Ποιοι είναι οι συντελεστές παραγωγής και γιατί μας ενδιαφέρουν

Συντάκτης: Άρης Γαβριηλίδης, Συγγραφέας - Εικαστικός

Influence:

Μία στο τόσο διαβάζουμε ή ακούμε για τους συντελεστές της παραγωγής και αναρωτιόμαστε ποιοι άραγε είναι αυτοί. Ας τους δούμε από κοντά. Για να παράγουμε αγαθά (δηλαδή προϊόντα που καταναλώνουμε, εμπορεύματα) ή υπηρεσίες, χρειαζόμαστε τρία πράγματα:

α. Εργασία.  Είναι η ανθρώπινη εργασία, σωματική και πνευματική, που προσφέρει το ανθρώπινο δυναμικό.

β. Έδαφος. Η γη που χρησιμοποιούμε με την ευρεία έννοια: έδαφος, υπέδαφος, θάλασσα, λίμνες, ποτάμια.

γ. Κεφάλαιο. Τα χρήματα που μετατρέπουμε σε κεφαλαιουχικό εξοπλισμό: μηχανήματα, εργαλεία, μηχανήματα, μεταφορικά μέσα, κτίρια, πρώτες ύλες κλπ.

Με τον συνδυασμό αυτών των τριών συντελεστών παραγωγής όπως είπαμε πιο πάνω, παράγουμε αγαθά και υπηρεσίες. Βέβαια, ο συνδυασμός αυτός ποικίλει ανάλογα με την δουλειά. Για παράδειγμα, στην γεωργία υπερτερεί το Έδαφος, έναντι των δύο άλλων. Για αυτό λέμε ότι η γεωργία είναι εντάσεως Εδάφους. Στη ναυτιλία υπερτερεί το Κεφάλαιο, για αυτό είναι εντάσεως Κεφαλαίου. Στον κυβερνοχώρο, στο γκαράζ του σπιτιού σου (Έδαφος) και με ελάχιστα χρήματα (Κεφάλαιο), μπορείς να στήσεις μια αυτοκρατορία. Για να το κάνεις όμως αυτό πρέπει να έχεις το μυαλό ενός Μπιλ Γκέιτς (Εργασία).

Στη συνέχεια, θα αφήσουμε την θεωρία και θα δούμε με ποιον τρόπο οι αλλαγές  στην συμμετοχή των τριών αυτών συντελεστών επηρεάζουν άμεσα την ευημερία την δική μας, των παιδιών και των εγγονών μας.

Ποιοι είναι οι συντελεστές παραγωγής και γιατί μας ενδιαφέρουν

Διαχρονικά, με τις εξελίξεις στην τεχνολογία, ο συνδυασμός των συντελεστών παραγωγής αλλάζει. Για παράδειγμα, ας δούμε τι συνέβη με την γεωργία. Μέχρι  πριν από κάποιες δεκαετίες, οι αγρότες όργωναν με τα αλέτρι, έσπερναν με το χέρι, θέριζαν με το δρεπάνι, ράντιζαν με τη χειροκίνητη αντλία στην πλάτη. Η γεωργία απασχολούσε πολλά χέρια (εντάσεως Εργασίας). Ύστερα ήλθαν τα τρακτέρ, οι θεριζοαλωνιστικές μηχανές, τα αυτόματα συστήματα ποτίσματος, οι αεροψεκασμοί. Οι περισσότεροι εργάτες που δούλευαν στα χωράφια έχαναν την δουλειά τους. Με την πάροδο των ετών, έγιναν βιομηχανικοί εργάτες  εξαιτίας της «βιομηχανικής επανάστασης» που έφερε την εκβιομηχάνιση της κοινωνίας.

Στην συνέχεια των πραγμάτων, με την εξέλιξη της ρομποτικής, ήλθαν ακούραστα μηχανήματα ακριβείας, που έδιωξαν τους εργάτες. Τα εργοστάσια, από εντάσεως Εργασίας έγιναν εντάσεως Κεφαλαίου. Το φαινόμενο αυτό συνεχίζεται και στις μέρες μας, αντικαθιστώντας συνεχώς την χειρωνακτική εργασία με την μηχανική.

