Ποιά είναι η κουλτούρα μας απέναντι στην αποτυχία;

Συντάκτης: Εύη Ξυραφά, Σύμβουλος προσωπικής ανάπτυξης

Η στάση μας απέναντι στη ζωή είναι θέμα κουλτούρας. Η κουλτούρα διδάσκεται στα μικρά παιδιά από όλους τους φορείς κοινωνικοποίησης – οικογένεια, σχολείο, κοινωνία – με πρωταρχική φυσικά την οικογένεια. Στους ενήλικες διδάσκεται από τα ΜΜΕ, τις κοινωνικές μας συναναστροφές-φίλους, γείτονες, συμμαθητές και φυσικά από την οικογένεια εφ’ όρου ζωής, καθώς και απ’ όλα τα ερεθίσματα που δέχονται από το περιβάλλον τους.

Ποια είναι τα ερεθίσματα που χτίζουν την κουλτούρα μας

Τα βιβλία που διαβάζουμε, η μουσική που ακούμε, οι παρέες που κάνουμε σχηματίζουν τις εσωτερικές μας αντιλήψεις, όσο κι αν δεν θέλουμε να το αναγνωρίσουμε ή να το παραδεχθούμε. Έτσι για παράδειγμα άλλη αντίληψη για τη ζωή έχεις αν διαβάζεις Τσαρλς Μπουκόφσκι ή αν διαβάζεις Μπουσκάλια. Άλλη αντίληψη έχεις αν βλέπεις Μόντι Πάιθονς ή αν βλέπεις τη νέα σειρά Μr. Robot, που κάνει θραύση σε όλο τον κόσμο αυτή τη στιγμή. Άλλη στάση έχεις αν ακούς λάτιν μουσική και άλλη, αν είσαι φαν της χέβι μέταλ.

Για να το πούμε πιο απλά, αν λαμβάνεις θετικά ερεθίσματα χτίζεις θετική στάση και αισιοδοξία για τη ζωή. Αν αντιθέτως λαμβάνεις αρνητικά ερεθίσματα, είναι εξαιρετικά δύσκολο να μη γίνεις απαισιόδοξος και κυνικός. Για να μην αναφερθούμε φυσικά στις παρέες μας και στο σύντροφό μας το πόσο καθοριστικό ρόλο παίζει στην αντίληψη για τον εαυτό μας, αλλά και τη ζωή. Εδώ ο λαός πάλι το περιγράφει γλαφυρά «δείξε μου το φίλο σου, να σου πω ποιος είσαι».

Διαφορετικές κουλτούρες σε σχέση με την αποτυχία

Στην Ελλάδα δυστυχώς η κουλτούρα μας είναι να ντρεπόμαστε για τα λάθη, τις ατέλειες και τις αποτυχίες μας, με αποτέλεσμα να προσπαθούμε απεγνωσμένα να τα κρύβουμε. Αυτό επακόλουθα έχει ως αποτέλεσμα να διαβρώνουμε εσωτερικά την αυτοπεποίθησή μας και να διαλυόμαστε ψυχολογικά μπροστά σε κάθε εμπόδιο και δυσκολία που εμφανίζεται μπροστά μας στη ζωή.

Στην Αμερική αντιθέτως, έχουν κουλτούρα που «αγκαλιάζει» την αποτυχία ως φυσιολογικό σκαλοπάτι προς την επιτυχία. Δεν θα γνωρίσετε επιτυχημένο επιχειρηματία που να μη δηλώνει με καμάρι τις προηγούμενες αποτυχίες του. Όπως διδάσκω και στα σεμινάρια Αυτοπεποίθησης του Believe In You, αν μπορείς να πεις με την ίδια περηφάνια τα δυνατά και τα αδύνατα σημεία σου, τις επιτυχίες και αποτυχίες σου, τότε χτίζεις πραγματικά αυτοπεποίθηση.

Τι σημαίνει κουλτούρα αποτυχίας

Η αλλαγή κουλτούρας είναι μια χρονοβόρα διαδικασία που απαιτεί συνεχή και συστηματική προσπάθεια, μέχρι να αντικατασταθούν οι προηγούμενες περιοριστικές πεποιθήσεις από νέες ενδυναμωτικές, που θα ριζώσουν οριστικά στην αντίληψη του ατόμου. Είναι χρέος των γονέων να βοηθάνε τα παιδιά τους να γίνουν δυνατά και αυτόνομα ενεργά μέλη της κοινωνίας, εμφυσώντας τους μια υγιή αντίληψη για τον εαυτό τους και ενδυναμωτικές πεποιθήσεις για τη ζωή. Η σημαντικότερη από αυτές είναι η στάση απέναντι στην αποτυχία.

Αν κάποιος έχει θετική στάση θα αντιμετωπίζει την αποτυχία ως μάθημα, ως εμπόδιο στο δρόμο του, που απλώς πρέπει να υπερπηδήσει και όχι ως κάτι που είναι ικανό να τον σταματήσει στην πορεία του. Αν κάποιος έχει θετική στάση απέναντι στην αποτυχία, καλλιεργεί και μια από τις πιο σημαντικές ικανότητες για τη ζωή, την ευτυχία και την επιτυχία- την ανθεκτικότητα. Ο κλάδος της θετικής ψυχολογίας λέει ότι η ανθεκτικότητα (στα αγγλικά resilience) είναι ένα χαρακτηριστικό γνώρισμα του ανθρώπου που του επιτρέπει να βιώνει ευτυχία ανεξάρτητα από το πόσο εύκολες ή δύσκολες συνθήκες αντιμετωπίζει στη ζωή του. Έτσι όχι μόνο καταφέρνει να επιβιώνει, αλλά και να ζει μια ζωή με νόημα. Να βιώνει ευτυχία, μόνος του, ανεξαρτήτως συνθηκών.

