Περπάτημα: Το μυστικό για υγεία σε μυαλό και σώμα

Συντάκτης: Μάριαμ Συρεγγέλα

Ο άνθρωπος έχει φτιαχτεί για να περπατά, να βαδίζει σε όρθια θέση, ώστε να κρατά το κεφάλι του ψηλά και να ατενίζει γύρω του. Εμείς γιατί δεν περπατάμε πια;

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (WHO) έχει δηλώσει ότι η μυωπία επηρεάζει περίπου το 30% του παγκόσμιου πληθυσμού και, όσο περνάει ο καιρός, περισσότερο τα παιδιά. Ο αριθμός αυτός αναμένεται να αυξηθεί στο 50% μέχρι το 2050 και οι ερευνητές αρχικά το απέδιδαν στο διάβασμα, τους υπολογιστές, την κληρονομικότητα κλπ. Οι έρευνες έδειξαν κάτι που τους εξέπληξε, αν και δεν θα έπρεπε· το φαινόμενο οφείλεται κυρίως σε ένα πράγμα: τον χρόνο που τα παιδιά ξοδεύουν σε εσωτερικούς χώρους.

«Τα δεδομένα μας συγκλόνισαν, πρώτον, και μας έκαναν να συνειδητοποιήσουμε ότι αυτή είναι ίσως μία από τις κορυφαίες προκλήσεις για τη δημόσια υγεία στο μέλλον…», είπε ο καθηγητής Kovin Naidoo του Brien Holden Vision Institute. Έχουν υπάρξει ως τώρα δύο δοκιμές, μία στην Ταϊβάν και μία στην Κίνα, που έχουν δείξει ότι μπορεί να μειωθεί η συχνότητα εμφάνισης μυωπίας με την αύξηση του χρόνου των παιδιών σε εξωτερικούς χώρους και, κυρίως, στην ύπαιθρο».

Η σημασία της κίνησης

Τι σημαίνει αυτό; Σημαίνει μία αλλαγή, μία μετάλλαξη, ουσιαστικά, στη λειτουργία των κυκλωμάτων του εγκεφάλου προς μία μη φυσιολογική εξέλιξη. Είναι μη φυσιολογική με την έννοια ότι τα ανθρώπινα μάτια έχουν κατασκευαστεί για να βλέπουν μακριά, πάνω σε ένα κεφάλι που κρατιέται ψηλά, ώστε να ψάχνει και να ατενίζει τον ορίζοντα του κόσμου του και όχι για να ζει σκυφτό μέσα σε μια σπηλιά ή μέσα σε τέσσερις τοίχους με τεχνητό φως και ελάχιστη θέα.

Έχουμε τοποθετηθεί σε έναν κόσμο που κινείται όλος αέναα, από τα κβάντα και τα μικρόβια μέχρι τους πλανήτες, τους γαλαξίες και το σύμπαν, που αυξάνεται συνεχώς. Όλα κινούνται, διότι, όπου δεν υπάρχει κίνηση, δεν υπάρχει εξέλιξη. Αυτός φαίνεται να είναι ο κατεξοχήν νόμος του κόσμου.

Εμείς, όντα νοήμονα, γιατί είμαστε οι μόνοι που αποφεύγουμε την κίνηση; Φαίνεται να έχουμε ξεχάσει ότι το θαυμάσιο σώμα μας έχει φτιαχτεί για να κινείται, να κυνηγά, να ισορροπεί, να περπατά, να σκαρφαλώνει.

Πριν από ακόμη λίγα, σχετικά, χρόνια, η κίνηση ήταν απαραίτητη για την επιβίωσή μας. Τα μέσα μαζικής μεταφοράς, που αρχικά βιώθηκαν ως νίκη της επιστήμης, τώρα μας έχουν γίνει απαραίτητα – σχεδόν έξη – ακόμη και όταν δεν είναι. Από συνήθεια πλέον αποφεύγουμε τη σωματική κίνηση, πολλές φορές με τη δικαιολογία ότι εξασκούμε τον νου μας. Και ξεχνάμε – ηθελημένα – ότι ο εγκέφαλός μας, δηλαδή το αποτέλεσμα της διαδραστικότητας των αόρατων νευρονικών μας ενώσεων, είναι άμεσα και απόλυτα συνδεδεμένος με το σώμα, το όποιο τον κουβαλά.

Περπάτημα: Το μυστικό για υγεία σε μυαλό και σώμα

Εάν αυτό το σώμα εξασθενήσει, όπως εξασθενεί σταδιακά από την έλλειψη κίνησης, τότε ο εγκέφαλος δεν θα επηρεαστεί; Και πώς; Οι έρευνες λένε «Ναι», αλλά κανείς δεν ξέρει το πώς, έως ότου εμφανιστεί ως πρόβλημα, όπως η μυωπία στα παιδιά.

Mens sana in corpore sanoΝοῦς ὑγιής ἐν σώματι ὑγιεῖ») είχε πει ο σατιρικός ποιητής Γιουβενάλης γύρω στο 100 μ.Χ.

