Η Κλινική Ψυχολόγος – Ψυχοθεραπεύτρια, Διδάκτωρ της Ιατρικής σχολής πανεπιστημίου Αθηνών, Άννα Κανδαράκη, αναλύει τα φαινόμενα κατά τα οποία μια …
Πώς μπορεί να βοηθήσει το risk tool στη βία κατά των γυναικών;
Μέσα στο 2025 ενεργοποιείται το εργαλείο αποτίμησης κινδύνου, το risk tool. Όμως, τι ακριβώς είναι;
Το risk tool είναι ένα νέο εργαλείο που δίνει τη δυνατότητα στους ανθρώπους της πρώτης γραμμής, γιατρούς, αστυνομικούς, κοινωνικούς λειτουργούς που έρχονται σε επαφή με τα θύματα να αξιολογούν με βάση ένα κοινό ερωτηματολόγιο τον βαθμό κινδύνου που διατρέχει μια γυναίκα.
Οι πολιτικές και οι δράσεις της κυβέρνησης για την πρόληψη και την αντιμετώπιση της βίας κατά των γυναικών παρουσιάστηκαν τη Δευτέρα 25 Νοεμβρίου 2024, Διεθνή Ημέρα για την Εξάλειψη της Βίας κατά των Γυναικών, σε εκδήλωση που πραγματοποίησαν τα Υπουργεία Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, Προστασίας του Πολίτη και Δικαιοσύνης, με την ευγενική χορηγία της Εταιρείας Παπαστράτος, στο Ωδείο Αθηνών. Συντονίστρια της εκδήλωσης ήταν η δημοσιογράφος Νίκη Λυμπεράκη, η οποία κάλεσε τους υπουργούς να παρουσιάσουν όλο το πλαίσιο δράσης που έχουν αναπτύξει για την προστασία των γυναικών θυμάτων βίας, υπό τον συντονισμό του Υπουργού Επικρατείας Άκη Σκέρτσου.
Η Υφυπουργός Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, Κατερίνα Παπακώστα, άνοιξε την εκδήλωση και τόνισε την επιτακτική ανάγκη να αντιμετωπιστεί η βία κατά των γυναικών ως κοινωνική και ηθική επιταγή. Στον εναρκτήριο χαιρετισμό της, ζήτησε μια ενιαία προσέγγιση αναφέροντας πως η στρατηγική στόχευση για την εξάλειψη της βίας επιβάλλει χωρίς ενδοιασμούς ολιστική προσέγγιση του φαινομένου, διατομεακή συνεργασία, ισχυρά αντανακλαστικά και συνεχή επαγρύπνιση. Επίσης, συνέχισε καλώντας όλους τους συναρμόδιους φορείς , όλους τους πολίτες , να ενώσουν τις δυνάμεις τους. Αυτό θα έχει ως σκοπό να δημιουργηθεί μια κοινωνία που καμία γυναίκα δεν θα φοβάται να μιλήσει. Καμία γυναίκα δεν θα ζει υπό την απειλή της βίας. Κάθε γυναίκα θα έχει την ευκαιρία να ζει με ασφάλεια , αξιοπρέπεια και ελπίδα. Είναι σημαντικό να αναφερθεί ότι η κ. Παπακώστα τόνισε ότι η αλλαγή είναι σε εξέλιξη και όλοι αποτελούν μέρος της.
Στη συνέχεια, η Υπουργός Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας Σοφία Ζαχαράκη, στην ομιλία της ανακοίνωσε ότι στο υπάρχον ευρύ δίκτυο στήριξης των γυναικών και των παιδιών που υφίστανται ενδοοικογενειακή βία, προστίθεται το risk tool. Παράλληλα, στα ελληνικά πανεπιστήμια, σε συνεργασία με τις επιτροπές ισότητας θα αρχίσει ένα εκπαιδευτικό πρόγραμμα για την αντιμετώπιση της σεξουαλικής παρενόχλησης στο χώρο των Α.Ε.Ι. Επίσης, ανέφερε ότι βασική μέριμνα είναι να περιοριστούν όλες οι αστοχίες στο δίχτυ προστασίας των θυμάτων ενδοοικογενειακής βίας. Η ενεργοποίηση του risk tool είναι ιδιαιτέρως σημαντική καθώς η προστασία των θυμάτων είναι ο πυλώνας της κοινής αυτής προσπάθειας. Ο δεύτερος πυλώνας είναι η πρόληψη. Η δουλειά που πρέπει να γίνεται μέσα στην οικογένεια, στο σχολείο, στην κοινωνία ειδικά με τα παιδιά στο κομμάτι της ανάπτυξης υγιών σχέσεων. Τέλος, η κ. Ζαχαράκη τόνισε ότι όλοι έχουμε την υποχρέωση να γίνουμε η φωνή των γυναικών, να σταθούμε στο πλευρό του καθένα και της καθεμίας που βιώνει τη βία μέσα στο οικογενειακό του περιβάλλον ως «συμμαχία καλού» για να εξασφαλιστεί η μεγαλύτερη ασφάλεια.
