Πώς να καταλάβετε αν χρησιμοποιείτε ουσίες για να «αυτοθεραπευτείτε»

Συντάκτης: Ευαγγελία Μποζαντζόγλου

Αν και πολλοί άνθρωποι χρησιμοποιούν συχνά ουσίες όπως η κάνναβη ή το αλκοόλ για να «μουδιάσουν» δυσάρεστα αισθήματα, υπάρχουν χιλιάδες άλλα ναρκωτικά» που μπορεί να προσφέρουν προσωρινή ανακούφιση, όπως το φαγητό, ο διαδικτυακός τζόγος, το πορνό, η υπερβολική άσκηση και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, μεταξύ πολλών άλλων.

Το να αισθάνεστε θλιμμένοι ή ανήσυχοι και να πίνετε ένα ποτό για να προσπαθήσετε να το καταπολεμήσετε, είναι ένας μόνο τρόπος που μπορεί να χρησιμοποιήσετε στη ζωή σας. Υπάρχουν όμως ένα σωρό ψυχικά και συναισθηματικά ερεθίσματα που μπορεί να οδηγήσουν σε αυτή τη συνήθεια.

Υπάρχει η κατάθλιψη σε όλες τις διάφορες μορφές της, το άγχος σε όλες τις διάφορες μορφές του, τα προβλήματα με την έλλειψη προσοχής. Οι άνθρωποι προσπαθούν να αυτοθεραπεύσουν την ψύχωση.

Οι άνθρωποι προσπαθούν να αυτοθεραπεύσουν τη μανία. Αλλά δεν πρόκειται μόνο για ψυχιατρικές διαταραχές. Αυτοθεραπεύουν την πλήξη, αυτοθεραπεύουν τη μοναξιά, αυτοθεραπεύουν τις κοινωνικές φοβίες.

Οι άνθρωποι θα προσπαθήσουν να αυτοθεραπευτούν από οτιδήποτε μπορεί να τους προκαλέσει δυσφορία.

Εν ολίγοις, η αυτοθεραπεία δεν μοιάζει μόνο με το να κατεβάζεις σφηνάκια επειδή αισθάνεσαι αγχωμένος ή απογοητευμένος. Είναι σημαντικό να έχετε το νου σας για όλες τις διαφορετικές μορφές που μπορεί να πάρει.

Ποια είναι τα προειδοποιητικά σημάδια ότι μπορεί να αυτοθεραπεύεστε;

Ένα σημαντικό red flag που πρέπει να προσέξετε: χρησιμοποιείτε ναρκωτικά ή αλκοόλ (ή οτιδήποτε άλλο από τα παραπάνω) για να αλλάξετε τον τρόπο που αισθάνεστε ή για να ξεφύγετε, με κάποιο τρόπο, από την τρέχουσα πραγματικότητά σας. Για παράδειγμα: “Έχω κατάθλιψη ή δεν μπορώ να κοιμηθώ, οπότε θα πιώ μια μπύρα ή θα πιώ λίγο κρασί. Ή είμαι αγχωμένος: θα καπνίσω, επειδή είμαι καταβεβλημένος.”.

Από εκεί και πέρα, μπορεί να διαπιστώσετε ότι δεν κάνετε πλέον κάποια από τα πράγματα που κάποτε σας έκαναν να νιώθετε καλά και αντ’ αυτού στρέφεστε κατευθείαν στην ουσία της επιλογής σας. Ίσως περνάτε λιγότερο χρόνο με τους φίλους και την οικογένειά σας -ή ακόμα και να τους αποφεύγετε ενεργά. Ίσως εγκαταλείπετε κάποια από τα χόμπι σας. Ίσως γίνεστε μυστικοπαθής σχετικά με το πώς περνάτε το χρόνο σας ή επιλέγετε να μην απαντάτε όταν ένα αγαπημένο σας πρόσωπο σας ρωτάει τι κάνετε. Μπορεί ακόμη και να σταματήσετε να φροντίζετε τον εαυτό σας – να τρώτε τακτικά, να δίνετε προτεραιότητα στον ύπνο, να κάνετε καθημερινά ντους, να βουρτσίζετε τα δόντια σας, να καθαρίζετε το δωμάτιό σας, να πλένετε τα ρούχα σας – όσο το συνηθίζατε.

