Πρόπολη: το μυστικό της μέλισσας

Συντάκτης: Ειρήνη Μαθιουδάκη, Διδάκτωρ Βιοχημείας - Συγγραφέας

Από τις απαρχές του κόσμου, ο άνθρωπος γνώριζε πολύ καλά πως η φύση γύρω του μπορούσε να του απαλύνει τον πόνο, να του επουλώσει μια πληγή ή ακόμα και να τον γλιτώσει από το θάνατο στην περίπτωση μίας δύσκολης ασθένειας. Εκατοντάδες χρόνια πριν την άνθιση της φαρμακευτικής, οι άνθρωποι χρησιμοποιούσαν ευρέως δεκάδες φυσικά συστατικά που τους χάριζαν υγεία και εξωτερική ομορφιά, τα περισσότερα από τα οποία τα έβρισκαν σε φυτά και βότανα που άλλοτε τα λάμβαναν μέσω της διατροφής και άλλοτε τα χρησιμοποιούσαν τοπικά πάνω στην περιοχή που είχε πρόβλημα.

Με την πάροδο του χρόνου και την ανάπτυξη της ιατρικής, τα ίδια προϊόντα αντλήθηκαν από τη φύση, αναγνωρίσθηκαν, χαρακτηρίσθηκαν και έγιναν θεμελιώδη συστατικά φαρμάκων ή σκευασμάτων ομορφιάς που σήμερα γεμίζουν τα ράφια των φαρμακείων. Μία από αυτές τις ευεργετικές ουσίες, είναι και η πρόπολη, αυτό το κολλώδες προϊόν που παράγουν οι μέλισσες και ήταν ήδη από την αρχαιότητα αντικείμενο μελέτης των γιατρών της εποχής. Ο Ιπποκράτης μάλιστα την σύστηνε ευρέως για την επούλωση εγκαυμάτων και ελκών, ενώ ο Αριστοτέλης τη χρησιμοποιούσε ως θεραπευτικό μέσο για πολλές διαφορετικές παθήσεις.

Μία γνωριμία με την πρόπολη

Στον αδιάκοπο, καθημερινό τους αγώνα οι μέλισσες, πέρα από την σύνθεση του μελιού, φροντίζουν να φτιάχνουν τις κυψέλες τους γερές και δυνατές, να τις θωρακίζουν και να απολυμαίνουν το εσωτερικό τους προκειμένου να ζουν σε ένα φιλικό για αυτές περιβάλλον. Για να το επιτύχουν αυτό, συλλέγουν ρητινοειδείς εκκρίσεις από τους φλοιούς των φυτών και αφού τις εμπλουτίσουν με γύρη, κερί και άλλα συστατικά, παράγουν μία παχύρρευστη, κολλώδη ουσία την οποία χρησιμοποιούν για να ενισχύσουν τις κυψέλες τους. Η ουσία αυτή ονομάζεται πρόπολη (προ της πύλης) και όπως έχει αποδειχθεί, είναι για τον άνθρωπο εξίσου πολύτιμη όπως και για τις μέλισσες.

Η πρόπολη είναι ένα μίγμα εκατοντάδων χημικών ενώσεων, κάθε μία από τις οποίες συμβάλει με τον δικό της τρόπο στον σκοπό που εκπληρώνει η ουσία αυτή. Παρά το γεγονός ότι η χημική της σύσταση, όπως και οι φυσικές της ιδιότητες, εξαρτώνται κυρίως από το φυτό που χρησιμοποιήθηκε για τη σύνθεσή της, η πρόπολη κυρίως αποτελείται από ρητίνες, κερί, αιθέρια έλαια και γύρη. Επιπλέον περιέχει βιταμίνες, οργανικές ενώσεις, μέταλλα, αμινοξέα, ζάχαρα, βάλσαμα και πολλά άλλα συστατικά που ενισχύουν την απολυμαντική και αντιφλεγμονώδη δράση της.

Θεραπευτικές ιδιότητες

Εξαιτίας της σύστασής της που αναφέρθηκε παραπάνω, η πρόπολη διαθέτει πληθώρα αντιμικροβιακών, θεραπευτικών και επουλωτικών ιδιοτήτων, οι οποίες ήταν ήδη γνωστές από την αρχαιότητα, όπου η πρόπολη ήταν διαδεδομένη ως το «μαύρο κερί». Μάλιστα, οι Ρωμαίοι στρατιώτες είχαν πάντα μαζί τους πρόπολη στις εκστρατείες τους, προκειμένου να επουλώνουν τα τραύματά τους σε σύντομο χρονικό διάστημα και να απαλύνουν τον πόνο. Στις μέρες μας, η θαυματουργή αυτή ουσία των μελισσών, χρησιμοποιείται στην φαρμακευτική ως αυτούσιο σκεύασμα ή ως επιμέρους συστατικό άλλων φαρμακευτικών προϊόντων.

