Οι λέξεις κι εμείς (ΜΕΡΟΣ Β’)

Συντάκτης: Μάριαμ Συρεγγέλα

Τι σημαίνουν άραγε οι λέξεις που λέμε; Σε συνέχεια του προηγούμενου άρθρου, ας δούμε δέκα ακόμα σκέψεις και λέξεις αραδιασμένες…

 1. Η παγίδα των λέξεων βρίσκεται στο ότι έχουν νοήματα και τα νοήματα είναι προσωπικά, ασυνείδητα, εύπλαστα

…ανάλογα το συμφέρον και την περίπτωση, εύκολα να αντικατασταθούν από ένα άλλο νόημα. Δεν μας δεσμεύουν ιδιαίτερα. Κείτονται κάπου μεταξύ αλήθειας και ψεύδους, εύκολα περνώντας τη μια ή την άλλη μορφή ή κινούμενα σε ένα  συννεφιασμένο κι αβέβαιο τοπίο.

 2. Μια υπόσχεση δεσμεύει και τις δύο πλευρές: 

τον υποσχόμενο που καλείται να πραγματώσει την υπόσχεση του και τον παραλήπτη της υπόσχεσης που καλείται να δείξει εμπιστοσύνη στον υποσχόμενο. Θέλει μια καλή θέληση κι απ’ τους δυο. Θέλει επίσης και γνώση και κρίση. Θέλει εγκράτεια και γνώση των ικανοτήτων μας, μια αντικειμενική θέαση του μέλλοντος (χώρος της πράξης της υπόσχεσης) και μια καθαρή ματιά του παρόντος. Θέλει ένα σωρό πράγματα, όχι πάντα άμεσα διαθέσιμα και συχνά απόντα ή  υπό την επιρροή συναισθηματικών καταστάσεων που περιπλέκουν την ήδη ευάλωτη ύπαρξη της υπόσχεσης. «Ήδη» διότι είναι ευάλωτη πριν ακόμη ειπωθεί, όταν έχει μόλις αρχίσει να σχηματίζεται στο νου (εάν ισχύσει κάτι τέτοιο, πράγμα ίσως σπάνιο) και «ευάλωτη» διότι, όπως όλη η ζωή, είναι κι αυτή επίφοβη. Κι όμως δεν θα έπρεπε, όπως και πολλά δεν θα έπρεπε. 

Πώς οι αρνητικές σκέψεις σαμποτάρουν την ευτυχία σας

 3. Κι όπως κάποιος μου είπε κάποτε, κι όπως μετά από λίγα χρόνια είπα κι εγώ στον 9χρονο γιό μου: «Ο λόγος σου, είναι η υπόσχεση σου.» Κι αυτός που ήταν πιτσιρίκος το κατάλαβε με εκείνη την απερίγραπτη, φορές, νοημοσύνη και άμεση κατανόηση της αληθείας που διαθέτουν όλα τα παιδιά, και που δεν την δείχνουν, δεν την κάνουν δημόσια, πιθανά διότι πιστεύουν ότι οι ενήλικες αναγνωρίζουν την αλήθεια κι άρα δεν υπάρχει λόγος επιβεβαίωσης ενός πράγματος που είναι ήδη γνωστό και απλό.

 4. Ναι, το πιστεύω, ότι τα παιδιά αναγνωρίζουν την αλήθεια – όταν την συναντήσουν. Αναγνωρίζουν έτσι και το ψέμα, με την ίδια ευκολία και με την ίδια ευκολία το μαθαίνουν. Όσο επαναλαμβάνεται κάτι, τόσο το μαθαίνεις: ο πρώτος κανόνας του ψεύδους και της μίμησης. Και μετά της μάθησης. Κι όσο τραβάς προς μια κατεύθυνση, τόσο πιο δύσκολο είναι να γυρίσεις, να επιστρέψεις, προς μια άλλη, διαφορετική ή αντίθετη. Με καταλαβαίνετε…Δεν είναι αδύνατον, είναι όμως δύσκολο, θέλει κόπο μετά.

Να το σκεφτούμε αλλιώς. Έτσι για πλάκα: ακόμη και το ψέμα είναι μια υπόσχεση. Είναι η υπόσχεση ότι εχθές ή αύριο εγώ θα είμαι έτσι. Είναι κάτι που πάλι δεσμεύει και τους δύο: και τον ψεύτη και τον αθώο.


ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ: Πώς οι σκέψεις σου επηρεάζουν την υγεία σου


 5. Οι λέξεις δεν υπάρχουν, στερεύουν και χάνονται πού;

Εκεί που ο άνθρωπος ωχριά και που χάνει τις δυνάμεις του, που αντιλαμβάνεται την μηδαμινότητά του και άρα και των λέξεων του: μπροστά στη θέα του θανάτου. Εκεί οι λέξεις δεν αρκούν, δεν γεμίζουν, αντίθετα αντηχούν άδειες, ανόητες. Εκεί, που δεν υπάρχουν λέξεις, είναι το τέλος της ζωής. Εκεί μένουμε άναυδοι. 

Πώς οι αρνητικές σκέψεις σαμποτάρουν την ευτυχία σας

Αν μη τι άλλο, με την έλλειψη λέξεων, με τη σιωπή, βιώνουμε έστω και λιγάκι κάτι που ίσως προσεγγίζει την αυτογνωσία.

