Σεροτονίνη: ο σύμμαχος για την καλή ψυχική μας υγεία

Ο πιο βασικός παράγοντας για να αυξήσετε τα επίπεδα της διάθεσής σας είναι η σεροτονίνη. Η σεροτονίνη είναι μία πρωτεΐνη με βασικό δομικό της λίθο το αμινοξύτρυπτοφάνη. Η ορμόνη δρα ως νευροδιαβιβαστής του εγκεφάλου. Χαμηλά επίπεδά της έχουν συνδεθεί με την εμφάνιση κατάθλιψης, άγχους και θυμού, καθώς και με ημικρανίες και διπολική διαταραχή.

Τι είναι η σεροτονίνη

Η σεροτονίνη είναι μια χημική ουσία που έχει πολλαπλές λειτουργίες στο ανθρώπινο σώμα. Εντοπίζεται κυρίως στον εγκέφαλο, στο έντερο και στα αιμοπετάλια. Θεωρείται ότι παίζει ρόλο στην όρεξη, στα συναισθήματα, στην κίνηση, στη συμπεριφορά και στις λειτουργίες του αυτόνομου νευρικού συστήματος. Εμφανίζεται να παίζει ρόλο κλειδί στην διατήρηση της ισορροπίας της διάθεσης. Χαμηλά επίπεδα σεροτονίνης συνδέονται με την κατάθλιψη. Μερικές φορές η σεροτονίνη αποκαλείται η “ορμόνη της ευτυχίας”, επειδή συμβάλλει στην ευεξία και στην ευτυχία.

Ως νευροδιαβιβαστής, η σεροτονίνη μεταφέρει μηνύματα μεταξύ των νευρικών κυττάρων, ή των νευρώνων, ρυθμίζοντας την επικοινωνία τους. Παίζει ρόλο κλειδί στο κεντρικό νευρικό σύστημα (KNΣ) και στη συνολική λειτουργία του σώματος, και ειδικά της γαστρεντερικής οδού. Μελέτες έχουν δείξει ότι υπάρχει σύνδεση μεταξύ της σεροτονίνης και του μεταβολισμού των οστών, της παραγωγής γάλακτος, της αναγέννησης του ήπατος και της κυτταρικής διαίρεσης. Η σεροτονίνη επηρεάζει τα κύτταρα του εγκεφάλου, άμεσα και έμμεσα.

Γιατί είναι σημαντική;

Η σεροτονίνη έχει πολλαπλές σημαντικές λειτουργίες:

• Λειτουργία του εντέρου: Η μεγαλύτερη ποσότητα σεροτονίνης εντοπίζεται στην γαστρεντερική οδό, όπου ρυθμίζει την λειτουργία και την κινητικότητα του εντέρου. Επίσης μειώνει την όρεξη κατά τη διάρκεια του φαγητού.
• Διάθεση: Στον εγκέφαλο, η σεροτονίνη επηρεάζει τα επίπεδα της διάθεσης, του άγχους και της ευτυχίας. Ουσίες όπως το Ecstasy και το LSD προκαλούν σημαντική αύξηση στα επίπεδα της σεροτονίνης.
• Θρόμβωση: Η σεροτονίνη συμβάλλει στον σχηματισμό θρόμβων. Απελευθερώνεται από τα αιμοπετάλια όταν υπάρχει κάποια πληγή/τραύμα.
• Ναυτία: Αν φάτε κάτι που είναι τοξικό το έντερο παράγει περισσότερη σεροτονίνη και προκαλείται διάρροια. Αυτό επίσης διεγείρει την περιοχή της ναυτίας στον εγκέφαλο, με αποτέλεσμα την ναυτία.
• Οστική πυκνότητα: Μερικοί επιστήμονες συνδέουν τα υψηλά επίπεδα σεροτονίνης στα οστά με αύξηση της οστεοπόρωσης.
• Σεξουαλική λειτουργία: Η σεροτονίνη εμφανίζεται να αναστέλλει την σεξουαλική δραστηριότητα. Επιλεκτικοί αναστολείς της πρόσληψης της σεροτονίνης (SSRIs) αυξάνουν τα επίπεδα της σεροτονίνης σε ανθρώπους με κατάθλιψη, αλλά το 40% των ανθρώπων που παίρνουν τα συγκεκριμένα φάρμακα έχουν κάποια συμπτώματα σεξουαλικής δυσλειτουργίας.

