Πνευματικότητα και θρησκεία: ποιες είναι οι διαφορές

Συντάκτης: Ευαγγελία Μποζαντζόγλου

Πολλές φορές τείνουμε να μπερδεύουμε τις έννοιες της πνευματικότητας και της θρησκείας. Είναι δύο τομείς της ζωής που μπορεί κάποιες φορές να συνδέονται, όμως είναι αρκετά διαφορετικοί. 

Θρησκεία 

Η λέξη θρησκεία χρησιμοποιείται για να αναλύσει την κοινωνική προέκταση που έχει ένα θρήσκευμα ή ένα σύστημα πίστης σε μία οργανωμένη κοινωνία ή και για να περιγράψει τις ενέργειες που έχει πράξει εκείνη και οι εκπρόσωποί της μέσα στον κόσμο. Η θρησκεία ανά τους αιώνες έχει συνδεθεί με πολλά και διάφορα αρνητικά γεγονότα, όπως για παράδειγμα με ακραίο φανατισμό ή ακόμη και πολέμους. Για την ακρίβεια, ακόμα και σήμερα υπάρχουν φονταμενταλιστικά κράτη όπου η θρησκεία είναι αυτή που ουσιαστικά ασκεί την εξουσία, όπως συμβαίνει για παράδειγμα στο Ιράν.

Η κάθε θρησκεία έχει συγκεκριμένη τελετουργία που ακολουθούν οι πιστοί της, ενώ δίνει τις κατευθυντήριες γραμμές για πολλά ζητήματα και αντιλήψεις που «οφείλουν» να ακολουθούν οι πιστοί της και οι άνθρωποι που την εκπροσωπούν. Αυτό μας οδηγεί στο συμπέρασμα ότι τελικά διαδραματίζει έναν ρόλο που πολλές φορές έχει σε μεγάλο βαθμό πρακτική σημασία εκτός από πνευματική καθώς  μπορεί να καθορίζει ακόμα και  τις σχέσεις της ίδιας με την πολιτεία.Ο φονταμενταλισμός, δηλαδή η τάση επιστροφής στην παράδοση και κυρίως σε ακραία συντηρητικά θρησκευτικά βιώματα του παρελθόντος, ο οποίος επικρατεί κυρίως σε μουσουλμανικές χώρες, σημαίνει την άσκηση της πολιτικής εξουσίας από τον κύριο εκπρόσωπο του θρησκεύματος στη χώρα.

Πνευματικότητα 

Η πνευματικότητα από την άλλη μεριά, δεν έχει καμία σχέση με την οργανωμένη κοινωνία και δεν επηρεάζει ούτε στο ελάχιστο άλλους ανθρώπους. Για την ακρίβεια πρόκειται για την προσωπική προσπάθεια του κάθε ανθρώπου να έρθει σε επαφή και να ενωθεί πραγματικά με το θείο, το οποίο ο ίδιος πιστεύει πως υπάρχει, σε όποια μορφή κι αν το φαντάζεται. Σε αντίθεση με τη θρησκεία λοιπόν, η πνευματικότητα περιορίζεται στην προσωπική ζωή του ατόμου αυτή καθαυτή και δεν επηρεάζει την κοινωνία, αλλά ούτε και επεμβαίνει στη ζωή άλλων ανθρώπων ασκώντας τους εξουσία.

Διαφορά #1

Η θρησκεία σάς λέει να ακολουθήσετε μια ιδεολογία και ορισμένους κανόνες, γιατί διαφορετικά θα «τιμωρηθείτε». Η πνευματικότητα σας επιτρέπει να ακολουθείτε την καρδιά σας και να αισθανθείτε ποιο είναι σωστό για εσάς. Σας δίνει την ελευθερία να εκφράσετε την αληθινή σας φύση χωρίς να χρειάζεται να υποταχθείτε σε κάτι που δεν είναι ευθυγραμμισμένο με σας. Εσείς οι ίδιοι επιλέγετε αυτό που μπορεί να τιμηθεί για να γίνει θεϊκό.

Διαφορά #2

Η θρησκεία σάς λέει τι πρέπει να φοβάστε και σας δείχνει τις συνέπειες .Η πνευματικότητα σάς κάνει να γνωρίζετε τις συνέπειες, αλλά δεν επιθυμεί να επικεντρώνεστε στον φόβο. Σας δείχνει πώς να τοποθετήσετε τον εαυτό σας, παρά τον φόβο, και πώς να συνεχίσετε να κάνετε αυτό που πιστεύετε σωστό, παρά τις συνέπειες που μπορεί να προκύψουν. Σας δείχνει την πράξη η οποία βασίζεται στην αγάπη και όχι στον φόβο, και συνεπώς, πώς να ελέγχετε τον φόβο, για να πράξετε καλύτερα.