Οι προεκτάσεις της κουλτούρας στη ζωή

Οι πεποιθήσεις μας για τη ζωή, έχουν καθοριστική επίδραση στα αποτελέσματα που έχουμε στη ζωή. Περιττό να κάνουμε σύγκριση ανάμεσα στο επίπεδο επιχειρηματικότητας στην Αμερική και την Ελλάδα, σωστά; Μάλλον είναι η μέρα με τη νύχτα η διαφορά επιπέδου, αν θέλουμε να είμαστε ειλικρινείς. Δεν είναι τυχαία άλλωστε η έκφραση ότι «η Ελλάδα τρώει τα παιδιά της». Η Ελλάδα δεν φαίνεται να έχει την κουλτούρα ούτε να ενθαρρύνει την επιτυχία, αλλά ούτε και να συγχωρεί την αποτυχία. Πράγμα εξαιρετικά οξύμωρο φυσικά.

Το θέμα δεν είναι να παραπονεθούμε για άλλη μια φορά, αλλά να αναλάβουμε δράση για να αλλάξει προς το καλύτερο η κατάσταση. Η αλλαγή προϋποθέτει πάντα παιδεία και γνώση. Παιδεία είτε από την οικογένεια, είτε από φορείς εκπαίδευσης-σχολεία, Πανεπιστήμια, κέντρα δια βίου μάθησης, εκπαιδευτές, coaches, ψυχολόγους κ.ο.κ. Και φυσικά μην ξεχνάμε την ευθύνη που έχουν τα μέσα μαζικής επικοινωνίας στην αλλαγή κουλτούρας. Τα ΜΜΕ όχι μόνο «ανεβάζουν και ρίχνουν κυβερνήσεις», αλλά πρωτίστως διαμορφώνουν συνειδήσεις. Η αλλαγή κουλτούρας προϋποθέτει την αλλαγή ατομικών και συλλογικών συνειδήσεων.

Ποτέ δεν είναι αργά για αλλαγή

Κάθε άνθρωπος μπορεί να αλλάξει σε οποιαδήποτε ηλικία, αρκεί να το αποφασίσει. Εννοείται ότι όσο μεγαλύτερος είναι, τόσο περισσότερο θα δυσκολευτεί. Ο λόγος είναι ότι τόσο πιο ισχυρό είναι το «καλούπι του μυαλού του που θα πρέπει να σπάσει», ώστε να αλλάξει τις αντιλήψεις του και να υιοθετήσει νέες. Για ένα νέο παιδί που δεν έχει τόσα στεγανά, η μάθηση και η αλλαγή είναι πιο εύκολη. Γι’ αυτό λέμε ότι τα παιδιά «ρουφάνε σαν σφουγγάρι». Απλώς έχουν πιο ανοιχτό και ευέλικτο μυαλό που δέχεται πιο εύκολα τη νέα γνώση.

Η ευκολία ή δυσκολία είναι και θέμα απόφασης

Αυτό δεν σημαίνει ότι για έναν ενήλικα είναι αδύνατη η αλλαγή. Ούτε απαραίτητα δύσκολη χρειάζεται να είναι. Αν είναι αποφασισμένος να αλλάξει, τότε θα δεχτεί πιο εύκολα τη βοήθεια που θα λάβει. Προϋπόθεση φυσικά να έχει το θάρρος να ζητήσει βοήθεια. Όχι από φίλους, αλλά από έναν ειδικό καλύτερα, που ξέρει και πώς μπορεί να βοηθήσει. Στη συνέχεια χρειάζεται ο ίδιος να έχει ανοιχτό μυαλό, διάθεση για μάθηση και αποφασιστικότητα για αλλαγή για να δεχτεί νέα ερεθίσματα και να τα μετατρέψει σε νέα γνώση. Αν μετά αυτή τη γνώση την εφαρμόσει συστηματικά με επιμονή, υπομονή και πειθαρχία, η αλλαγή δεν θα αργήσει να έρθει. Και όταν θα έρθει, δεν θα πιστεύει ούτε ο ίδιος βλέποντας το νέο του εαυτό. Γιατί είπαμε, αν δεν εγκαταλείπεις, δεν αποτυγχάνεις ποτέ!

Bio Εύη Ξυραφά

Σύμβουλος προσωπικής ανάπτυξης και εκπαιδεύτρια Ανθρώπινου Δυναμικού σε θέματα HR και Επικοινωνίας. Δημιουργός του Believe In You, που διοργανώνει σεμινάρια προσωπικής και επαγγελματικής ανάπτυξης για το ευρύ κοινό.

Τηλέφωνα επικοινωνίας: 2106128281, 6974781051

Website: http://www.believeinyou.gr/

Facebook: https://www.facebook.com/BelieveInYou.gr

Συντάκτης: Εύη Ξυραφά, Σύμβουλος προσωπικής ανάπτυξης

Influence:

Σύμβουλος προσωπικής και επαγγελματικής ανάπτυξης, Εκπαιδεύτρια Ανθρώπινου Δυναμικού σε θέματα HR και Επικοινωνίας…