Μια άλλη ένδειξη: διαπιστώνετε ότι χρειάζονται όλο και μεγαλύτερες δόσεις της ουσίας που προτιμάτε για να νιώσετε καλύτερα – και ότι, τελικά, καταλήγετε να νιώθετε χειρότερα. Η ανάπτυξη ανοχής, το να χρειάζεστε περισσότερο από αυτό το “φάρμακο” με την πάροδο του χρόνου για να έχετε το ίδιο αποτέλεσμα, θα ήταν ένα προειδοποιητικό σημάδι. Ένα άλλο προειδοποιητικό σημάδι θα ήταν να κοιτάξουν οι άνθρωποι όχι μόνο τον τρόπο που αισθάνονται όταν κάνουν χρήση, αλλά και το πώς αισθάνονται μετά. Η χρήση, εκείνη τη στιγμή, φάνηκε να ανακουφίζει την κατάθλιψη ή το άγχος σας. Αλλά πώς αισθανθήκατε την επόμενη μέρα; Ήταν η διάθεσή σας ακόμη χειρότερη;

Η αυτοθεραπεία μπορεί να φαίνεται ότι λειτουργεί, αλλά αυτό είναι μόνο μια “ψευδαίσθηση αποτελεσματικότητας”. Κάποια στιγμή, θα γυρίσει μπούμερανγκ. Μια ουσία που αρχικά ανακουφίζει από το άγχος, την κατάθλιψη, την απροσεξία, την αϋπνία, ό,τι κι αν είναι, τελικά θα σταματήσει να λειτουργεί. Στρέφεται εναντίον τους και τους κάνει αγχωμένους, τους κάνει να μην μπορούν να κοιμηθούν, τους κάνει παρανοϊκούς. Και μέχρι τότε, είναι εθισμένοι. Έτσι, παρόλο που δεν λειτουργεί και στην πραγματικότητα επιδεινώνει το υποκείμενο πρόβλημα, βρίσκονται πλέον σε αυτή την κατάσταση φυσιολογικής εξάρτησης και υπάρχει κίνδυνος στέρησης που καθιστά πολύ δύσκολη τη διακοπή.

Η αυτοθεραπεία μπορεί να εξελιχθεί σε πλήρη διαταραχή χρήσης ουσιών, γεγονός που μπορεί να σας φέρει σε δύσκολη θέση. Θα μπορούσε να προκαλέσει προβλήματα σε κοινωνικό επίπεδο. Θα μπορούσε να προκαλέσει προβλήματα διαπροσωπικά με την οικογένεια. Θα μπορούσε να προκαλέσει προβλήματα με την εργασία. Συν τοις άλλοις, αυτά μπορούν να αλληλοτροφοδοτούνται.

Ένα άλλο μεγάλο πρόβλημα: εάν αυτοθεραπεύεστε με ναρκωτικά ή αλκοόλ, αυτό μπορεί να επηρεάσει τα άλλα μέτρα που μπορεί να λαμβάνετε για να υποστηρίξετε την ψυχική σας υγεία. Όταν κάποιος κάνει χρήση ουσιών, οι θεραπείες μας για το υποκείμενο ψυχιατρικό του πρόβλημα δεν λειτουργούν πολύ καλά.

Όταν πίνετε και παίρνετε αντικαταθλιπτικά, για παράδειγμα, μπορεί να καταλήξετε να αισθάνεστε πιο καταθλιπτικοί ή αγχωμένοι, να εμφανίσετε χειροτέρευση των παρενεργειών και να νυστάζετε απροσδόκητα. Και αν πίνετε ενώ παίρνετε αγχολυτικά φάρμακα, μπορεί να εμποδίσει τη δράση των φαρμάκων σας ή να αλληλεπιδράσει αρνητικά με αυτά.

Δεν εμφανίζουν όλοι τα ίδια red flags όταν αυτοθεραπεύονται και μπορεί να είναι δύσκολο να τα αναγνωρίσετε μόνοι σας. Αν ανησυχείτε ότι μπορεί να βασίζεστε σε ουσίες για να αντιμετωπίσετε τα συναισθήματά σας, σκεφτείτε να επικοινωνήσετε με κάποιον κοντινό σας άνθρωπο για να μάθετε τις σκέψεις του. Συχνά, οι άνθρωποι δεν αντιλαμβάνονται τα δικά τους προειδοποιητικά σημάδια και έτσι εδώ είναι σημαντικό να έχετε έναν κύκλο, φίλους και οικογένεια που μπορούν να παρατηρήσουν τα πράγματα. Οι άνθρωποι είναι αναπάντεχα καλοί στο να κρύβουν αυτές τις συμπεριφορές.

Συντάκτης: Ευαγγελία Μποζαντζόγλου,

Influence:

Αρθρογράφος του flowmagazine.gr.