Επίσης, ο Υπουργός Προστασίας του Πολίτη, Μιχάλης Χρυσοχοΐδης, στην ομιλία του αναφέρθηκε διεξοδικά σε όλες εκείνες τις πρωτοβουλίες και τα μέτρα που έχει λάβει το Υπουργείο και η ΕΛ.ΑΣ για την προστασία των γυναικών θυμάτων βίας και μίλησε για περιστατικά που συνέβαλαν στη χάραξη των πολιτικών σημειώνοντας πως «αποτελούμε έναν κρίκο από τη διυπουργική αλυσίδα που είναι απαραίτητη, αλλά και ένα μέρος της κοινωνικής συμμαχίας στην οποία πρέπει να στρατευτούμε όλοι μας».
Συμπλήρωσε πως χτίστηκε βήμα – βήμα μια νέα φιλοσοφία ανταπόκρισης της Ελληνικής Αστυνομίας. Το αποτέλεσμα όλης αυτής της πολιτικής είναι η εμπιστοσύνη των θυμάτων στην Αστυνομία και στο κράτος που οδήγησαν στη ραγδαία αύξηση των καταγγελιών από λιγότερες από 5.000 το 2019 στο να ξεπεράσουμε τις 20.000 το 2024. Ο κ. Χρυσοχοΐδης κατέληξε με τη δέσμευση ότι καμία γυναίκα δε θα μείνει απροστάτευτη. Ανέφερε πως καλεί όλες τις γυναίκες, όλους εκείνους οι οποίοι είναι θύματα και κινδυνεύουν να υποστούν βία να επικοινωνούν με την ΕΛ.ΑΣ., χωρίς φόβο και με πολύ θάρρος διαβεβαιώνοντας τους ότι η Ελληνική Αστυνομία θα τους προστατεύσει. Η Ελληνική Αστυνομία θα είναι δίπλα στα θύματα και κάθε μέρα θα διαφυλάττει τη ζωή και την ακεραιότητά τους, τη δική τους, των παιδιών τους, των οικογενειών τους.
Τέλος, ο Υπουργός Δικαιοσύνης, Γεώργιος Φλωρίδης, τόνισε ότι υπάρχει μια διαρκή και συστηματική μάχη. Επεσήμανε ότι, με το νόμο 5090/2024 εκσυγχρονίστηκε το νομοθετικό πλαίσιο για την πρόληψη και την καταπολέμηση της ενδοοικογενειακής βίας με την αυστηροποίηση των προβλεπόμενων ποινών με αποτέλεσμα να δημιουργηθεί ένα πλέγμα «ασφαλούς δικαιϊκού περιβάλλοντος» προστασίας των θυμάτων. Στη συνέχεια ο κ. Φλωρίδης εξέφρασε με αισιοδοξία ότι το φαινόμενο θα οδηγηθεί σε αποκλιμάκωση. Τόνισε, επίσης, τη μεγάλη σημασία της διάταξης του νόμου που προστατεύει τους επαγγελματίες λειτουργούς που προσφέρουν υπηρεσίες προς τα θύματα όπως γιατροί, νοσηλευτές, κοινωνικοί λειτουργοί, ψυχολόγοι, ψυχίατροι, διασώστες του ΕΚΑΒ, οι οποίοι μπορούν να καταγγέλλουν τα φαινόμενα ενδοοικογενειακής βίας χωρίς να διακινδυνεύουν να διωχθούν. Ολοκληρώνοντας ο Υπουργός Δικαιοσύνης, επεσήμανε ότι η μάχη είναι διαρκής και συστηματική κατά της ενδοοικογενειακής βίας έχοντας χρέος απέναντι στα θύματα και στο όνομα της ελληνικής κοινωνίας.