Ένα πολύ σημαντικό στοιχείο που κάνει την πρόπολη τόσο πολύτιμη, είναι το γεγονός ότι δρα επιλεκτικά. Αυτό σημαίνει ότι επιτίθεται στους μύκητες, στα βακτήρια και σε άλλους παθογόνους μικροοργανισμούς, εξολοθρεύοντάς τους, χωρίς παράλληλα να επηρεάζει στο ελάχιστο τα ανθρώπινα κύτταρα. Μάλιστα, προστατεύει την μικροχλωρίδα του πεπτικού συστήματος, δεν παρουσιάζει παρενέργειες ενώ μπορεί να ενισχύσει τη δράση άλλων φαρμάκων αν λαμβάνεται συμπληρωματικά.

Επιπλέον, η πρόπολη προσφέρει μεγάλη ανοσολογική προστασία του οργανισμού έναντι των περισσότερων παθήσεων με πολλούς διαφορετικούς τρόπους. Αρχικά, ενισχύει τη δράση των μακροφάγων κυττάρων ενώ αναστέλλει ορισμένα απαραίτητα ένζυμα που επιτρέπουν στην φλεγμονή να αναπτυχθεί. Επίσης, είναι αποδεδειγμένο πως η πρόπολη ενεργοποιεί το ανοσοποιητικό σύστημα και αυξάνει την ορμόνη ιντερφερόνη προκαλώντας κυτταρική ανοσία. Τέλος, η σύστασή της σε γύρη και βασιλικό πολτό της δίνει έντονη δράση εναντίον των ιών (γρίπη, Η1Ν1, Η1Ν3), των βακτηρίων και των μυκήτων καταστρέφοντας το ίδιο αποτελεσματικά ακόμα και τα πιο ανθεκτικά στελέχη.

Άλλη μία πολύ σπουδαία ιδιότητα της πρόπολης, είναι η έντονη αντιοξειδωτική της δράση. Εξαιτίας των βιταμινών που περιέχει, είναι ικανή να εξουδετερώνει όλες τις ελεύθερες ρίζες οξυγόνου αλλά και να προστατεύει πολύτιμες οργανικές ενώσεις από την οξείδωση. Με τον τρόπο αυτό, ο ανθρώπινος οργανισμός παραμένει ζωντανός, υγιής και δραστήριος αποφεύγοντας την πρόωρη γήρανση των ιστών και την πιθανότητα εκφυλιστικών ασθενειών.

Σε γενικές γραμμές, μπορούμε να συνοψίσουμε τις θεραπευτικές ιδιότητες της πρόπολης παρακάτω:

  • Καταστρέφει τον πολλαπλασιασμό επικίνδυνων βακτηρίων όπως ο στρεπτόκοκκος ή η σαλμονέλα.
  • Ενισχύει το ανοσοποιητικό σύστημα
  • Δρα αναισθητικά στον πόνο, όπως π.χ. στον πονόδοντο
  • Βοηθάει πολύ σε περιπτώσεις γρίπης, ιώσεων και έρπη
  • Επουλώνει πληγές, τραυματισμούς, εγκαύματα και συμβάλει στην ανάπλαση των κυττάρων.
  • Εσωτερικά, έχει αντιρευματικές ιδιότητες
  • Διεγείρει τον σχηματισμό νέων κυττάρων και ιστών

Είναι γεγονός πως η φύση έχει προνοήσει για οποιαδήποτε δυσάρεστη κατάσταση που μπορεί να μας τύχει, γι’ αυτό το μόνο σίγουρο είναι πως δεν πρέπει να την αγνοούμε. Αντίθετα, αν την εμπιστευτούμε και την ακούσουμε μόνο καλό μπορεί να μας προσφέρει.

Συντάκτης: Ειρήνη Μαθιουδάκη, Διδάκτωρ Βιοχημείας - Συγγραφέας

Influence:

Η Ειρήνη Μαθιουδάκη γεννήθηκε το 1992 στο Ηράκλειο Κρήτης. Αποφοίτησε από το τμήμα Χημείας Πανεπιστημίου Κρήτης το 2014…