Έχετε σκεφτεί ποτέ να ήσασταν γονιός ενός παιδιού με ειδικές μαθησιακές δυσκολίες; Ποια εκπαίδευση θα θέλατε για το παιδί σας; …
Παράγοντες που εμποδίζουν την ανάπτυξη πρακτικών συμπερίληψης μέσα στη σχολική τάξη
Στις μέρες μας επικρατούσα ιδεολογία στο χώρο της εκπαίδευσης αποτελεί η αρχή της συμπερίληψης ή της συμπεριληπτικής εκπαίδευσης.
Σύμφωνα με τον Στασινό (2020), η εν λόγω αρχή αποσκοπεί στη λειτουργία ενός σχολείου το οποίο δίνει μεγάλη σημασία στην «ισότιμη συμμετοχή όλων των μαθητών στα σχολικά δρώμενα, δηλαδή στην ενεργό συμμετοχή τους στη γενική ακαδημαϊκή και κοινωνική ζωή, προκειμένου να υπάρξουν μαθησιακά αποτελέσματα και προϋποθέσεις για μια ολοκληρωμένη κοινωνική τους ανάπτυξη».
Με άλλα λόγια, η εκπαιδευτική φιλοσοφία της συμπερίληψης υποστηρίζει τη λειτουργία ενός σχολείου που έχει ως πρωταρχικό στόχο την καταπολέμηση των εκπαιδευτικών ανισοτήτων και την παροχή ισότιμης εκπαίδευσης σε όλους τους μαθητές ανεξαιρέτως.
Υιοθετώντας, λοιπόν, την παραπάνω αρχή της συμπερίληψης ή της συμπεριληπτικής εκπαίδευσης, πολλά εκπαιδευτικά συστήματα παγκοσμίως επιδιώκουν να παρέχουν ίσες ευκαιρίες συμμετοχής στη διδασκαλία και τη μάθηση στους μαθητές. Ωστόσο, παρ’ όλες τις αξιοσημείωτες προσπάθειες που έχουν πραγματοποιηθεί μέχρι τώρα με σκοπό την προώθηση της ιδέας της δημιουργίας ενός συμπεριληπτικού σχολείου, υπάρχουν ακόμα πολλά εμπόδια και φραγμοί που χρειάζεται να υπερνικηθούν προκειμένου η συμπερίληψη να μπορεί να εφαρμόζεται απρόσκοπτα σε όσο το δυνατόν περισσότερα σχολεία ανά τον κόσμο.
Καταρχάς, ένα από τα βασικότερα προβλήματα που αντιμετωπίζει η εφαρμογή της συμπερίληψης είναι τα αναλυτικά προγράμματα. Πιο συγκεκριμένα, το αναλυτικό πρόγραμμα μιας χώρας εκφράζει τις απόψεις της κοινωνίας της οποίας αποτελεί επινόηση και δημιούργημα. Αυτό σημαίνει ότι όσο πιο προοδευτική είναι μία κοινωνία τόσο πιο προοδευτικό θα είναι και το αναλυτικό της πρόγραμμα, ενώ όσο πιο αναχρονιστική είναι τόσο πιο αναχρονιστικό θα είναι και το αναλυτικό της πρόγραμμα. Επομένως, όταν μια κοινωνία διακατέχεται και εμφορείται από αξίες τις οποίες πρεσβεύει η συμπερίληψη, όπως π.χ. ο σεβασμός στη διαφορετικότητα, η αλληλεγγύη, η συνεργατικότητα, η αποδοχή κ.λπ. τότε και το αναλυτικό πρόγραμμα που εφαρμόζεται στα σχολεία συνήθως αντικατοπτρίζει αυτές τις αρχές και περιλαμβάνει πρακτικές για την εκπλήρωσή τους, δηλαδή πρακτικές συμπερίληψης.
Από την άλλη μεριά, αν σε μία κοινωνία δεσπόζουν οι ρατσιστικές αντιλήψεις και προκαταλήψεις, τότε αναμένεται το αναλυτικό πρόγραμμα της συγκεκριμένης κοινωνίας να τις αντανακλά.