Ο Υπουργός Επικρατείας, Άκης Σκέρτσος, άρχισε την ομιλία του τονίζοντας ότι καμία γυναίκα, κανένας άνθρωπος, δεν πρέπει να ζει μέσα στο φόβο, υπό καθεστώς απειλής και βίας. Συγκεκριμένα, «κανείς δεν μπορεί να θεωρεί ότι εξουσιάζει το σώμα και τη ζωή ενός άλλου ανθρώπου. Οφείλουμε όλοι και όλες σεβασμό και ισοτιμία στους ανθρώπους που επιλέγουμε ως συντρόφους, ως συνεργάτες, ως συνοδοιπόρους». Όπως είπε, «για την Κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη η αντιμετώπιση της βίας κατά των γυναικών και της ενδοοικογενειακής βίας αποτελεί στρατηγική προτεραιότητα. Στο επίκεντρο αυτής της πολιτικής ήταν η ενθάρρυνση και η υποστήριξη των γυναικών να καταγγείλουν τη βία». Ο κύριος Σκέρτσος ανέφερε αναλυτικά τις πολιτικές και τα μέτρα που εφαρμόζονται επισημαίνοντας ότι για την εξάλειψη της βίας κατά των γυναικών δεν αρκεί η καταστολή, το αυστηρότερο νομοθετικό πλαίσιο και τα εργαλεία ανταπόκρισης. Συγκεκριμένα, τα ζητήματα βίας που έχουν έντονες κοινωνικές αναφορές (έμφυλη και ενδοοικογενειακή βία, ρατσιστική βία, βίαιος εξτρεμισμός, βία ανηλίκων) δεν αντιμετωπίζονται στη ρίζα τους, στα βαθύτερα αίτια, με καταστολή, αλλά με πρόληψη και ενδυνάμωση του ευάλωτου. Ο υπουργός Επικρατείας είπε ότι ισότητα των φύλων χωρίς οικονομική και κοινωνική ενδυνάμωση των γυναικών δεν μπορεί να υπάρξει.
Επιπλέον, τα στερεότυπα για την ισορροπία των σχέσεων μεταξύ των φύλων δεν θα αλλάξουν χωρίς συστηματική διαπαιδαγώγηση των παιδιών σε όρους ισότητας. Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα ανέφερε τα μαθήματα σεξουαλικής διαπαιδαγώγησης που έχουν εισαχθεί στα σχολεία και έχουν σαν στόχο να εκπαιδεύσουν τα παιδιά σε υγιή πρότυπα σχέσεων που στηρίζονται στον σεβασμό και την ισοτιμία των φύλων. Κατά τον κύριο Σκέρτσο, χρειάζεται μία ολιστική προσέγγιση και μία πολιτική που να αναπτυχθεί σε διαφορετικά επίπεδα και με βασικούς άξονες την ενδυνάμωση των γυναικών σε όλους τους χώρους εργασίας, εκπαίδευσης, πολιτικής και κοινωνικής ζωής. Ο υπουργός επεσήμανε ότι αυτή ακριβώς η φιλοσοφία ήταν πίσω από το Εθνικό Σχέδιο Δράσης για την Ισότητα των Φύλων 2021- 2025 και τις πολιτικές που υλοποιήθηκε στην κατεύθυνση της ισότητας. Η πρόληψη της βίας κατά των γυναικών περνά μέσα από την αλλαγή κουλτούρας και σε αυτή την κατεύθυνση κινούνται οι επερχόμενες πρωτοβουλίες της Κυβέρνησης.
Από την πλευρά του, ο Πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος της Παπαστράτος, Γιώργος Μαργώνης, δήλωσε πως η βία κατά των γυναικών δεν έχει θέση στη σύγχρονη κοινωνία. Αυτό είναι το ηχηρό μήνυμα που πρέπει να στείλουν όλοι με τη σημερινή εκδήλωση. Το πρώτο βήμα για την αποτελεσματική αντιμετώπιση ενός προβλήματος είναι η παραδοχή της ύπαρξής του. Δυστυχώς, καθημερινά κακοποιούνται γύρω μας γυναίκες κάθε ηλικίας, καταγωγής και μόρφωσης, με κάθε μορφή βίας, σωματική, λεκτική, ψυχολογική. Η Παπαστράτος, ως ενεργό μέλος της κοινωνίας, στέκεται αρωγός της πολιτείας στον αγώνα για την εξάλειψη της βίας κατά των γυναικών με στόχο την εμπέδωση μιας κουλτούρας μηδενικής ανοχής σε οποιασδήποτε μορφής βία.
Στη συνέχεια η Προϊσταμένη της Διεύθυνσης Κοινωνικής Προστασίας και Συμβουλευτικών Υπηρεσιών της Γενικής Γραμματείας Ισότητας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, Αγγελική Παπάζογλου και η Αστυνομική Υποδιευθύντρια, Προϊσταμένη Τμήματος Αντιμετώπισης Ενδοοικογενειακής Βίας της Διεύθυνσης Γενικής Αστυνόμευσης του Αρχηγείου της ΕΛ.ΑΣ, Δήμητρα Κατεχάκη έκαναν απολογισμό των δράσεων των υπηρεσιών τους. Ακολούθησαν συζητήσεις με τους επαγγελματίες του πεδίου οι οποίοι αφηγήθηκαν στιγμές από την εμπειρία τους στη διαχείριση περιστατικών βίας κατά των γυναικών, ενώ η εκδήλωση έκλεισε με τη συζήτηση, την οποία συντόνισε η δημοσιογράφος Χριστίνα Βίδου, στη διάρκεια της οποίας επί τάπητος τέθηκαν οι δράσεις που πρέπει να οργανωθούν και να συνεχιστούν πάντα με στόχο την προστασία των θυμάτων.