Φιλόσοφοι-περιπατητές

Όλοι οι φιλόσοφοι, όλων των εποχών, περπατούσαν· ίσως κατ’ ανάγκην, διότι δεν υπήρχαν μέσα μαζικής μεταφοράς ή κινητά για να χαθούν μέσα τους. Στα γραπτά τους, μάλιστα, εκθειάζουν τους καθημερινούς περιπάτους τους: τη μοναχικότητα και την χαρά της σκέψης και, μαζί, της ανακάλυψης, όχι μόνο της φύσης γύρω τους, αλλά και εκείνης μέσα τους, τον κόσμο των ιδεών τους, ακόμη και των εμμονών τους, που ο περίπατος και το βάδισμα ηρεμούσαν, καταστέλλοντας συχνά το άγχος τους.

Ψάξτε το· περπατούσαν καθημερινά· με πάθος, παρέα με τον εαυτό τους, τη χαρά ή τη λύπη τους, παρέα με τον κόσμο που απλωνόταν γύρω τους και του οποίου γίνονταν μέρος, με αποτέλεσμα να εξοικειώνονται μαζί του και να τον σέβονται, γνωρίζοντας πως, ό,τι συναντούσαν, ήταν ζωντανό.

Ο Φρειδερίκος Νίτσε έγραψε: «Να κάθεσαι όσο το δυνατόν λιγότερο. Να μην εμπιστεύεσαι κανέναν στοχασμό που δεν γεννήθηκε στο ύπαιθρο και σε ελεύθερη κίνηση -και όπου δε συνεορτάζουν οι μύες».

Ο Σωκράτης φαίνεται να ήταν αεικίνητος· ομολογουμένως, τον κυνηγούσε και η Ξανθίππη.

Ο Ιμμάνουελ Καντ έβγαινε καθημερινά την ίδια ώρα και η γειτόνισσα διόρθωνε το ρολόι της όταν εμφανιζόταν.

Οι κυνικοί μονίμως τριγύριζαν.

Ο Μαχάτμα Γκάντι περπατούσε ακούραστα.

Ο Ζαν Ζακ Ρουσσώ το έλεγε χωρίς περιστροφές: «Ό,τι κάνω, το κάνω στον περίπατο· η εξοχή είναι το γραφείο μου».

Οι μεγάλοι επιστήμονες ήταν όλοι σε κίνηση, η οποία γεννούσε την περιέργεια και το αντίστροφο, και μετά έρχονταν τα ερωτήματα, η διάθεση για έρευνα. Και πόσα βιβλία έχουν γραφτεί για το περπάτημα;

Το περπάτημα, που σήμερα θεωρούμε βαρετό, ανούσιο και υποχρέωση προς τον γιατρό που μας το συνέστησε, δεν ταΐζει μόνο το σώμα, ταΐζει και το πνεύμα, και το ένα τροφοδοτεί το άλλο.

Έχουμε φτιαχτεί για το περπάτημα

Το ανθρώπινο σώμα έχει φτιαχτεί για την όρθια στάση. Κοιτάξτε το. Κοιτάξτε τι του συμβαίνει μόλις αυτή η στάση χαλάσει. Και όταν το κορμί χάσει τις ιδιότητές του, όταν καμπουριάσει, αποδυναμωθεί, χάσει την πλαστικότητά του, την ικανότητά του να υποστηρίζει, ο νους δεν θα ακολουθήσει σταδιακά; Πιο αργά, ναι, αλλά, όπως με την μυωπία, το αποτέλεσμα θα φανεί όταν πλέον το κακό έχει γίνει και δρόμος επιστροφής πιθανόν να μην υπάρχει. Πόσα παιδιά γιατρεύτηκαν από την μυωπία; Κανένα.

Τα πιο ήρεμα και χαμογελαστά παιδιά είναι τα παιδιά των νομάδων, εκείνων των ανθρώπων, για τους οποίους η κίνηση είναι πέραν από μέσον επιβίωσης και άρρηκτα συνυφασμένη με μια φιλοσοφία ζωής. Τα παιδιά τους βλέπουν ένα αεικίνητο τοπίο, εναλλασσόμενο, γεμάτο χρώματα και μυρωδιές, που ξυπνούν το νευρικό τους σύστημα ταΐζοντάς το, καθώς και αυτά κινούνται λικνιζόμενα απαλά στην πλάτη των γονιών τους, επάνω στα ζώα ή τα κάρα που τα μεταφέρουν.

Ας περπατήσουμε για εμάς, αλλά ας μάθουμε πάλι να περπατάμε και για τα παιδιά μας.

Συντάκτης: Μάριαμ Συρεγγέλα,

Influence:

Έχει σπουδάσει ψυχολογία με μεταπτυχιακές σπουδές στο Illinois Institute of Technology (USA) και Surrey University (UK). Έχει μεγαλώσει στην Ελλάδα και στο Ιράν…