Παραμύθι: Ποια τα οφέλη του για τα παιδιά;

Συντάκτης: Αθανασία Ζημιλιάγκου

Κόκκινη κλωστή δεμένη στην ανέμη τυλιγμένη, δώσ’ της κλώτσο να γυρίσει, παραμύθι ν’ αρχινίσει». Με αυτήν τη φράση ξεκινούν τα παραμύθια, η ανάγνωση των οποίων είναι μια αγαπημένη συνήθεια. Τι κερδίζουν όμως τα παιδιά μέσα από αυτήν τη διαδικασία;

Το παραμύθι είναι μια σύντομη λαϊκή ιστορία που ενσωματώνει το έθος, το οποίο μπορεί να εκφραστεί ρητά στο τέλος του ως αξιωματική αρχή. Είναι συγγενικό προς τον μύθο, αλλά διαφοροποιείται εννοιολογικά. Πρόκειται για μια επινόηση, μια φανταστική αφήγηση, κατά την οποία συχνά χρησιμοποιούνται αλληγορίες, προσωποποιούνται και εξατομικεύονται κάποια στοιχεία πέρα από τη λογική του χώρου και του χρόνου.

Η συμβολή των παραμυθιών

Για να κρατήσει μια ιστορία το ενδιαφέρον του παιδιού πρέπει να το διασκεδάζει και να ξυπνά την περιέργειά του. Για να πλουτίσει τη ζωή του πρέπει να κεντρίζει τη φαντασία του, να το βοηθά να αναπτύξει τη νόησή του και να ξεκαθαρίσει τα συναισθήματά του, να εναρμονίζεται με τα άγχη και τις προσδοκίες του, ενώ συγχρόνως να υποδεικνύει λύσεις στα προβλήματά του. Με λίγα λόγια να προωθεί την εμπιστοσύνη στον εαυτό του και στο μέλλον.

Το παιδί, όσο και να το προστατεύουμε, είναι εκτεθειμένο στην κοινωνία που ζει και στις συνθήκες της, άρα χρειάζεται να είναι καλά προετοιμασμένο για να τις αντιμετωπίσει. Αυτό όμως προϋποθέτει να του το επιτρέπουν οι εσωτερικές του δυνάμεις. Χρειάζεται δηλαδή να μάθει να αντιμετωπίζει αυτόν τον πολύπλοκο κόσμο μέσα στον οποίο ζει, καθώς και να κατανοεί και να εξελίσσει τον εαυτό του. Για να το καταφέρει αυτό πρέπει να βοηθηθεί να ξεδιαλύνει τα συναισθήματά του, να βάλει σε τάξη τον εσωτερικό του κόσμο και πάνω σ’ αυτή τη βάση να δημιουργήσει τη ζωή του. Τα παραμύθια μπορούν να του δώσουν ιδέες για το πώς να το κάνει αυτό, χωρίς να έχουν τη φόρτιση των λόγων που έρχονται από τους γονείς και ακούγονται με τη μορφή κατήχησης. Ουσιαστικά τα παραμύθια δημιουργούν προβληματισμό θέτοντας το δίλημμα «να αντιμετωπίζει κανείς τη ζωή με την πεποίθηση ότι είναι δυνατό να κυριαρχήσει στις δυσκολίες ή να τις αντιμετωπίζει με μοιρολατρία και ηττοπάθεια;».


Δείτε επίσης: Ο ρόλος των παραμυθιών στη διαπαιδαγώγηση των παιδιών


Σκοπός και παιδαγωγική αξία

Σκοπός του σύγχρονου παραμυθιού είναι να τέρψει, να διεγείρει τη φαντασία και να εισαγάγει τα παιδιά στην πραγματικότητα από έναν μυθικό δρόμο. Λειτουργεί σαν αντίδοτο στην εξωτερική πίεση που ασκείται στο παιδί από την τεχνολογική εποχή μας. Με το παραμύθι αναπτύσσεται η φαντασία και η κριτική του ικανότητα. Το παιδί ευαισθητοποιείται απέναντι στο ωραίο, επικοινωνεί με άλλους ανθρώπους, κοινωνικοποιείται και γνωρίζει αξίες, όπως η ελευθερία, η δικαιοσύνη, η ειρήνη. Επιπλέον, το παραμύθι χρησιμοποιείται και για την καλλιέργεια της γλώσσας, της προσοχής και της μνήμης του παιδιού.

Σύμφωνα με το ψυχαναλυτικό πρότυπο της ανθρώπινης προσωπικότητας, τα λαϊκά παραμύθια μεταβιβάζουν σπουδαία μηνύματα στο συνειδητό, το προσυνειδητό και στο ασυνείδητο, σε οποιοδήποτε επίπεδο από αυτά λειτουργεί. Η φράση «Μια φορά κι έναν καιρό» ή «Ήταν κάποτε» είναι απόλυτα δεκτικές από το παιδί. Το απομακρύνουν από την άμεση πραγματικότητα σε αόριστο χρόνο και χώρο. Το παραμύθι υπαινίσσεται, δεν επιβάλλει τίποτα. Δεν είναι απαραίτητο, λοιπόν, το παιδί να πιστέψει ότι όσα ακούει το αφορούν άμεσα.

Ταυτόχρονα τα παραμύθια παρουσιάζουν διάφορες καταστάσεις της ζωής και προτείνουν διάφορες συμπεριφορές. Επίσης, ικανοποιούν δύο βασικά χαρακτηριστικά της παιδικής ηλικίας: την ταύτιση και την προβολή. Το παιδί ταυτίζεται με τους ήρωες του παραμυθιού, συναντάει προβλήματα που ίσως είναι και δικά του και έτσι λυτρώνεται από τα τραύματα της καθημερινής ζωής και δίνει λύση στα προβλήματά του. Αφού η σκέψη του παιδιού αυτής της ηλικίας είναι συμβολική, το παραμύθι αποτελεί έναν συμβολικό τρόπο για να εξωτερικεύσει ό,τι το απασχολεί. Οι ψυχαναλυτές χρησιμοποίησαν το παραμύθι σαν προβολικό τεστ και αποδέχτηκαν τον σημαντικό θεραπευτικό του ρόλο.

Συντάκτης: Αθανασία Ζημιλιάγκου,

Influence:

Αρθρογράφος του flowmagazine.gr.