Η εκμάθηση νέων γλωσσών είναι πολύ περισσότερο από την απλή απόκτηση μιας νέας δεξιότητας. Εκτός από τη δυνατότητα να επικοινωνείτε …
Πώς μπορεί να αλλάξει η προσωπικότητά μας;
Σύγχρονες επιστημονικές μελέτες για την προσωπικότητα διαπιστώνουν ότι τα χαρακτηριστικά της προσωπικότητας μπορούν και αλλάζουν με την πάροδο του χρόνου. Έχετε κάνει ποτέ τεστ προσωπικότητας;
Μπορεί να είναι προφανές ότι τα διαδικτυακά τεστ προσωπικότητας δεν είναι επιστημονικά, αλλά πολλά από αυτά χρησιμοποιούνται για να προσδιορίσουν τις εκπαιδευτικές και επαγγελματικές επιλογές. Όμως, είναι σημαντικό να τονίσει κανείς ότι τεστ τέτοιου είδους δεν υποστηρίζονται από έρευνες. Παρά το γεγονός ότι συνιστούν μία βιομηχανία δισεκατομμυρίων χρημάτων, τα τεστ επαγγελματικού προσανατολισμού που χρησιμοποιούνται από σχολεία και εταιρείες για να μας κατευθύνουν σε ιδανικές καριέρες, δεν προβλέπουν την επαγγελματική επιτυχία.
Πέρα από την έλλειψη επιστημονικής υποστήριξης, οι πιο δημοφιλείς προσεγγίσεις για την κατανόηση της προσωπικότητας είναι προβληματικές επειδή υποθέτουν ότι τα χαρακτηριστικά είναι στατικά. Δηλαδή, η προσωπικότητα με την οποία γεννήθηκε κάποιος είναι παγιωμένη. Ωστόσο, οι σύγχρονες επιστημονικές μελέτες για την προσωπικότητα ανακαλύπτουν ότι τα χαρακτηριστικά μπορούν και αλλάζουν με την πάροδο του χρόνου.
Η έρευνα επιβεβαιώνεται από το γεγονός ότι κάθε άνθρωπος μπορεί να εξελίσσεται και να μεταβάλλει τα χαρακτηριστικά τους. Οι άνθρωποι μπορούν να δημιουργήσουν ηθελημένα τα χαρακτηριστικά που χρειάζονται για να είναι επιτυχημένοι στη ζωή που θέλουν. Αυτό έρχεται σε αντίθεση με τη δημοφιλή πεποίθηση ότι ο τύπος της προσωπικότητάς, τοποθετεί κάποιον σε ένα πλαίσιο, υπαγορεύοντας του τις επιλογές του ως προς τους συντρόφους, τις δραστηριότητες και την καριέρα του σύμφωνα με τα χαρακτηριστικά του.
Σύμφωνα με τους ψυχολόγους, η προσωπικότητα είναι ο χαρακτηριστικός τρόπος που κάποιος σκέφτεται, αισθάνεται και συμπεριφέρεται. Δηλαδή, κάποιος σκέφτεται πιο απαισιόδοξα για τις καταστάσεις στη ζωή του ή βλέπει το ποτήρι μισογεμάτο; Έχει την τάση κάποιος να θυμώνει στα απρόοπτα της καθημερινότητας ή τα αντιμετωπίζει ψύχραιμα; Περιμένει μέχρι τη τελευταία στιγμή για να είναι συνεπής στις υποχρεώσεις του ή τις προγραμματίζει εγκαίρως;
Συνεπώς, μπορεί να αντιληφθεί κάποιος την προσωπικότητά του ως μια συλλογή από «ταμπέλες» που εξαρτάται από τις απαντήσεις που θα δώσει σε σειρά ερωτήσεων όπως οι παραπάνω. Αναλόγως των απαντήσεων μπορεί κάποιος να χαρακτηριστεί ως αισιόδοξος, ενσυναισθητικός ή αξιόπιστος. Οι έρευνες δείχνουν ότι όλες αυτές οι «ταμπέλες» μπορούν να συνοψιστούν σε πέντε γενικότερα χαρακτηριστικά που οι ψυχολόγοι ευρηματικά ονομάζουν «Μοντέλο των 5 Παραγόντων».
