Πώς μιλάς στον εαυτό σου; Είναι κάτι που συνήθως δεν σκέφτεσαι πολύ, κι όμως – αφήνει το σημάδι του παντού. …
Οι άλλοι μαθαίνουν πώς θα μας φέρονται, με βάση αυτά που τους δείχνουμε.
Υπάρχει μια λεπτομέρεια στις ανθρώπινες σχέσεις που συχνά μας ξεφεύγει: ο τρόπος που αντιδρούμε στις πράξεις των άλλων λέει πολλά για το τι ανεχόμαστε και πού βάζουμε τα όριά μας.
Αυτό δε σημαίνει ότι φταίμε αν κάποιος μας προσβάλλει, μας εξαπατά ή μας χειρίζεται. Η ευθύνη ανήκει ολοκληρωτικά σε εκείνον που το κάνει. Παρ’ όλα αυτά, τα προσωπικά μας όρια, η αυτοεκτίμησή μας, το θάρρος να πούμε «όχι» καθορίζουν συχνά πώς θα εξελιχθεί μια σχέση.
Τα μικρά που τελικά γίνονται δεδομένα
Στην αρχή κάθε σχέσης, είτε ερωτικής ή φιλικής, μαθαίνουμε ο ένας τα όρια του άλλου. Κάποιος μπορεί να αργήσει σε μια συνάντηση, να πει κάτι άκομψο και να το δικαιολογήσει σαν αστείο ή να αναβάλει τα ραντεβού μας και εμείς να λέμε «δεν πειράζει». Άλλες φορές, κάποιος αγνοεί όσα έχουμε ζητήσει ξεκάθαρα να αποφεύγονται κι εμείς κουραζόμαστε να το φέρνουμε συνέχεια στην κουβέντα.
Έτσι σιγά σιγά φτιάχνεται ένα μοτίβο. Ο άλλος καταλαβαίνει ότι κάποιες συμπεριφορές περνάνε χωρίς συνέπειες, σαν να τις έχουμε αποδεχτεί.
Τα όρια όμως δεν είναι ούτε απειλή ούτε χειρισμός. Είναι ο τρόπος να επικοινωνούμε με καθαρότητα τι μας ενοχλεί και τι δε δεχόμαστε.
Γιατί δυσκολευόμαστε να πούμε «ως εδώ»;
Συχνά, οι απαντήσεις πάνε πίσω στα παιδικά χρόνια. Ένα παιδί που μεγαλώνει μέσα στην κριτική, την αδιαφορία ή το θυμό, δύσκολα μαθαίνει να διεκδικεί όσα χρειάζεται. Εξαρτάται απ’ τους ανθρώπους που το φροντίζουν κι έτσι προσαρμόζεται, βάζει στην άκρη τις ανάγκες του ή μαθαίνει να διαφωνεί σπάνια – ή και καθόλου.
Η επιστήμη δείχνει ότι όσοι μεγάλωσαν με κακομεταχείριση βρίσκουν πιο δύσκολες τις συντροφικές σχέσεις ή φοβούνται να δεθούν. Αλλά αυτό δεν είναι καταδίκη. Το παρελθόν μας εξηγεί πράγματα, δεν τα καθορίζει για πάντα.
Όταν η κακή συμπεριφορά μας φαίνεται οικεία
Εδώ υπάρχει μια παγίδα. Δεν επιλέγουμε πάντα ό,τι μας κάνει καλό – διαλέγουμε συχνά αυτό που μας είναι οικείο. Έτσι, μπορεί να μένουμε σε μια σχέση χωρίς σεβασμό, σκεπτόμενοι «όλες οι σχέσεις έχουν προβλήματα», «ίσως ζητάω πολλά», «δεν είναι τόσο σοβαρό» ή «μήπως φταίω κι εγώ;».
Η έρευνα δείχνει πως η κακομεταχείριση στην παιδική ηλικία συνδέεται με αυξημένο ρίσκο να γίνουμε θύματα αργότερα. Οι λόγοι; Είναι πολύπλοκοι και αγγίζουν τα πάντα, από συναισθηματική ρύθμιση ως ψυχολογικό τραύμα.
Η αυτοεκτίμηση μετράει
Ο τρόπος που βλέπουμε τον εαυτό μας αλλάζει τις σχέσεις μας. Μελέτες το δείχνουν ξεκάθαρα: όσο μεγαλώνει η αυτοεκτίμηση, αυξάνει και η ικανοποίησή μας από τους άλλους, είτε στα ζευγάρια, είτε στις φιλίες. Αν πιστεύουμε ότι έχουμε αξία, αναγνωρίζουμε πιο εύκολα συμπεριφορές που μας πληγώνουν και βρίσκουμε τη δύναμη να τις αντιμετωπίσουμε.
Άρα, η σωστή ερώτηση δεν είναι μόνο «Γιατί μου φέρεται έτσι;». Χρειάζεται πού και πού να ρωτάμε «Γιατί δυσκολεύομαι να πω αυτό δε μου ταιριάζει;».
Η απάντηση δε χρειάζεται να φέρει ενοχές – μπορεί να φέρει κατανόηση. Το παρελθόν μας εξηγεί γιατί μερικές συμπεριφορές περάσανε για καιρό. Δεν σημαίνει όμως ότι πρέπει να συνεχίζουμε να τις δεχόμαστε. Το να βάζουμε όρια, να ζητάμε σεβασμό ή και να απομακρυνόμαστε από τοξικές σχέσεις, είναι ο τρόπος να αλλάζουμε αυτά τα παλιά μοτίβα.