Επίσης, ένας παράγοντας που μπορεί να παρεμποδίσει σε μεγάλο βαθμό την επίτευξη της συμπερίληψης στα σύγχρονα σχολεία είναι η ελλιπής επιστημονική κατάρτιση των εκπαιδευτικών. Αυτό σημαίνει ότι σε περίπτωση που σε ένα σχολικό περιβάλλον δεν εργάζεται εκπαιδευτικό προσωπικό που να διαθέτει τις απαιτούμενες γνώσεις και δεξιότητες, αναφορικά με τη συμπεριληπτική εκπαίδευση και τους στόχους της, τότε είναι δύσκολο να αναπτυχθούν πρακτικές συμπερίληψης στο εν λόγω σχολείο.
Διαβάστε επίσης: Τι είναι οι δεξιότητες ζωής και σε τι μας χρησιμεύουν;
Με άλλα λόγια, ένας εκπαιδευτικός ο οποίος χαρακτηρίζεται από ελλιπή επιμόρφωση σχετικά με το συγκεκριμένο γνωστικό αντικείμενο δυσκολεύεται περισσότερο να ανταποκριθεί στην παροχή συμπεριληπτικής εκπαίδευσης στους μαθητές του από έναν κατάλληλα καταρτισμένο εκπαιδευτικό, δηλαδή έναν εκπαιδευτικό που έχει λάβει την απαιτούμενη επιμόρφωση μέσα από σπουδές για τη συμπεριληπτική εκπαίδευση (π.χ. προπτυχιακές σπουδές, μεταπτυχιακές σπουδές, σεμινάρια, συνέδρια κ.ά.).
Διαβάστε επίσης: Life Skills Experience Program: Ένα πλήρες πρόγραμμα εκπαίδευσης σε 10 δεξιότητες ζωής- Πώς μπορεί να σας ωφελήσει και όλα όσα θέλετε να μάθετε!
Ακόμα, εμπόδια στην εφαρμογή της συμπερίληψης στις σχολικές αίθουσες μπορεί να αποτελέσουν οι στάσεις των εκπαιδευτικών και των σχολικών διευθυντών απέναντι στη διαφορετικότητα. Για παράδειγμα, εάν σε μία σχολική τάξη διδάσκει ένας εκπαιδευτικός που αντιμετωπίζει με προκατάληψη ορισμένους μαθητές λόγω της διαφορετικότητάς τους (π.χ. μαθητές με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες), τότε λειτουργεί ως εμπόδιο στην απρόσκοπτη εφαρμογή της συμπερίληψης, αφού την υπονομεύει εξαιτίας της ιδεολογίας του.
Αντίστοιχα, ένας διευθυντής μιας σχολικής μονάδας μπορεί να αποτελέσει φραγμό για τη συμπερίληψη σε περίπτωση που διαπνέεται από ρατσιστικές αντιλήψεις και ιδέες, διότι εξαιτίας του καίριου ρόλου του οι απόψεις του μπορούν να επηρεάσουν το σύνολο των εκπαιδευτικών και γενικά τη σχολική κοινότητα διαμορφώνοντας μια σχολική κουλτούρα που θα είναι αντίθετη σε όσα υποστηρίζει η αρχή της συμπερίληψης.
Κλείνοντας, από όλα όσα προαναφέρθηκαν, προκύπτει εύλογα το συμπέρασμα ότι παρά την αξιοσημείωτη πρόοδο που έχει σημειωθεί παγκοσμίως σε πολλά σχολεία όσον αφορά την προσπάθεια για παροχή ίσων ευκαιριών μάθησης σε όλους τους μαθητές εξίσου, είναι δύσβατη η διαδρομή που πρέπει να διανυθεί προκειμένου το όραμα της συμπερίληψης να γίνει πραγματικότητα στα περισσότερα σχολεία του κόσμου.
Βιβλιογραφία
Αγγελίδης, Π. (2012). Συμπεριληπτική εκπαίδευση και βελτίωση σχολείων: Σχέση αμφίδρομη. Αθήνα: Διάδραση.
Στασινός, Δ. (2020). Η ειδική συμπεριληπτική εκπαίδευση 2027: Η ελκυστική εκδίπλωσή της στο νέο ψηφιακό σχολείο με ψηφιακούς πρωταθλητές. Αθήνα: Παπαζήση.
