Ο άνθρωπος που επιθυμεί να βοηθηθεί από έναν επαγγελματία ψυχικής υγείας, δικαιολογημένα, ενδέχεται να μην γνωρίζει με ποιά κριτήρια να …
Οι διαφορές μεταξύ των ειδικών ψυχικής υγείας και πώς διαλέγουμε σωστά
Γενικά επικρατεί μια σύγχυση σχετικά με τις αρμοδιότητες του ψυχιάτρου, του ψυχολόγου, του ψυχοθεραπευτή, του ψυχαναλυτή και του σύμβουλου ψυχικής υγείας και σε ποιον θα πρέπει να στραφούμε για βοήθεια…
Τα τελευταία χρόνια ειδικά κατά την διάρκεια του εγκλεισμού, η ανάγκη να επισκεφτούμε έναν ειδικό ψυχικής υγείας γίνεται όλο και πιο έντονη. Στην Ελλάδα ανέκαθεν η επίσκεψη σε έναν επαγγελματία ψυχικής υγείας συνοδευόταν από ένα αδικαιολόγητο πραγματικά στίγμα, καθώς επικρατούσε – κι υπάρχει ακόμα – η αντίληψη «Ή τα κάνεις όλα ή τίποτα». Στην προσπάθειά μας αυτή, λοιπόν, «χάνουμε την μπάλα», τον εαυτό μας, την υγεία μας. Συν το ότι θεωρούνταν αχρείαστο και ανήκουστο να πας αφού έχουμε μάθει καλά να χώνουμε κάτω από το χάλι ό,τι μας απασχολεί και να προχωρούμε σαν να μην έχει συμβεί κάτι. Α, έβγαινες και τρελός από πάνω.
Ευτυχώς πλέον ο κόσμος δεν ντρέπεται τόσο, αρχίζει σιγά – σιγά να γίνεται αποδεκτό με αποτέλεσμα να μας παροτρύνουν κιόλας να κάνουμε έστω μία online συνεδρία. Παρ’ όλα αυτά, έχει δημιουργηθεί σύγχυση σχετικά με τις αρμοδιότητες του ψυχιάτρου, του ψυχολόγου, του ψυχοθεραπευτή, του ψυχαναλυτή και του σύμβουλου ψυχικής υγείας και σε ποιον θα πρέπει να στραφούμε για βοήθεια. Η αλήθεια είναι βέβαια πως συχνότερα στρεφόμαστε στη συμβουλευτική και τον ψυχολόγο και νομίζουμε ότι ο ψυχίατρος απευθύνεται σε περιπτώσεις… κάτι παραπάνω από σοβαρές. Για αυτό οφείλουμε να είμαστε σωστά ενημερωμένοι, προκειμένου να προσφέρουμε στον εαυτό μας και την κατάλληλη βοήθεια.
Εν συντομία, ένας ψυχίατρος είναι υπεύθυνος για την διάγνωση ψυχιατρικών διαταραχών, βαριάς μορφής όπως λέγονται (π.χ. αγχώδεις διαταραχές, διαταραχές προσωπικότητας, μείζων καταθλιπτική διαταραχή, μαθησιακές δυσκολίες, ψύχωση, σχιζοφρένεια, διπολική διαταραχή κ.ά.) και παράλληλα για την συνταγογράφηση φαρμακευτικής αγωγής όταν το κρίνει απαραίτητο.
Ο ρόλος του ψυχολόγου από την άλλη είναι ευρύς. Μπορεί να διενεργεί ψυχολογικά τεστ, να παρέχει ψυχολογική θεραπεία – χωρίς, δυστυχώς, πρώτα να έχει σπουδάσει κάποιο συγκεκριμένο είδος ψυχοθεραπείας, παρά μόνο με το πτυχίο του – αλλά σε καμία περίπτωση δεν έχει τη δυνατότητα να χορηγεί φάρμακα. Σε γενικές γραμμές, ο ψυχολόγος σε βοηθά να αναγνωρίσεις το πρόβλημα και θα το αναπλαισιώσει ώστε να φωτίσει οπτικές που μέχρις στιγμής δεν είχες σκεφτεί προκειμένου να βρεις λύση ευκολότερα. Στόχος είναι να συνειδητοποιήσεις τα δυσλειτουργικά μοτίβα και να αντικατασταθούν από λειτουργικά.
Ο ψυχοθεραπευτής έχει πιστοποιημένη γνώση κάποιας μορφής ψυχοθεραπείας∙ συστημική, ψυχαναλυτική την οποία ως γνωστόν εισήγαγε ο Sigmund Freud και την οποία έχει επιλέξει ο ψυχαναλυτής, γνωστική – συμπεριφορική, ομαδική, οικογενειακή κ.τ.λ. Κατά τη διάρκεια της ψυχοθεραπείας, έχουμε επίγνωση της κατάστασής μας, των συναισθημάτων μας, των σκέψεων και των συμπεριφορών μας. Η ψυχοθεραπεία μας μαθαίνει πώς να πάρουμε τον έλεγχο της ζωής μας, με αποτέλεσμα σε δύσκολες συνθήκες να ανταπεξέλθουμε με έναν υγιή τρόπο.
Ο ψυχαναλυτής, όπως αναφέρθηκε παραπάνω, απλά έχει επιλέξει την ψυχαναλυτική θεωρία και πρακτική.
Τέλος, ο σύμβουλος ψυχικής υγείας είναι αρμόδιος για την ψυχολογική υποστήριξη του θεραπευόμενου και στην ουσία την συμβουλευτική σχετικά με διάφορα θέματα που αφορούν την ψυχική υγεία: το άγχος, οι κρίσεις πανικού, η αυτοεκτίμηση.
Ως άνθρωπος που έχει περάσει από την διαδικασία της συμβουλευτικής δύο φορές, από ψυχανάλυση, από υπνοθεραπεία και ψυχοθεραπεία θεωρώ ότι πέρα από την επαγγελματική κατάρτιση του ειδικού, ως πλέον σημαντική κρίνεται η σχέση θεραπευτή – θεραπευόμενου. Η εμπιστοσύνη, ο αμοιβαίος σεβασμός, το φιλικό κλίμα είναι εξίσου αναγκαία για την επίτευξη του επιδιωκόμενου σκοπού. Ο θεραπευόμενος πρέπει να εκμυστηρεύεται με άνεση προσωπικές σκέψεις, συναισθήματα και εμπειρίες χωρίς να νιώθει ότι θα επικριθεί για τη στάση του.
Ξέροντας πια τι υπηρεσίες προσφέρει ο καθένας, μπορούμε να επιλέξουμε, αλλά συμπεριλαμβάνοντας και το κομμάτι της αλληλεπίδρασης με τον εκάστοτε θεραπευτή.
