Παράδεισος και κόλαση, του Jon Kalman Stefansson, Εκδ. Καστανιώτη, 2017

Συντάκτης: Μάριαμ Συρεγγέλα

Ο Στέφανσον είναι ποιητής, μυθιστοριογράφος, μεταφραστής κι έχει κερδίσει κάμποσα μεγάλα βραβεία για τα έργα του. Είναι ο κορυφαίος πεζογράφος της Ισλανδίας.

Είναι, δυστυχώς, το μόνο βιβλίο του συγγραφέα που έχει μεταφραστεί στα Ελληνικά.

218 σελίδες, πυκνές, πολύ πυκνές, γεμάτες θάλασσα κι ανέμους και ψάρια, γεμάτες ακίνητη παγωνιά και τη ζωή που παλεύει κάθε μέρα, γεμάτες από τον θάνατο που ανασαίνει δίπλα μας, γεμάτες από τρεμάμενη τρυφερότητα και γήινη σκληρότητα και μια βαθιά κατανόηση του τι είναι να είσαι άνθρωπος, να είσαι μόνος, να πονάς, γεμάτες από εκείνον τον αναπάντεχο λυρισμό που συναντάμε πιο συχνά στη ποίηση, που τσιμπάει και τραβάει τα μύχια της καρδιάς μας.

Η ιστορία είναι απλή. Ξεκινούν για ψάρεμα βάρκες με πληρώματα 6 ανδρών, νέων και αγοριών. Ανάμεσά τους σε μια βάρκα βρίσκονται ο Μπάρδουρ και το παιδί (σε όλο το βιβλίο δεν έχει όνομα· άρα είναι ένας από εμάς, ένας από εσάς – χωρίς όνομα είσαι ελεύθερος να είσαι όποιος θέλεις..). Τους αποχαιρετούν οι γυναίκες και κανείς δεν εκφράζει τον φόβο που πλανιέται: μπορεί να τους πάρει η θάλασσα, όλους ή έναν.

Ξανοίγονται στο πέλαγος και ο θάνατος έρχεται κρύος και παγωμένος και υγρός κι επιστρέφουν με τον Μπάρδουρ νεκρό, αμίλητο κι άσπρο σαν το χιόνι που πέφτει παντού.


Διαβάστε επίσης: “Θάνατος και ζωή μετά” του Samuel Scheffler


Το παιδί ξέρει ότι πρέπει να επιστρέψει το βιβλίο με τα ποιήματα που διάβαζε ο Μπάρδουρ, δανεικό απ’ την αγαπημένη του που μένει μακριά, πέρα από τα βουνά, στο Χωριό.
Τώρα ξέρει πώς είναι ο θάνατος, πώς αλλάζει τη ζωή, αλλά δεν ξέρει ακόμη πώς είναι η ζωή. Κρατιέται από τη σκέψη της αυτοκτονίας, αλλά πρώτα θα παραδώσει το βιβλίο. Φτάνει στο Χωριό στοιχειωμένος από το κρύο και δίνει το βιβλίο.

Το Χωριό είναι γεμάτο κόσμο. Έχει ναυτικούς, έχει γέρους και νέους και γυναίκες, έχει καλοσύνη, έχει όλα αυτά τα αλλόκοτα και περίεργα και γλυκόπικρα και ξινά που έχουν οι άνθρωποι· έχει κάτι από το οποίο μπορεί επιτέλους να κρατηθεί το παιδί, γιατί «..από κάπου πρέπει να κρατιόμαστε για να μη χανόμαστε..» ·έχει ιστορίες, έχει παρελθόν και παρόν και χιόνι κι ένα μέλλον· έχει τα βήματα της Χέλγκα και τον ζεστό καφέ. Έχει, όπως όλα έχουν – κι η θάλασσα και τα κύματα – τον παράδεισο και την κόλαση. Η ζωή μπορεί να είναι φρικτά ασήμαντη, αλλά η ευτυχία μπορεί να είναι λιτή, απλή. Μπορεί να είναι ένα ζεστό πουλόβερ, μια νιτσεράδα, ένα φευγαλέο άγγιγμα, βήματα γνωστά που πλησιάζουν, μάτια που γελούν γεμάτα φως….

Εάν δεν το διαβάσετε αυτό το βιβλίο, θα σας λείψει χωρίς να το ξέρετε· όπως μας λείπει η ζωή όταν δεν την ζούμε, όταν απλά την υπομένουμε και άπραγοι την χάνουμε… « να ΄χεις χέρια και κανέναν να σφιχταγκαλιάσεις».

Ορισμένα βιβλία αλλάζουν τη μέρα μας, όπως ο παγωμένος αέρας κι ο ήλιος σκορπίζουν την καταχνιά και κάνουν το τοπίο να λάμπει και να τρίζει πεντακάθαρο….Αυτό είναι ένα τέτοιο βιβλίο.

Αγοράστε το, διαβάστε το, δανείστε το, χαρίστε το…κάντε όμως κάτι…!

“Παράδεισος και κόλαση”, του Jon Kalman Stefansson, Εκδ. Καστανιώτη, 2017

Συντάκτης: Μάριαμ Συρεγγέλα,

Influence:

Έχει σπουδάσει ψυχολογία με μεταπτυχιακές σπουδές στο Illinois Institute of Technology (USA) και Surrey University (UK). Έχει μεγαλώσει στην Ελλάδα και στο Ιράν…