Συνήθειες που αυξάνουν την σεροτονίνη στον οργανισμό

Άσκηση

Σίγουρα έχετε ακούσει ότι η άσκηση προκαλεί έκκριση ενδορφινών, οι οποίες μας κάνουν χαρούμενους. Όταν γυμνάζεστε, το σώμα σας απελευθερώνει σεροτονίνη και ντοπαμίνη, ουσίες που καταπολεμούν τους μυϊκούς πόνους. Δεν χρειάζεται πολλή άσκηση για να αποκομίσετε τα οφέλη. Αρκούν 20 λεπτά προπόνησης για να βελτιώσετε τη διάθεσή σας έως και για 12 ώρες. Φροντίστε όμως να επιλέξετε ασκήσεις που πραγματικά σας αρέσουν.

Βγείτε στον ήλιο

Τους χειμερινούς μήνες και ειδικά Ιανουάριο και Φεβρουάριο, μην αφήνετε την ηλιοφάνεια ανεκμετάλλευτη. Η εποχική συναισθηματική διαταραχή είναι συνηθισμένη κατά τους χειμερινούς μήνες και σχετίζεται με την απουσία φυσικού φωτός.

Διαλογισμός

Ο διαλογισμός και γενικά οι τεχνικές χαλάρωσης έχουν σημαντικά οφέλη για την ψυχική υγεία. Έρευνες δείχνουν ότι ο κλασικός διαλογισμός μπορεί να μειώσει την αρτηριακή πίεση και να αυξήσει τα επίπεδα σεροτονίνης, ενώ αρκούν 30 λεπτά για να βελτιώσουν τα συμπτώματα της κατάθλιψης.

Διατροφή

Υπάρχουν τροφές που αυξάνουν τα επίπεδα σεροτονίνης στον οργανισμό και αυτά είναι:

• Καρύδια
• Καρύδια πεκάν
• Ανανάς
• Μπανάνα
• Ακτινίδια
• Δαμάσκηνα
• Ντομάτες

Συμπτώματα έλλειψης σεροτονίνης

Η σεροτονίνη δεν δρα ποτέ μόνη της και αποτελεί μέρος ενός πολύπλοκου συστήματος. Τα άτομα με έλλειψη σεροτονίνης μπορεί επίσης να παρουσιάζουν ανεπάρκειες και σε άλλους νευροδιαβιβαστές, καθώς και μεταβολικά ή άλλα προβλήματα υγείας. Μερικά κοινά σημάδια έλλειψης της σεροτονίνης περιλαμβάνουν:

Κατάθλιψη

Οι έρευνες δείχνουν όλο και περισσότερο μια πολύπλοκη σχέση μεταξύ της κατάθλιψης και της σεροτονίνης. Δεν κατανοούμε πλήρως πώς η έλλειψη σεροτονίνης μπορεί να προκαλέσει κατάθλιψη, αλλά οι περισσότερες μελέτες υποστηρίζουν ότι είναι ένας κύριος παράγοντας. Η κατάθλιψη που σχετίζεται με τα γεγονότα της καθημερινότητας, ιδιαίτερα το χρόνιο στρες και το τραύμα, μπορεί επίσης να καταστρέψει τα επίπεδα της σεροτονίνης. Επομένως, η έλλειψη σεροτονίνης μπορεί να είναι η αιτία και το αποτέλεσμα της κατάθλιψης.

Αλλαγές στον ύπνο

Η σεροτονίνη βοηθά στη ρύθμιση του εσωτερικού ρολογιού του σώματος, συμπεριλαμβανομένου της ικανότητας να αισθανόμαστε υπνηλία, να παραμένουμε κοιμισμένοι, να μπαίνουμε σε ύπνο REM και να ξυπνάμε το πρωί. Τα άτομα με χρόνια αϋπνία, ασυνήθιστα μοτίβα ύπνου, χρόνιες κοπώσεις ή τα συνεχόμενα ζωντανά όνειρα μπορεί να χαρακτηρίζονται από έλλειψη σεροτονίνης.

