Πειθαρχία. Εύκολη ή δύσκολη υπόθεση στα παιδιά

Συντάκτης: Άννα Κουτσοκώστα, Παιδαγωγός προσχολικής ηλικίας

Μπορούμε να πειθαρχήσουμε το παιδί μας από μικρή ηλικία; Πόσο δύσκολο είναι από τη θεωρία στην πράξη; Πώς αντιδράμε σε αντικανονικές συμπεριφορές;

Το παιδί είναι εκ φύσεως παρορμητικό. Η προσχολική ηλικία είναι η πιο κατάλληλη περίοδος της ζωής του, για να θέσετε τα πρώτα θεμέλεια της πειθαρχίας.

Από τα πρώτα στάδια ανάπτυξης του παιδιού, οι γονείς οφείλουν να θέτουν κανόνες και να εμμένουν σε αυτούς. Η πειθαρχία ταυτίζεται με την προσπάθεια του γονέα να βοηθήσει το νήπιο να κατανοήσει τις επιπτώσεις της συμπεριφοράς του και να την αλλάξει.

Στην πραγματικότητα, λέγοντας πειθαρχία εννόουμε την εκπαίδευση και καθοδήγηση ενός παιδιού.

Πολλοί ταυτίζουν τον όρο πειθαρχία με την τιμωρία. Κάτι τέτοιο, όμως, δεν ισχύει καθώς πειθαρχία είναι η εκπαίδευση του νηπίου θέτοντας όρια ενώ τιμωρία είναι μια δυσάρεστη κατάσταση. Αν και, η τιμωρία αποτελεί εν μέρει στοιχείο της πειθαρχίας, ένα απο τα σημαντικότερα χαρακτηριστικά της είναι η αγάπη που δίνετε στο παιδί σας.

Η στοργή και το ενδιαφέρον αποτελούν τον πυρήνα για τη διαμόρφωση της συμπεριφοράς του. Να αποκτήσει, με άλλα λόγια, την ικανότητα να ελέγχει τη συμπεριφορά του και να καλλιεργήσει τον αυτοέλεγχο.
Η τροποποίηση της συμπεριφοράς πραγματοποείται συνήθως χρησιμοποιώντας μια στρατηγική ενισχύσεων όπως επιβράβευση, τιμωρία, μίμηση του γονέα.

Υπάρχουν αρκετές στιγμές στην καθημερινότητα, κατά τις οποίες όλα τα παιδιά έχουν απρόβλεπτες αντιδράσεις. Σε μικρές ηλικίες, τα νήπια έχουν χαλαρή αντίληψη του σωστού και λάθους, καθώς έχουν άγνοια του κινδύνου που επέρχεται.

Στην αρχή, οι περιορισμοί αφορούν την ασφάλειά του. Μετέπειτα, διαμορφώνουν την προσωπικότητά του. Τα όρια είναι απαραίτητα για να νιώθει ένα παιδί ασφάλεια, σταθερότητα και προστασία από τους γονείς και το περιβάλλον του. Αυτό θα το βοηθήσει κι ως ενήλικα να προσαρμοστεί στην κοινωνία και να μάθει να βάζει τα δικά του όρια στους άλλους.

Σύστηματα πειθαρχίας

  • Οι γονείς είναι σημαντικό να δείχνουν μια κοινή διαπαιδαγωγική στάση απέναντι στο παιδί.

  • Μια καλή μέθοδος σε αυτή την ηλικία είναι να αποσπάτε την προσοχή του παιδιού σας από επικίνδυνες καταστάσεις με διαφορετικές δραστηριότητες.
    Προσπαθήστε να θέσετε εξαρχής ένα σταθερό πρόγραμμα ρουτίνας ώστε το παιδί να προσαρμόζεται εύκολα.

  • Εντοπίστε τη συμπεριφορά και τις συνθήκες υπό τις οποίες εκδηλώνεται κάθε φορά.

  • Μπορείτε να καθοδηγείτε το παιδί σας και να του εξηγήσετε με απλοικά λόγια τι είναι σωστό.

  • Βοηθήστε το παιδί να εκφράζει τα συναισθήματά του με λόγια και όχι με βίαιες πράξεις.

  • Προσπαθήστε να το παρατηρείτε όσο πιο συχνά μπορείτε προκειμένου να διαπιστώσετε πότε συμπεριφέρεται καλά.

  • Οι απαιτήσεις που έχετε από το παιδί σας να είναι λογικές και να ανταποκρίνονται στην ιδιοσυγκρασία του.

  • Συχνά θα πρέπει να μαθαίνει μέσα από τα λάθη του.