Η ζωή και ο θάνατος είναι τόσο κοντά, ώστε είναι συνώνυμα σχεδόν, διότι χωρίς να το ξέρουμε μπορεί αν συμπίπτουν χρονικά, αν είναι το ίδιο και να αλλού μόνο η λέξη που περιγράφει την στιγμή, καψώνοντάς την έτσι ή αλλιώς. 

 6. Η αλήθεια είναι ότι ο κάθε λόγος μας, μας δεσμεύει. 

Ακόμη κι οι σκέψεις μου, με δεσμεύουν. Κρατούν μέσα τους την εικόνα μου όταν τις έκανα, όταν σκεπτόμουν με κακία, με πονηριά, με καλοσύνη, με τεμπελιά, όταν σκεπτόμουν συγχυσμένα, όταν η σκέψη μου ήταν επηρεασμένη από άλλον. Διαφορετικές εικόνες του εαυτού μου, όλες δικές μου όμως. Με δεσμεύουν, διότι η σκέψη που θα επαναληφθεί  συχνότερα, είναι και  η εικόνα του εαυτού μου που εν τέλει υπερτερεί. 

Δεν είναι; 

 7. Ρωτάω διότι, ναι, δεν είμαι ποτέ σίγουρη. 

Καθόλου σίγουρη για το πού κείτεται η αλήθεια. Ξέρω όμως ότι κάπου πρέπει να είναι, μιας και εγώ και εσείς και όλα είναι μικρά κομμάτια αυτής. Όπως ξέρω με σιγουριά  ότι ναι μεν δεν την ξέρω καθ’ ολοκληρίαν, ότι ναι μεν δεν θα την γνωρίσω ποτέ διότι κάπως έτσι είμαστε φτιαγμένοι  εμείς οι άνθρωποι, αλλά μπορώ να την «οσφραίνομαι», όπως οσφραίνομαι το ψωμί μπαίνοντας στο φούρνο κι άρα ξέρω ότι κάπου υπάρχει αυτό το υπέροχο που μυρίζω κι ότι αυτά τα άλλα, τα έτοιμα, που βλέπω αραδιασμένα μπροστά μου είναι κομμάτια παρόμοια με αυτό που οσφραίνομαι. Και όπως όλος ο κόσμος, με θέλγει  πιο πολύ αυτό που οσφραίνομαι παρά αυτό που βλέπω και έχω μπροστά μου, όχι από απληστία (ή ίσως από απληστία), αλλά πιο πολύ διότι ξέρω ότι «πίσω εκεί» υπάρχει κάτι άλλο κρυμμένο που μου διαφεύγει ενώ είναι τόσο κοντά…

Και αυτό το «κρυμμένο» είναι που προσπαθούμε να «πιάσουμε» με τις λέξεις και δεν τα πολύ-καταφέρνουμε, όπως δεν τα πολύ-καταφέρνουμε και με την σκέψη να το πιάσουμε, εξ ου και λέει ότι λέει ο Hegel στην αρχή του κειμένου – νομίζω.

 8. Και το να νομίζουμε, δηλαδή να μην είμαστε πάντα 100% βέβαιοι, καλό είναι, διότι μας κάνει προσεκτικούς, προφυλάσσοντας μας απ’ το ψέμα και μας σπρώχνει να βρούμε την αλήθεια ή τουλάχιστον να την ψάξουμε που λέει πάρα πολλά για την ανθρώπινη ικανότητα να πιστεύει ότι μπορεί να προσπαθεί ακόμη κι όταν εκ προοιμίου υποπτεύεται ότι δεν μπορεί να κατακτήσει εξ ολοκλήρου αυτό που θέλει. Και στην προσπάθεια της χρησιμοποιεί ότι έχει στην διάθεση της, ακόμη και τις λέξεις.

Πώς οι αρνητικές σκέψεις σαμποτάρουν την ευτυχία σας

 9. Το ότι μιλάμε, το ότι βάζουμε τις λέξεις σε μια σειρά που περιέχει ένα νόημα, είναι από μόνο του ένα θαύμα. Ίσως δεν θα έπρεπε να τις ξοδεύουμε αλόγιστα ή με απληστία – κι ας είναι αιώνιες ή όσο αιώνιος είναι ο άνθρωπος. 

10. Κι αφού οι λέξεις είναι για τον «άλλον» που είναι ζωντανός αλλά θνητός και πρέπει να του μιλήσουμε πριν προλάβει αυτός ή εγώ να πεθάνουμε, θα υπήρχαν λέξεις εάν δεν υπήρχε ο θάνατος; Εάν είχαμε μια αιωνιότητα να αποφασίσουμε να μιλήσουμε, εάν δηλαδή δεν  υπήρχε η γνώση ότι κάποια στιγμή ούτε λέξεις θα αρθρώνουμε, ούτε κανείς θα μας ακούσει, άραγε τότε θα υπήρχαν λέξεις;

Συντάκτης: Μάριαμ Συρεγγέλα,

Influence:

Έχει σπουδάσει ψυχολογία με μεταπτυχιακές σπουδές στο Illinois Institute of Technology (USA) και Surrey University (UK). Έχει μεγαλώσει στην Ελλάδα και στο Ιράν…