Ήδη από τη δεκαετία του 1930, οι ψυχολόγοι ερεύνησαν ένα ολόκληρο λεξικό για να εξάγουν όλες τις λέξεις που περιγράφουν την ανθρώπινη φύση και τις ταξινόμησαν σε κατηγορίες με παρόμοιες θεματικές. Για παράδειγμα, ομαδοποίησαν λέξεις όπως «ευγενικός», «σκεπτόμενος» και «φιλικός». Διαπίστωσαν ότι χιλιάδες λέξεις μπορούσαν να αποδοθούν βάσει της ταξινόμησής τους σε πέντε χαρακτηριστικά: ο νευρωτισμός, η εξωστρέφεια, η ευσυνειδησία, η συνεργατικότητα και η διαθεσιμότητα σε εμπειρίες.
Η προσωπικότητα μπορεί να θεωρείται από την πλειοψηφία των ανθρώπων ως ο πυρήνας του εαυτού τους. Όμως, σύμφωνα με επιστημονικούς όρους η προσωπικότητα δεν είναι οι προτιμήσεις ή οι αποστροφές που μπορεί να έχει κάποιος. Η προσωπικότητα δε συνίσταται στην αίσθηση του χιούμορ, στις αξίες που έχει κάποιος και στο τι θεωρεί σημαντικό και στο τι όχι στη ζωή του.
Έτσι, η μετατόπιση των 5 Παραγόντων στα χαρακτηριστικά κάποιου, δεν αλλάζει τον πυρήνα αυτού που είναι. Σημαίνει απλώς να μάθει να ανταποκρίνεται στις καταστάσεις της ζωής με διαφορετικές σκέψεις, συναισθήματα και συμπεριφορές.
Ένα σημαντικό ερώτημα που είναι προς διερεύνηση είναι το αν είναι δυνατόν και κατά πόσο μπορεί να αλλάξει η προσωπικότητα κάποιου που συνίσταται στον χαρακτηριστικό τρόπο σκέψης, συμπεριφοράς και συναισθημάτων ενός ατόμου. Παρόλο που μπορεί να ακούγεται δύσκολο να αλλάξει η προσωπικότητα, οι
άνθρωποι αλλάζουν συνεχώς τον τρόπο που σκέφτονται, αισθάνονται και συμπεριφέρονται.
Για παράδειγμα, μπορεί κάποιος να μην είναι πολύ αξιόπιστος. Αν έρθει, όμως, η κατάλληλη στιγμή και αναλογιστεί ότι όντας συνεπής στα ραντεβού του, εμπνέει τον σεβασμό στους φίλους του και στο περιβάλλον του. Επίσης, αυτή η στάση μπορεί να αποτελέσει κίνητρο για τον ίδιο για να υιοθετεί συνεχώς περισσότερες νέες συμπεριφορές που θα τον βοηθήσουν να είναι συνεπής όπως για παράδειγμα υπενθυμίσεις για τα ραντεβού. Έτσι, μπορεί να μετατραπεί σε ένα αξιόπιστο άτομο. Επιπλέον, αν καταφέρει και διατηρήσει αυτές τις αλλαγές στις σκέψεις, στα συναισθήματα και στις συμπεριφορές με την πάροδο του χρόνου μπορεί να διατηρήσει το χαρακτηριστικό του αξιόπιστου ανθρώπου. Άρα, θα έχει καταφέρει να αλλάξει την προσωπικότητά του.