Χρόνιος πόνος

Η σεροτονίνη επηρεάζει τον τρόπο που συμπεριφέρονται οι μύες, οπότε η χαμηλή σεροτονίνη μπορεί να προκαλέσει χρόνιο πόνο. Η χαμηλή σεροτονίνη συσχετίζεται έντονα με την ινομυαλγία, έναν τύπο εκτεταμένου χρόνιου πόνου. Άτομα με ινομυαλγία μπορεί να ανακουφιστούν από τη λήψη αντικαταθλιπτικών που αυξάνουν τα επίπεδα της σεροτονίνης.

Προβλήματα μνήμης ή μάθησης

Μερικές μελέτες έχουν συνδέσει τη σεροτονίνη με τη μνήμη και τη μάθηση, οπότε ξαφνικές δυσκολίες με τη μνήμη ή τη μάθηση θα μπορούσαν να υποδηλώσουν μία έλλειψη σεροτονίνης. Επιπλέον, άλλα συμπτώματα έλλειψης της σεροτονίνης, όπως η στέρηση του ύπνου και η κατάθλιψη, μπορεί να δυσχεράνουν την συγκέντρωση και τη μάθηση.

Άγχος

Το άγχος, συμπεριλαμβανομένων των ιδεοψυχαναγκαστικών μορφών του, μπορεί να υποδηλώνει ότι ένα άτομο έχει χαμηλή σεροτονίνη. Η ξαφνική εμφάνιση του άγχους και δυσκολία συσχέτισής του με κάποιο προφανή παράγοντα, όπως ένα πρόσφατο τραύμα ή άγχος, οφείλεται συχνά σε ζήτημα σεροτονίνης. Το χρόνιο στρες και το άγχος μπορεί επίσης να καταστρέφουν τη σεροτονίνη.

Προβλήματα της όρεξης

Πολλές μελέτες έχουν διαπιστώσει ότι άτομα με χαμηλή σεροτονίνη μπορεί να έχουν προβλήματα όρεξης ή διατροφικές διαταραχές. Αυτό μπορεί να περιλαμβάνει την υπερκατανάλωση τροφής, το να μην τρώει αρκετά ή να υπάρχει εναλλαγή μεταξύ των δύο. Επιπλέον, ορισμένα άτομα με κατάθλιψη αντιμετωπίζουν επίσης προβλήματα με την όρεξη.

Υπερδραστηριότητα

Η χαμηλή σεροτονίνη μπορεί να προκαλέσει συμπτώματα έλλειψης προσοχής/υπερκινητικότητας έλλειψης προσοχής (ΔΕΠ-Υ). Ένα άτομο μπορεί να δυσκολεύεται να συγκεντρωθεί, να διασκεδάζει συνεχώς, να παρουσιάζει χρόνια κόπωση ή βαρεμάρα ή να μην μπορεί να καθίσει ακίνητο. Τα παιδιά μπορεί να φαίνονται να έχουν απεριόριστη ενέργεια, να συμπεριφέρονται επιθετικά ή συχνά να μπερδεύονται στο σχολείο.

Άνοια

Νέες έρευνες υποδεικνύουν ότι τα χαμηλά επίπεδα σεροτονίνης του εγκεφάλου συνδέονται με την άνοια και μπορεί ακόμη και να αποτελέσουν πρόωρο προειδοποιητικό σημάδι αυτής της ομάδας ασθενειών. Δεν είναι σαφές αν η χαμηλή σεροτονίνη προκαλεί άνοια ή είναι σύμπτωμα. Επειδή η σεροτονίνη μπορεί να επηρεάσει τη μνήμη, τη συγκέντρωση και άλλες γνωστικές λειτουργίες, ωστόσο, είναι πιθανό ότι η μείωση των επιπέδων σεροτονίνης να αυξάνει τον κίνδυνο άνοιας καθώς ένα άτομο γερνά.

Συντάκτης: Ευαγγελία Μποζαντζόγλου,

Influence:

Αρθρογράφος του flowmagazine.gr.