Διαφορά #3

Η θρησκεία σας λέει τι θεωρείται σωστό και σε τι πρέπει να πιστέψετε. Η πνευματικότητα σάς επιτρέπει να το ανακαλύψετε με το δικό σας ρυθμό και σύμφωνα με τις προσδοκίες σας. Σας επιτρέπει να συνδεθείτε με τον ανώτερο εαυτό σας και να κατανοήσετε με το δικό σας νου ποια είναι η αλήθεια, γιατί η αλήθεια στο σύνολό της είναι η ίδια για όλους. Έτσι, σας επιτρέπει να πιστεύετε στη δική σας αλήθεια, και αυτό, μέσα από τη δική σας αντίληψη και την καρδιά σας.

Διαφορά #4

Υπάρχουν πολλές θρησκείες στον κόσμο και όλες κηρύττουν ότι η δική τους εκδοχή της ιστορίας είναι η καλύτερη από όλες. Η πνευματικότητα βλέπει την αλήθεια μέσα από όλες τις θρησκείες και αποκαλύπτει αυτό που τις ενώνει όλες, γιατί η αλήθεια είναι βασικά η ίδια για όλους, παρά τις διαφορές ερμηνείας και αντίληψης. Επικεντρώνεται στην ποιότητα των θείων μηνυμάτων τα οποία συμμερίζονται οι θρησκείες και όχι στις διαφορές των ιστορικών τους στοιχείων.

Διαφορά #5

Είστε πραγματικά θρησκευόμενος, αν σταθερά ακολουθείτε τις  θρησκευτικές πρακτικές και νόρμες μιας οργανωμένης θρησκείας. Τότε μόνο θεωρείστε άξιος ευτυχίας. Η πνευματικότητα σάς δείχνει ότι δεν έχετε να εξαρτάσθε από τίποτα ή να χρειάζεστε οτιδήποτε για να είστε ευτυχισμένος. Η ευτυχία είναι πάντα βαθιά μέσα μας και είμαστε οι μόνοι υπεύθυνοι για την ευτυχία μας. Είμαστε πάντα εκεί που πρέπει να είμαστε, και δεν υποχρεούμαστε να συμμετέχουμε σε καμία εκδήλωση ή θρησκευτικό τελετουργικό. Η «θρησκευτικότητα» είναι μέσα μας και αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο είμαστε πάντα άξιοι ευτυχίας.

Διαφορά #6 

Η θρησκεία λέει ότι αν δεν υπακούμε σε ορισμένους κανόνες, υπάρχει μια «τιμωρία» που μας περιμένει. Η πνευματικότητα μας βοηθά να κατανοήσουμε ότι κάθε πράξη έχει μια συνέπεια, και να συνειδητοποιήσουμε ότι η αντισταθμική «τιμωρία» ή «ανταμοιβή» που ακολουθεί τις πράξεις μας θα είναι η φυσική συνέπεια αυτού που επιλέγουμε να κάνουμε ή να μην κάνουμε. Στηρίζεται αποκλειστικά στις θεμελιώδεις δυνάμεις του σύμπαντος και δεν χρειάζεται να πιστεύουμε στην ύπαρξη αυτών των δυνάμεων.

Διαφορά #7

Το θεμέλιο μιας (μονοθεϊστικής) θρησκείας βασίζεται στην ιστορία που λέει για τον προφήτη ο οποίος την ίδρυσε, το ταξίδι του προς τη φώτιση και τις αλήθειες που ανακαλύφθηκαν, και σας προσκαλεί να ακολουθήσετε τα βήματά του. Η πνευματικότητα σας αφήνει να ανακαλύψετε το δικό σας ταξίδι προς την φώτιση και τις ιδρυτικές αλήθειες σας, και αυτό από μόνοι σας, ακολουθώντας αυτό που η καρδιά σας λέει ότι είναι αλήθεια, γιατί η αλήθεια είναι πάντα η ίδια, ανεξάρτητα από τον δρόμο που ακολουθούμε.

Κάθε θρησκεία ήρθε στον κόσμο μέσα από την πνευματικότητα, μέσα από το ταξίδι ενός ατόμου που αναγνωρίστηκε στη συνέχεια πως μπορούσε να καθοδηγεί σύμφωνα με τις επιταγές του Θεού. Οι λεπτομέρειες της ιστορίας αυτού του ταξιδιού μπορεί να μην είναι σημαντικές, διότι αφορούν μόνο το πώς αυτός οχαρακτήρας έχει ανακαλύψει την αλήθεια. 

Συντάκτης: Ευαγγελία Μποζαντζόγλου,

Influence:

Αρθρογράφος του flowmagazine.gr.