Τα δεδομένα επιβεβαιώνουν αυτή την άποψη. Σε γενικές γραμμές, η προσωπικότητα αλλάζει κατά τη διάρκεια της ζωής ενός ατόμου. Καθώς οι άνθρωποι μεγαλώνουν, τείνουν να βιώνουν λιγότερα αρνητικά συναισθήματα και περισσότερα θετικά. Είναι πιο ευσυνείδητοι, δίνουν μεγαλύτερη έμφαση στις θετικές σχέσεις και είναι λιγότερο επικριτικοί απέναντι στους άλλους. Ωστόσο, υπάρχει και εδώ μεταβλητότητα.
Μερικοί άνθρωποι αλλάζουν πολύ και κάποιοι άλλοι παραμένουν αρκετά σταθεροί. Επιπλέον, υπάρχουν μελέτες που εξετάζουν αν οι παρεμβάσεις στην προσωπικότητα αλλάζουν τα χαρακτηριστικά με την πάροδο του χρόνου. Συγκεκριμένα, διαπιστώνουν ότι οι άνθρωποι μπορούν να επιταχύνουν τη διαδικασία αλλαγής της προσωπικότητας διορθώνοντας σκοπίμως τη σκέψη και τη συμπεριφορά τους. Αυτές οι προσαρμογές μπορούν να οδηγήσουν σε ουσιαστική αλλαγή σε λιγότερο από 20 εβδομάδες, αντί για 20 χρόνια.
Εκτός των άλλων, είναι λογικό κάποια χαρακτηριστικά της προσωπικότητας να ταιριάζουν σε κάποιον καλύτερα από κάποια άλλα. Το βοηθητικό σε αυτή τη φάση είναι ότι οι γνωσιακές – συμπεριφορικές τεχνικές είναι σχετικά απλές. Από τη μία, το πρώτο μέρος που αφορά το γνωστικό κομμάτι περιλαμβάνει την αλλαγή των μοτίβων σκέψης. Είναι προϋπόθεση να αποκτήσει κάποιος επίγνωση των σκέψεων του για να διαπιστώσει τον τρόπο με τον οποίο πραγματικά σκέφτεται. Για παράδειγμα, αν κάποιος αντιμετωπίζει με καχυποψία το περιβάλλον του, τότε πιθανότατα θα συμπεριφέρεται και αμυντικά απέναντι του.
Από την άλλη, το δεύτερο μέρος που αφορά το συμπεριφορικό κομμάτι περιλαμβάνει τη συνειδητοποίηση της επίδρασης των δράσεων και τη δοκιμή νέων αποκρίσεων. Αν κάποιος είναι εκ προοιμίου αμυντικός απέναντι σε κάποιον, τότε πιθανότατα η ανταπόκριση που θα λάβει να είναι αρνητική. Όταν, για παράδειγμα, κάποιος είναι επιθετικός χωρίς λόγο, τότε επιβεβαιώνεται και η καχυποψία και η πεποίθηση ότι δεν είναι δυνατόν να έχει εμπιστοσύνη. Αντίθετα, αν από την αρχή κάποιος είναι πιο ανοιχτός, έχει την ευκαιρία να δει πως θα του συμπεριφερόταν το περιβάλλον του στην πραγματικότητα.
Αυτές οι γνωστικές-συμπεριφορικές στρατηγικές είναι τόσο αποτελεσματικές για την εκτόνωση της προσωπικότητας, καθώς η προσωπικότητα είναι απλώς ο χαρακτηριστικός τρόπος σκέψης και συμπεριφοράς. Η συνεπής πραγματοποίηση αλλαγών στην αντίληψη και τις ενέργειές κάποιου μπορεί να οδηγήσει σε μόνιμες συνήθειες που τελικά να οδηγήσουν στη διαμόρφωση της προσωπικότητας που επιθυμεί.
Λέξεις – κλειδιά: προσωπικότητα, αλλαγή, γνωσιακές – συμπεριφορικές τεχνικές, στάση, σεβασμός, συμπεριφορά, χαρακτηριστικά
