Ο Φώτης Κόντογλου και η επιρροή του στους νεότερους- περιοδική έκθεση Ιδρύματος Β&Ε Γουλανδρή

Συντάκτης: Ευφροσύνη Σπύρου

Με αφορμή τη συμπλήρωση εκατό χρόνων από την εθνική τραγωδία της Μικρασιατικής Καταστροφής, το Ίδρυμα Βασίλη και Ελίζας Γουλανδρή διοργανώνει μία έκθεση- αφιέρωμα στον εμβληματικό Μικρασιάτη καλλιτέχνη, Φώτη Κόντογλου.

Ο Κόντογλου υπήρξε θιασώτης και εκφραστής της τάσης για επιστροφή στη λαϊκή παράδοση και έθεσε το ζήτημα της απαλλαγής της νεοελληνικής τέχνης από την κηδεμονία των δυτικών προτύπων. Η παράδοση για τον Αϊβαλιώτη καλλιτέχνη στηριζόταν στο εθνικό δόγμα, της αδιάσπαστης, τρισχιλιετούς ιστορίας της Ελλάδας και συνδύαζε την κλασική τεχνοτροπία με το βυζαντινό ορθόδοξο πνεύμα.

Παραδόξως, όλα αυτά συνέβαιναν σε μια εποχή, όπου έκανε τη σαρωτική εμφάνισή του στα γράμματα και την τέχνη, το κίνημα του Μοντερνισμού. Ενώ παράλληλα, οι παραδοσιακές νόρμες υφίσταντο την πίεση της αποδόμησης και την αμφισβήτηση που απέρρεε από τους πολυπολιτισμικούς μετασχηματισμούς, των αρχών του 20ου αιώνα. Ωστόσο, παρά τον σκεπτικισμό που προκάλεσαν οι απόψεις του και η στάση του ως προς την καλλιτεχνική δημιουργία, ο Φώτης Κόντογλου και οι διδαχές του στιγμάτισαν βαθιά την πολιτιστική παραγωγή του περασμένου αιώνα στην Ελλάδα.

Το αφιέρωμα που λαμβάνει χώρα στο Ίδρυμα Γουλανδρή έχει οργανωθεί σε δύο μέρη. Το πρώτο σκέλος καταπιάνεται με τη σχεδιαστική δεινότητα του Μικρασιάτη δημιουργού, στοχεύοντας να αναδείξει το λυρισμό, την ευαισθησία και τη μαεστρία, με την οποία προσπαθεί να αφυπνίσει -με τον χρωστήρα του- την εθνική συνείδηση των συγχρόνων του.

Στο δεύτερο σκέλος παρουσιάζεται η καλλιτεχνική παραγωγή και οι δημιουργοί που επηρεάστηκαν από την τεχνοτροπία και τον στοχασμό του Κόντογλου. Τα σπουδαιότερα ονόματα του νεοελληνικού εικαστικού κόσμου μαθήτευσαν στο πλευρό του Αϊβαλιώτη ζωγράφου, όπως ο Γιάννης Τσαρούχης και ο Νίκος Εγγονόπουλος.

Ο Φώτης Κόντογλου και η επιρροή του στους νεότερους- περιοδική έκθεση Ιδρύματος Β&Ε Γουλανδρή

Παράλληλα, ο Κόντογλου ανέπτυξε στενή καλλιτεχνική και φιλική σχέση με τον Ράλλη Κοψίδη, τον Σπύρο Παπαλουκά και τον Μικρασιάτη συγγραφέα Στρατή Δούκα. Αρκετοί εικαστικοί εμπνεύστηκαν μέσα από το έργο και τη φιλοσοφία του, οι λεγόμενοι «κρυπτομαθητές» του, όπως ο Γιάννης Μόραλης, ο Διαμαντής Διαμαντόπουλος, ο Κλέαρχος Λουκόπουλος κ.α. Εντούτοις, πολλοί από τους εν ζωή δημιουργούς ενστερνίστηκαν την πνευματική φλόγα, που ανέδιδαν τα έργα του Κόντογλου, και οφείλουν την καλλιτεχνική τους ενηλικίωση στις διδαχές του.

