”Το να είσαι φυσιολογικός είναι ένας πλακόστρωτος δρόμος. Είναι άνετος στο περπάτημα, αλλά δεν φυτρώνουν λουλούδια επάνω του.” –Vincent van …
Ψυχές σαν Φτερά Πεταλούδας
Για τις ανεκτίμητες ποιότητες των παιδιών και το χρέος μας να τις φυλάμε.
Υπάρχει μια στιγμή, αν παρατηρήσεις ένα παιδί με προσοχή, που σε πιάνει ένα φτερούγισμα στο στήθος. Μπορεί να παίζει μόνο του, να μιλά στα παιχνίδια του, να ατενίζει με απόλυτη σοβαρότητα έναν μυρμήγκι που περπατά στο χώμα. Είναι εκείνη η στιγμή που καταλαβαίνεις πως κρατάς κάτι πολύτιμο, πολύ πιο πολύτιμο από οτιδήποτε έχεις αγγίξει ποτέ.
Τα παιδιά δεν έρχονται στον κόσμο σαν λευκές σελίδες. Έρχονται με ψυχές ήδη ζωγραφισμένες με αδιόρατα χρώματα, με ιδιορρυθμίες, με ένα εσωτερικό σύμπαν που ξεδιπλώνεται αργά, όπως ξεδιπλώνεται ένα λουλούδι την άνοιξη. Κι εμείς, οι μεγάλοι, έχουμε το δύσκολο προνόμιο να στεκόμαστε δίπλα σε αυτή την αποκάλυψη.
Οι ποιότητες που αξίζει να θαυμάζουμε
✦ Ειλικρίνεια χωρίς φίλτρο: Τα παιδιά λένε αυτό που νιώθουν, χωρίς στρατηγική. Η αγάπη τους είναι αδέξια, δυνατή και αληθινή.
✦ Η δύναμη της έκπληξης: Ένα σύννεφο, μια φυσαλίδα, η σκιά τους στον τοίχο γι’ αυτά, κάθε λεπτό κρύβει ένα μυστήριο.
✦ Συγχώρεση χωρίς μνησικακία: Θυμώνουν, κλαίνε, κι ύστερα αγκαλιάζουν. Δεν κρατάνε μνησικακία ζουν στο τώρα με ολόκληρη την ύπαρξή τους.
✦ Η φαντασία ως πραγματικότητα: Ένα κουτί γίνεται διαστημόπλοιο. Μια κουβέρτα γίνεται κάστρο. Ζουν με πληρότητα σε κόσμους που μόνο αυτά βλέπουν.
«Κάθε παιδί είναι ένας καλλιτέχνης. Το ζήτημα είναι πώς θα παραμείνει καλλιτέχνης όταν μεγαλώσει.»
— Pablo Picasso
Η ευαισθησία: δώρο, όχι αδυναμία
Στην εποχή μας, η ευαισθησία συχνά παρεξηγείται. Ένα παιδί που κλαίει επειδή πλήγωσε κατά λάθος ένα έντομο, που δακρύζει στο τέλος ενός βιβλίου, που νιώθει τη λύπη ενός ξένου σαν να ήταν δική του, αυτό το παιδί δεν είναι «πολύ ευαίσθητο». Είναι ακριβώς αυτό που ο κόσμος χρειάζεται περισσότερο.
Η ευαισθησία δεν είναι αδυναμία. Είναι η ικανότητα να συνδέεσαι με την κοινή μας ανθρωπιά, να νιώθεις ότι κάτι έχει σημασία, ότι κάποιος έχει σημασία. Και αυτή η ικανότητα, αν δεν την προστατέψουμε νωρίς, η ζωή μπορεί να την μαθαίνει να κρύβεται, να ντρέπεται, να φαίνεται αόρατη.
Πώς να φυλάμε αυτό που είναι ανεπανάληπτο
Προστατεύουμε μια ευαίσθητη ψυχή όταν δεν λέμε «μην κλαις» αλλά «είναι εντάξει να κλαις». Όταν καθόμαστε δίπλα στο φόβο τους χωρίς να τον παραφράζουμε. Όταν ακούμε — πραγματικά ακούμε — τι λένε, ακόμα κι αν μιλάνε για δεινόσαυρους ή ενάλιες πριγκίπισσες.
Η προστασία δεν σημαίνει αποξένωση από τον πόνο. Τα παιδιά πρέπει να γνωρίσουν την απογοήτευση, τη ματαίωση, την απώλεια. Αυτό που τα κάνει ανθεκτικά δεν είναι η έλλειψη δυσκολιών, είναι το να ξέρουν πως δεν είναι μόνα σε αυτές. Ένα χέρι που κρατά το δικό τους αρκεί για να αλλάξει τα πάντα.
Το πιο όμορφο που μπορούμε να δώσουμε σε ένα παιδί δεν είναι η ασφάλεια από τον κόσμο, αλλά η εμπιστοσύνη πως μπορεί να τον αντιμετωπίσει — κρατώντας τη ψυχή του ανέπαφη.
Να θυμόμαστε ποιοί ήμασταν κάποτε
Ίσως ο βαθύτερος λόγος που τα παιδιά μας συγκινούν τόσο είναι πως μας θυμίζουν κάτι που κάποτε ήμασταν κι εμείς. Πριν μάθουμε να κρύβουμε τη χαρά μας για να μην φανούμε αφελείς. Πριν σταματήσουμε να θαυμάζουμε τα μικρά. Πριν διδαχτούμε πως το να νιώθεις πολύ είναι επικίνδυνο.
Ίσως, λοιπόν, προστατεύοντας εκείνες τις ψυχές, να προστατεύουμε και ό,τι έχει μείνει μέσα μας απ’ αυτές. Ίσως να τα αφήνουμε να μας μαθαίνουν τόσο όσο εμείς τα διδάσκουμε.
Φύλαξε το παιδί που σε κοιτά με εμπιστοσύνη.
Φύλαξε την έκπληξή του, το γέλιο του, τον φόβο του.
Φύλαξε την ψυχή του — γιατί είναι αυτή η ψυχή
που θα γίνει ο κόσμος του αύριο.