Εδώ ας κάνουμε μια μικρή στάση για να δούμε ένα άλλο διαχωρισμό της παραγωγής, σε τομείς, που έχει σημασία. Θα έχετε ακούσει για τον πρωτογενή τομέα, που δεν είναι τίποτε άλλο από την γεωργία. Ο δευτερογενής τομέας είναι η μεταποίηση των προϊόντων (εργοστάσια, εργαστήρια κλπ), ενώ ο τριτογενής τομέας αφορά τις παντός είδους υπηρεσίες. Κάθε χώρα έχει διαφορετική ανάπτυξη σε καθέναν από αυτούς τους τομείς. Στις υπό ανάπτυξη χώρες πρωταγωνιστεί ο πρωτογενής, που στρέφεται, με την ανάπτυξη τους, στους άλλους δύο. Αυτό συνέβη  με την Ελλάδα που, μέχρι στις αρχές του περασμένου αιώνα, ήταν μια καθαρά γεωργική χώρα, η οποία άρχισε να αναπτύσσεται βιομηχανικά μετά το 1922 με την άφιξη του κύματος των μικρασιατών προσφύγων, για να απο-βιομηχανοποιηθεί αργότερα με αποκορύφωμα κατά την πρόσφατη οικονομική κρίση.

Επιστρέφοντας στους εργάτες και τεχνίτες που έχασαν την δουλειά τους από τα ρομπότ, βλέπουμε ότι απορροφούνταν βαθμηδόν από τον τριτογενή τομέα, τις υπηρεσίες, που άρχισε να φουντώνει τα τελευταία χρόνια: τράπεζες, ασφάλειες, ντελίβερι, μεσίτες, γυμναστήρια, λογιστικά γραφεία, εμπορικές εταιρείες και πολλά άλλα.

Ποιοι είναι οι συντελεστές παραγωγής και γιατί μας ενδιαφέρουν

Όμως, η εξέλιξη δεν σταματά εδώ. Έχουμε τώρα την συνεχή ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης. Πολλές δουλειές του τριτογενή τομέα μπορούν να αναλάβουν οι «έξυπνοι υπολογιστές», με αντίστοιχες απώλειες στις θέσεις εργασίας.

Σε αντίθεση όμως με ό,τι συνέβη στον παρελθόν εδώ δεν διαφαίνεται συνέχιση της αλυσίδας του παρελθόντος: πρωτογενής τομέας που τροφοδότησε τον δευτερογενή τομέα (πήρε τους άνεργους γεωργούς και τους έκανε βιομηχανικούς εργάτες), που τροφοδότησε τον τριτογενή τομέα (πήρε άνεργους εργάτες και τους έκανε υπαλλήλους γραφείου).

Και τώρα τι; Ποιος θα δώσει δουλειά στους υπαλλήλους που έχασαν ή θα χάσουν την δουλειά τους από την τεχνητή νοημοσύνη;  Δεν διαφαίνεται στον ορίζοντα, τουλάχιστον μέχρι σήμερα, κάποια περαιτέρω εξέλιξη που θα μπορέσει να τους απορροφήσει. Αυτό είναι ένα πρόβλημα που, με την πάροδο των ετών, θα διογκώνεται. Και δεν αφορά φυσικά μόνο την χώρα μας, είναι παγκόσμιο.  Συμπτωματικά, διαβάζω σήμερα σε καθημερινή εφημερίδα άρθρο με τον χαρακτηριστικό τίτλο «Από τις πιο ευάλωτες χώρες στην επέλαση των ρομπότ η Ελλάδα» και υπότιτλο «Οι θέσεις εργασίας στην πλειονότητα των χωρών  διακυβεύονται από τον αυτοματισμό».

______________________

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ: Προτεινόμενες απαντήσεις σε ερωτήσεις-παγίδα στις συνεντεύξεις για εργασία

______________________

Αυτό που μπορούμε να προβλέψουμε με ασφάλεια τώρα είναι ότι οι δεξιότητες που πρέπει να έχει ένας εργαζόμενος πρέπει να αλλάζουν στη διάρκεια της καριέρας του προκειμένου να ανταποκρίνεται στις εκάστοτε διαμορφούμενες συνθήκες εργασίας. Αυτό που λέγεται από καιρό είναι πως ο νέος εργαζόμενος πρέπει να είναι προετοιμασμένος να αλλάξει αρκετά επαγγέλματα (προσοχή, επαγγέλματα, όχι εργοδότη) στη διάρκεια της ζωής του. Αυτό προϋποθέτει ευελιξία και συνεχή επιμόρφωση.

Συντάκτης: Άρης Γαβριηλίδης, Συγγραφέας - Εικαστικός

Influence:

Ο Άρης Γαβριηλίδης, οικονομολόγος, πρώην  διευθυντικό στέλεχος τραπεζών και επιχειρήσεων, ασχολείται ερασιτεχνικά με το γράψιμο…