φορέα πρωτογενούς κοινωνικοποίησης. Διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη και κοινωνικοποίηση του παιδιού, καθώς δίνει τις βάσεις της όλης διαδικασίας.
– Προσφέρει τη ζεστασιά που χρειάζεται ένα νήπιο που συμβάλλει στην σημασία της ενσυναίθησης.
– Πειθαρχεί τα παιδιά σωστά, ώστε μετέπειτα να ελέγχουν τις συμπεριφορές τους.
– Ενθαρρύνει και επιβραβεύει τα παιδιά και τα βοηθά να αποκτήσουν αυτοπεποίθηση.

Ο παιδικός σταθμός

Το παιδί με την εισαγωγή του στον παιδικό σταθμό έρχεται αντιμέτωπο με ένα νέο κοινωνικό περιβάλλον τόσο των παιδιών, όσο και των ενηλίκων.
Μπορεί να είναι και η πρώτη φορά που βρίσκεται με άτομα της ίδια ηλικίας.
Ο πρωταρχικός τύπος συμπεριφοράς πολλές φορές είναι δυνατό να τροποποιηθεί και να προσαρμοστεί σε νέα δεδομένα που οριοθετεί η ομαδική προσχολική ζωή.
Συγκεκριμένα, αναλαμβάνουν νέους ρόλους, μαθαίνουν να αντιμετωπίζουν νέες καταστάσεις και να αναπτύσσουν διαπροσωπικές σχέσεις.
Το παιδί δημιουργεί φιλίες που το κάνουν να νιώθει ξεχωριστό και αποδεκτό.

Η προσχολική εκπαίδευση, έρχεται να συμπληρώσει και να ενισχύσει την διαπαιδαγώγηση του παιδιού. Ο σχολικός χώρος είναι σημαντικός στη διατηρήση, αλλά και εξέλιξη της κοινωνικότητας των παιδιών.
Η συναναστροφή με τους συμμαθητές, του παρέχει κοινωνικές συναλλαγές σε ισότιμο επίπεδο καθώς η συνεργασία και η φιλία αναπτύσσονται, συνήθως, μεταξύ συνομηλίκων.

Φέρνει το παιδί κοντά με διαφορετικές προσωπικότητες, μαθαίνοντας μέσα από αυτές. Μέσα απο την αλληλεπίδραση αυτή, το νήπιο μαθαίνει να εκφράζει τις απόψεις του.
Τονώνεται η αυτοπεποίθησή του με το να γίνεται αποδεκτό από κοινωνικές ομάδες.
Βοηθά ακόμα στην ανάπτυξη της ελευθερίας και της ομαλής επικοινωνίας. Συγχρόνως, αυξάνει τη δημιουργικότητα και μειώνει τις ανεπιθύμητες συμπεριφορές.
Το παιχνίδι συμβάλλει στην κοινωνικότητα του παιδιού, καθώς συνεργάζεται με άλλα παιδιά και πράττει κάτι το δημιουργικό.

Δυσκολίες στην κοινωνικοποίση

Υπάρχουν όμως και παιδιά που δυσκολεύονται να αναπτύσσουν σχέσεις φιλίας. Αυτό συμβαίνει επειδή ένα νήπιο μπορεί να είναι ντροπαλό και να έχει χαμηλή αυτοπεποίθηση. Ακόμα μπορεί να φοβάται να επεκταθεί, θεωρώντας έτσι ότι προστατεύει τον εαυτό του.
Χρέος μας, λοιπόν, και ως γονείς αλλα και ως παιδαγωγοί να βοηθήσουμε τέτοια παιδιά να ενταχθούν στο κοινωνικό πλαίσιο.

Αντιμετώπιση

Επιβράβευση των καλών πράξεων ώστε να τονώνεται η αυτοεποίθηση.

– Ιδιαίτερη προσοχή στην γλωσσική τους ανάπτυξη, καθώς αυτό μπορεί να τα κρατάει πίσω.

– Να οργανώνουμε δραστηριότητες που αρέσουν στο παιδί και να του δίνουμε ευκαιρίες να συμμετέχει ενεργά.

– Να του γνωρίζουμε παιδιά που θα ταιριάζουν με την ιδιοσυγκρασία του.

– Να παρατηρούμε μήπως δέχτει αρνητικά σχόλια από κάποιον συνομηλικό του και αυτό του ρίξει την αυτοπεποίθηση.

Σημασία της κοινωνικοποίησης στην προσχολική ηλικία

Μειώνει τον εγωκεντρισμό.

Δημιουργεί ευνοικές συνθήκες.

Διεγείρει τη νοημοσύνη.

Αποκτούν τα παιδιά τον έλεγχο στη συμπεριφορά τους.

Βελτιώνουν τον προφορικό λόγο και τις γλωσσικές τους δεξιότητες.

Βρίσκουν διεξόδους στις επιθυμίες καθώς κι στην αναζήτηση ασφάλειας.

Μειώνεται η συναισθηματική συστολή.

Αναπτύσσεται η αυτοπεποίθηση.

– Βοηθά στο να ξεπεράσει κάποιους, ενδεχομένως, φόβους του.

Ενισχύεται η ενσυναίσθηση. Συναστρέφοντας με άλλα άτομα κατανοούν τα συναισθήματα τους.

Μαθαίνουν να συνεργάζονται.

Μαθαίνουν την έννοια της ισότητας.

Βοηθά το παιδί να μάθει ακόμη καλύτερα το περιβάλλον του και να γίνει πιο αυτόνομο.

Πολλές φορές μειώνει τις λανθασμένες συμπεριφορές.

Συμπερασματικά

Η κοινωνικοποίηση αποτελεί το βασικό θεμέλιο της ανθρώπινης ανάπτυξης, η οποία ξεκινά από την στιγμή της γέννησης του μωρού και συνεχίζεται μέχρι και την ενηλικίωση του.
Οι διαπροσωπικές σχέσεις στην προσχολική ηλικία είναι σε άμεση εξάρτηση με τον συναισθηματικό του κόσμο και την εμπιστοσύνη που έχει στις προσωπικές του ικανότητες.
Με την βοήθεια του σχολείου, σταδιακά γίνεται ανεξάρτητο καθώς αποχωρίζεται και την σιγουριά της οικογενειακής ασφάλειας που είχε μέχρι τώρα.

Συντάκτης: Άννα Κουτσοκώστα, Παιδαγωγός προσχολικής ηλικίας

Influence:

Στόχος μου ως παιδαγωγός είναι να προσφέρω στα παιδιά τα κατάλληλα εφόδια για να διαμορφώσουν, με παιδεία, την προσωπικότητά τους…