Ο περίφημος νόμος του Μέρφυ και σε τι χρησιμεύει

Συντάκτης: Άρης Γαβριηλίδης, Συγγραφέας, Εικαστικός

Ο πασίγνωστος νόμος του Μέρφυ (Murphy’s law) είναι ένα αξίωμα που λέει: “‘Ο,τι μπορεί να πάει στραβά, θα πάει” (Anything that can go wrong will go wrong”). Εννοεί, πολύ απλά, πως όταν κάνεις κάτι, π.χ. επισκευάζεις το αυτοκίνητο, στήνεις μια επιχείρηση, πας ένα ταξίδι, αν κάποια πράγματα μπορεί να συμβούν και να σου χαλάσουν το πρόγραμμα, τότε αυτά τα πράγματα θα συμβούν.

Ο Edward Aloysius Murphy, Jr. (1918-1990) ήταν αμερικανός μηχανικός της αεροναυπηγικής που δούλευε σε συστήματα ασφαλείας. Επαναλάμβανε αυτή την φράση σε κάθε νέα αστοχία του υλικού με το οποίο πειραματιζόταν. Αργότερα κάποιος τη συμπλήρωσε με το “…στη χειρότερη δυνατή στιγμή” και ένας άλλος πρόσθεσε “…θα είναι δικό σου λάθος και όλοι θα το ξέρουν”. Στη συνέχεια πέρασε στον καθημερινό λόγο και εμπλουτίστηκε ποικιλοτρόπως:

  • Χαμογέλα… το αύριο θα είναι χειρότερο.
  • Όλα θα πάνε στραβά ταυτόχρονα.
  • Πάντα βρίσκεις κάτι στο τελευταίο μέρος που θα ψάξεις.
  • Ό,τι κι αν προσπαθήσεις να επιδιορθώσεις, θα πάρει περισσότερο χρόνο και θα κοστίσει ακριβότερα απ’ όσο υπολόγιζες.
  • Μια φέτα ψωμί θα πέσει πάντα με τη βουτυρωμένη πλευρά προς τα κάτω.
  • Το φως στο τέλος του τούνελ είναι ο προβολέας του τρένου που έρχεται καταπάνω σου.
  • Όταν μια χαλασμένη συσκευή πάει στον επισκευαστή, θα δουλεύει στην εντέλεια.
  • Αφού τα χέρια σου καλυφθούν με γράσο, θα αρχίσει να σε τρώει η μύτη σου ή θα θέλεις να πας στην τουαλέτα.
  • Οποιοδήποτε αντικείμενο πέσει, θα κυλήσει προς τη λιγότερο προσβάσιμη γωνία.
  • Η πιθανότητα του να σε παρακολουθούν είναι ανάλογη της ηλιθιότητας της πράξης σου.
  • Αν καλέσεις λάθος αριθμό, η γραμμή ποτέ δεν είναι κατειλημμένη και κάποιος πάντα θα απαντήσει.
  • Όταν αλλάζεις λωρίδα κυκλοφορίας στο δρόμο, η λωρίδα που μόλις άφησες θα αρχίσει να κινείται πιο γρήγορα από εκείνη στην οποία μετακινήθηκες.
  • Μόλις μπεις στη μπανιέρα, είναι βέβαιο ότι το τηλέφωνο θα χτυπήσει.
  • Η πιθανότητα να συναντήσεις τυχαία κάποιον που γνωρίζεις αυξάνεται όταν βρίσκεσαι με άτομο που δεν θέλεις να σε δουν μαζί.

Ο αναγνώστης οφείλει όμως να παραδεχτεί ότι τα περισσότερα, αν όχι όλα, τα περιστατικά που αναφέρει η λίστα τού έχουν συμβεί. Μπορεί μάλιστα να τη συμπληρώσει κατά το δοκούν.

Αφού διασκεδάσαμε με τον νόμο του Μέρφι και τις αστείες προσθήκες του, ας δούμε τώρα σε τι χρησιμεύει. Ο ίδιος ο Μέρφι δεν ήταν καθόλου ευχαριστημένος με τα ευφυολογήματα που αναπτύχθηκαν πάνω στο νόμο του σε άλλους τομείς της καθημερινότητας. Τα θεωρούσε «γελοία, ασήμαντα και εσφαλμένα».

Αντίθετα, έβλεπε το νόμο ως στρατηγική επιβίωσης στη ζωή, ως τμήμα ενός αμυντικού μηχανισμού, σύμφωνα με τον οποίο θα πρέπει πάντα να περιμένεις το χειρότερο σενάριο να βγει αληθινό. Δηλαδή να μην επαφίεσαι στην καλή σου τύχη, να μην εύχεσαι να μη συμβούν αναποδιές, αλλά να προνοείς και να λαμβάνεις μέτρα ως εάν όλες οι πιθανές αναποδιές που μπορεί να συμβούν, πράγματι συμβούν.

Αυτό που δεν εννοούσε ο Μέρφυ, ήταν ακριβώς το αντίθετο: η μοιρολατρική αντιμετώπιση των πραγμάτων, δηλαδή η πεποίθηση ότι αφού οι αναποδιές μοιραία και αναπόφευκτα θα συμβούν είναι μάταιο να προνοήσει κανείς για να τις αποφύγει. Δυστυχώς, αυτή η εσφαλμένη αντίληψη έχει περάσει σε πολύ κόσμο.

Οι αναποδιές που μας συμβαίνουν είναι καθαρά θέμα στατιστικής. Δεν παρεμβαίνει καμία υπερφυσική δύναμη για να μας κάνει τη ζωή δύσκολη. Αν ρίξουμε ένα ζάρι και φέρουμε άσο, τίποτε δεν αποκλείει το ενδεχόμενο οι επόμενες τρεις ζαριές να φέρουν και αυτές άσο. Με την ίδια λογική, είναι πιθανό να μας συμβούν μια σειρά από κακοτυχίες, η μια μετά την άλλη. Αυτό έκανε τον λαό να αποφανθεί: “τα κακά έρχονται τρία-τρία”, “θα τριτώσει το κακό”, “έσπασε ο διάολος το ποδάρι του” και παλαιότερα “ενός κακού, μύρια έπονται”. Ως αντίδοτο στη “γκαντεμιά” ή “γρουσουζιά” έβγαζε ένα μήνυμα αισιοδοξίας για να αυτοπαρηγορηθεί: “θα γυρίσει ο τροχός” ή “και αυτό θα περάσει”.

Κοντολογίς, αν θέλαμε να συνοψίσουμε τον νόμο του Μέρφυ σε μια μόνο λέξη, αυτή θα ήταν “προνόησε”.

Συντάκτης: Άρης Γαβριηλίδης, Συγγραφέας, Εικαστικός

Influence:

Ο Άρης Γαβριηλίδης, οικονομολόγος, πρώην  διευθυντικό στέλεχος τραπεζών και επιχειρήσεων, ασχολείται ερασιτεχνικά με το γράψιμο…