  • Να προσφέρετε στο παιδί σας την ελευθερία να εξερευνά το περιβάλλον του με ασφαλείς τρόπους.

  • Όταν ζητάτε από το παιδί σας να κάνει κάτι, πρέπει να δίνετε φιλικό τόνο στη φωνής σας ώστε να το εκλαμβάνει ως πρόσκληση κι όχι ως διαταγή.

  • Ποτέ μην επιβραβεύετε λάθος συμπεριφορές διότι έτσι το παιδί θα επαναλάβει τη συμπεριφορά αυτή.

  • Ανταμείψτε τις καλές του πράξεις προσφεροντάς του επαίνους.

  • Φροντίστε να είστε σταθεροί στα «όχι»
    Ό,τι απαγορεύεται σήμερα, απαγορεύεται και αύριο.
    Θέστε σταθερά όρια με αγάπη.

  • Όταν του απαγορεύεται κάτι, προτείνετε εναλλακτικές λύσεις για εσάς και το παιδί.

  • Οι επικρίσεις σας συνιστάται να περιέχουν θετικές φράσεις όπως < Οι καναπέδες είναι για να καθόμαστε> αντί του < Μη πηδάς στους καναπέδες>

  • Προκειμένου να αποθαρυνθούν ανεπιθύμητες συμπεριφορές, φροντίστε να δίνετε ιδιαίτερη προσοχή στο παιδί σας όταν είναι κουρασμένο ή πεινασμένο.

  • Σημαντικό είναι να αντιδράτε άμεσα ώστε να προλαβαίνετε την παραβίαση κάποιου σημαντικού κανόνα.

Όταν, παρά τις προσπάθειές σας, το παιδί ξεφεύγει.

  • Tο προειδοποιείτε υιοθετώντας την κατάλληλη έκφραση και τόνο φωνής που θα εκφράζει τη δυσαρέσκειά σας.

  • Απομονώνετε το παιδί στη “γωνιά της σκέψης και το αφήνετε να ηρεμήσει και να σκεφτεί τη συμπεριφορά του. Όταν το σκεφτεί, του δίνετε μια αγκαλιά και συζητάτε μαζί του τα αίτια και τις επιπτώσεις της συμπεριφοράς του.
    Ενδεικτικά αφήστε το τόσα λεπτά όσο και η ηλικία του.

  • Άν το παιδί σας χτυπάει, χρέος σας είναι να του εξηγήσετε τη σοβαρότητα της κατάστασης και πόσο πληγώνει τον άλλον. Σε καμία περίπτωση δεν το χτυπάτε κι εσείς για να καταλάβει τον πόνο καθώς η σωματική τιμωρία πληγώνει τόσο εξωτερικά, όσο και συναισθηματικά.

  • Άν το παιδί σας ξεσπά σε ουρλιαχτά χωρίς κάποιον εμφανή λόγο, τότε αποχωρήστε από το δωμάτιο και αφήστε το για λίγο να ηρεμήσει.

  • Μην ξεχνάτε ότι αποτελείτε πρότυπο για τα παιδιά.

Το παιδί, λοιπόν, είναι φυσιολογικό να έχει κάποια περιστασιακά ξεσπάσματα, αλλά όχι συνεχή. Για να επιτευχθεί μια ισορροπία μεταξύ ελευθερίας και περιορισμών, οι γονείς θα πρέπει να δίνουν ευκαιρίες στα παιδιά να εξερευνήσουν μόνα τους το περιβάλλον και να πάρουν πρωτοβουλίες.

Χρέος όλων των γονιών είναι να του παρέχουν ένα ασφαλές και σταθερό οικογενειακό περιβάλλον με πειθαρχία.

Εξηγήστε του σε κάθε περίσταση τις επιπτώσεις των πράξεών του και δείξτε του σεβασμό και αγάπη. Με υπομονή και σύνεση, η λύση βρίσκεται κοντά.

Ο «χρυσός κανόνας» είναι ότι ένας ευτυχισμένος και ψυχικά υγιής γονιός μεγαλώνει ευτυχισμένα και ψυχικά υγιή παιδιά.

Να επισημάνουμε, ακόμα, ότι επανάληψη μήτηρ μαθήσεως.

Συντάκτης: Άννα Κουτσοκώστα, Παιδαγωγός προσχολικής ηλικίας

Influence:

Στόχος μου ως παιδαγωγός είναι να προσφέρω στα παιδιά τα κατάλληλα εφόδια για να διαμορφώσουν, με παιδεία, την προσωπικότητά τους…