Εντέλει, ο Φώτης Κόντογλου υπήρξε τόσο επιδραστικός για τη διαμόρφωση και εξέλιξη της νεοελληνικής εικαστικής σκηνής και της πεζογραφίας, ώστε να συναπαρτίζει μαζί με τον Μακρυγιάννη, τον Σολωμό και τον Παπαδιαμάντη τον «υμνητή και θρηνωδό» της Ορθοδοξίας, της ελληνικότητας και της Ρωμιοσύνης.

Όπως αναφέρει το ίδρυμα Βασίλη και Ελίζας Γουλανδρή, «για την επίτευξη του σκοπού, έργα 39 καλλιτεχνών αντιπαρατίθενται σε έργα του Φώτη Κόντογλου, όπου καταδεικνύονται οι επιρροές, άμεσες και έμμεσες: 52 δανειστές, Ιδρύματα, φορείς και ιδιώτες συνέβαλαν με δανεισμούς που αριθμούν σε 135 έργα»

Η έκθεση αναπτύσσεται στις εξής θεματικές ενότητες:

α)Οι πρώτοι μαθητές
β) Μύθοι και ήρωες
γ) Προσωπογραφίες
δ) Τοπογραφίες
ε) Ο ξεριζωμός
στ) Ιστορήσεις ναών
ζ) Εικονογραφία

Ο Φώτης Κόντογλου και η επιρροή του στους νεότερους- περιοδική έκθεση Ιδρύματος Β&Ε Γουλανδρή

Στην έκθεση συμμετέχουν με έργα τους οι καλλιτέχνες Ιωάννης Βαμπούλης, Πέτρος Βαμπούλης, Σπύρος Βασιλείου, Φώτης Βάρθης, Νίκος Βέλμος, Κωνσταντίνος Γεωργακόπουλος, Γεώργιος Γλιάτας, Στέφανος Δασκαλάκης, Διαμαντής Διαμαντόπουλος, Νίκος Εγγονόπουλος, Μάρκος Καμπάνης, Ανδρέας Κοντέλλης, Φώτης Κόντογλου, Γεώργιος Κόρδης, Ράλλης Κοψίδης, Αλέκος Κυραρίνης, Αλέκος Λεβίδης, Κλέαρχος Λουκόπουλος, Νεκτάριος Μαμάης, Τάσος Μαντζαβίνος, Ιωάννης Μητράκας, Γιάννης Μόραλης, Νίκος Μόσχος, Εμμανουήλ Μπιτσάκης, Χρήστος Μποκόρος, Γιάννης Παπαδέλης, Σπύρος Παπαλουκάς, Κωνσταντίνος Παπαμιχαλόπουλος, Κώστας Παπανικολάου, Σπύρος Παπανικολάου, Γιώργος Ρόρρης, Εδουάρδος Σακαγιάν, Παύλος Σάμιος, π. Σταμάτης Σκλήρης, Σωτήρης Σόρογκας, Γιάννης Τσαρούχης, Στέλιος Φαϊτάκης, Φίκος, Νικόλαος Χούτος, Γιώργος Χοχλιδάκης και Klaus Vrieslander.

Επιμελητής της έκθεσης είναι ο Γενικός Διευθυντής του Ιδρύματος Βασίλη & Ελίζας Γουλανδρή, κ. Κυριάκος Κουτσομάλλης.

Η έκθεση συνοδεύεται από κατάλογο 400 σελίδων ο οποίος εκδίδεται με την χορηγία της Αστικής Μη Κερδοσκοπικής Εταιρείας Πολιτιστικού και Κοινωφελούς Έργου ΑΙΓΕΑΣ.

Κατά τη διάρκεια της έκθεσης θα πραγματοποιούνται ειδικές προγραμματισμένες ξεναγήσεις, καθώς και εκπαιδευτικά εργαστήρια για παιδιά ηλικίας 8 έως 12 ετών, με θέμα το πορτρέτο, κάθε Κυριακή.

Η έκθεση διαρκεί από τις 21 Σεπτεμβρίου έως και τις 12 Δεκεμβρίου 2022.

Υπό την Αιγίδα της Α.Ε. της Προέδρου της Δημοκρατίας Κατερίνας Σακελλαροπούλου

Για περισσότερες πληροφορίες δείτε στο site

https://goulandris.gr/el/exhibition/photis-kontoglou

Συντάκτης: Ευφροσύνη Σπύρου,

Influence:

Αρθρογράφος του flowmagazine.gr.