Παιδική Κακοποίηση: Ο ρόλος των σχολείων, των γονέων & των φορέων στην πρόληψη της

Η παιδική κακοποίηση αποτελεί σοβαρό κοινωνικό πρόβλημα με μακροχρόνιες επιπτώσεις στην ψυχική και σωματική υγεία των παιδιών. Τα σχολεία και οι αρμόδιοι φορείς μπορούν να παίξουν καθοριστικό ρόλο στην πρόληψη και την έγκαιρη ανίχνευση περιστατικών.

Ποιά είναι τα σημεία “αγκάθια” σε αυτή την ιστορία;

Τα παιδιά συχνά δυσκολεύονται να μιλήσουν για την κακοποίηση. Γιατί;

• Διακατέχονται από φόβο, αφενός των συνεπειών-αν μιλήσουν για αυτό που περνούν- αφετέρου λόγω των απειλών που μπορεί να δέχονται από τον θύτη. Τέλος, ο φόβος ότι δε θα γίνουν πιστευτά ή ότι θα κατηγορηθούν τα ίδια είναι ισχυρός ώστε να τα αποτρέψει απο μια “αποκάλυψη”. 
• Η κακοποίηση συνοδεύεται από έντονα συναισθήματα ντροπής, καθώς το παιδί νιώθει “εκτεθειμένο”. Είθισται ο θύτης να “μεταθέτει” την ευθύνη στο παιδί, κάνοντάς το να πιστεύει ότι φταίει το ίδιο για όσα πέρασε από εκείνον. Έτσι, αυτή η εσωτερίκευση της ενοχής το οδηγεί τελικά στη σιωπή. 
• Τα κακοποιημένα παιδιά πολλές φορές, δείχνουν έλλειψη εμπιστοσύνης στους ενήλικες. Αν το παιδί έχει βιώσει παραμέληση ή αδιαφορία, θεωρεί πως οι σημαντικοί του άλλοι δεν μπορούν να το προστατεύσουν. Σε κάποιες άλλες περιπτώσεις, ο θύτης τυγχάνει δυστυχώς να είναι άτομο “εμπιστοσύνης” (γονιός, συγγενής, δάσκαλος), οπότε το παιδί μπερδεύεται. 
• Τέλος, τα κοινωνικά και πολιτισμικά στερεότυπα κάνουν το παιδί να πιστεύει πως δε μιλάμε για την κακοποίηση- κυρίως αν είναι σεξουαλική- καθώς θεωρείται ταμπού, οπότε η σιωπή γίνεται κανόνας.

Τι μπορούμε να κάνουμε για να προλάβουμε ή έστω να “σώσουμε” κάποιες καταστάσεις;

Η πρόληψη της παιδικής κακοποίησης απαιτεί τη συνεργασία σχολείου, γονέων και κοινωνικών φορέων και αποτελεί συλλογική μας ευθύνη. Πιο αναλυτικά:

1. Ο ρόλος του σχολείου

Καθώς το σχολείο αποτελεί το χώρο όπου το παιδί περνά καθημερινά πολλές ώρες, οι εκπαιδευτικοί μπορούν να αναγνωρίσουν κάποια σημάδια κακοποίησης (σωματικά, ψυχολογικά ή συμπεριφορικά) και να κινητοποιηθούν έγκαιρα. Μέσα από ποικίλα εκπαιδευτικά προγράμματα, το σχολείο δύναται να καλλιεργήσει στα παιδιά την έννοια των δικαιωμάτων τους και να τους δώσει “φωνή” για να μιλήσουν.

• Ο ρόλος των γονέων

Οι γονείς οφείλουν να δημιουργούν ένα περιβάλλον ασφάλειας, εμπιστοσύνης και ανοιχτής επικοινωνίας. Η στάση τους απέναντι στο παιδί- να το ακούν χωρίς να το κρίνουν- μπορεί να είναι η μεγαλύτερη “ασπίδα προστασίας”. Όλα αυτά θα επιτευχθούν κυρίως με την ενδυνάμωση των γονεϊκών δεξιοτήτων, την ενημέρωση και την ευαισθητοποίηση, που αποτελούν καθοριστικούς παράγοντες πρόληψης της κακοποίησης των παιδιών. 

• Ο ρόλος των κοινωνικών φορέων

Οι υπηρεσίες πρόνοιας, τα κέντρα ψυχικής υγείας , οι ΜΚΟ και άλλοι θεσμοί έχουν την ευθύνη να στηρίζουν τόσο τα παιδιά όσο και τις οικογένειές τους. Μέσα απο ενημερωτικές καμπάνιες, γραμμές βοήθειας και προγράμματα παρέμβασης, συμβάλλουν στην έγκαιρη ανίχνευση και αντιμετώπιση κάθε είδους κακοποίησης που μπορεί να υφίσταται ένα παιδί. Αξίζει να σημειωθεί εδώ, πως η συνεργασία τους με τα σχολεία και τους γονείς, επισφραγίζει την όποια προσπάθεια πρόληψης, δημιουργώντας ένα “δίχτυ προστασίας” γύρω από το παιδί.

Ανακεφαλαιώνοντας, λοιπόν, η εκπαίδευση, η πρόληψη και η έγκαιρη παρέμβαση είναι καθοριστικά εργαλεία για την προστασία των παιδιών. Με την ενεργό συμμετοχή σχολείων, γονέων & φορέων, μπορούμε να μειώσουμε την παιδική κακοποίηση και να χτίσουμε ασφαλέστερα περιβάλλοντα μάθησης. 

Ας μη ξεχνάμε : Η έγκαιρη ανίχνευση μειώνει τις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις.

Συντάκτης: Δήμητρα Πήττα, Εκπαιδευτικός & Επιστήμονας Ψυχικής Υγείας

Influence:

Είμαι απόφοιτος της Λεοντείου Σχολής Νέας Σμύρνης και Αριστούχος του Παιδαγωγικού Τμήματος Δημοτικής Εκπαίδευσης Αθηνών…