Ο αστικός μύθος περί της ελληνικής γλώσσας

Συντάκτης: Σάννα Νάνου, Φιλόλογος και Επιμελήτρια – Διορθώτρια Κειμένων

o_astikos_mythos_peri_ths_ellhnikhs_glwssasΗ ελληνική γλώσσα ομιλείται στην Ελλάδα τους τελευταίους 40 αιώνες. Συγκεκριμένα, η έναρξη της ομιλίας της τοποθετείται στο 2000 π.χ. και ο γραπτός λόγος αναπτύχθηκε τον 15ο αιώνα. Με το πέρασμα των αιώνων δόθηκε ένα ιδιαίτερο χαρακτηριστικό στη γλώσσα. Να είναι η μόνη που ομιλείται από τον ίδιο τον λαό, σε έναν συγκεκριμένο γεωγραφικό χώρο και να αναγνωρίζεται από τους μελετητές ως ενιαία γλώσσα.

Λέγεται ότι η ελληνική γλώσσα είναι η πλουσιότερη γλώσσα στον κόσμο με περισσότερες από 6 εκατομμύρια λέξεις και 78 εκατομμύρια λεκτικούς τύπους και μάλιστα ένα πρόγραμμα εκμάθησης ελληνικών προωθείται από την Apple, αφού οι εξελιγμένοι υπολογιστές δέχονται ως «νοηματική» μόνο την ελληνική! Οι πληροφορίες αυτές μάς κάνουν να νιώθουμε υπερήφανους. Είναι όμως πράγματι έτσι ή πρόκειται για έναν ακόμη αστικό μύθο; Είναι πολύ εύκολο ένας μύθος να εξαπλωθεί σε μία κοινωνία και να θεωρηθεί από τη μάζα ως αληθής και πραγματικός. Όπως σωστά επισημαίνει ο κ. Νίκος Σαραντάκος, (σπούδασε χημικός μηχανικός και αγγλική φιλολογία- γνωστός για τα γλωσσολογικά θέματα): «Ο κόσμος μπερδεύει την επανάληψη με τη διασταύρωση». Ο κ. Σαραντάκος έχει ασχοληθεί διεξοδικά με το θέμα αυτό και στην ανάλυση μας πρόκειται να επαναφέρουμε τα αντεπιχειρήματά του για να φωτίσουμε τα στοιχεία του αστικού μύθου περί της ελληνικής γλώσσας. Οι απόψεις του αυτές περιλαμβάνονται στο βιβλίο του «Γλώσσα μετ’ εμποδίων» που κυκλοφορεί από τον Οκτώβρη του 2007 από τις Εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου.

Επιστροφή του παγκόσμιου πολιτισμού στην ελληνική γλώσσα

Το Hellenic Quest είναι ένα πρόγραμμα που παράγεται από τη μεγάλη εταιρία Η/Υ Apple και ουσιαστικά αποσκοπεί στην ηλεκτρονική εκμάθηση της ελληνικής. Το CNN άρχισε να το διανέμει παγκοσμίως, αλλά σε πρώιμο στάδιο αφορά τους αγγλόφωνους και τους ισπανόφωνους. Η μέθοδος διδασκαλίας συνίσταται στην προβολή πληροφοριών στην οθόνη του υπολογιστή με ταυτόχρονη μετάδοση ήχου και κινούμενης εικόνας. Μάλιστα, o Πρόεδρος John Sculley της Apple είπε σχετικά: «Αποφασίσαμε να προωθήσουμε το πρόγραμμα εκμάθησης της ελληνικής, επειδή η κοινωνία μας χρειάζεται ένα εργαλείο που θα της επιτρέψει να αναπτύξει τη δημιουργικότητά της, να εισαγάγει καινούριες ιδέες και θα της προσφέρει γνώσεις περισσότερες από όσες ο άνθρωπος μπορούσε ως τώρα να ανακαλύψει». Πρόκειται λοιπόν για μια προσπάθεια επιστροφής του παγκόσμιου πολιτισμού στο πνεύμα και τη γλώσσα των Ελλήνων.

Το φάντασμα… Hellenic Quest

Μπορεί κανείς να ανατρέξει στη μηχανή αναζήτησης για να διαπιστώσει ότι δεν εμφανίζεται κανένα αποτέλεσμα για το πρόγραμμα Hellenic Quest, πέραν των αναδημοσιεύσεων του αρχικού κειμένου. Ένα άλλο σημείο άξιο σχολιασμού είναι η δήλωση του προέδρου της Apple John Sculley, ο οποίος φαίνεται να έχει φύγει από την εταιρεία από το 1993, ενώ το «κείμενο του» άρχισε να κυκλοφορεί το 2000. Πιθανολογείται πως οι απόψεις είναι πράγματι δικές του με την εξής όμως διαφορά. Κάποιος άλλαξε το όνομα τού προϊόντος Χ της Apple με το Hellenic Quest.

o_astikos_mythos_peri_ths_ellhnikhs_glwssasΚαι ο μύθος συνεχίζει να εξαπλώνεται μέσα από την αποθησαύριση της ελληνικής γλώσσας

Άγγλοι επιχειρηματίες ενθαρρύνουν τα ανώτερα στελέχη να μάθουν αρχαία ελληνικά, καθώς συμβάλλουν στην ενίσχυση της λογικής και στην τόνωση των ηγετικών ικανοτήτων. Αυτές οι ιδιότητες της ελληνικής ώθησαν το Πανεπιστήμιο Ιρβάιν (Irvine) της Καλιφόρνιας στην αποθησαύρισή της στο πρόγραμμα TLG. Επικεφαλείς στο εγχείρημα αυτό ορίστηκαν η γλωσσολόγος Μάριαν ΜακΝτόναλντ και οι καθηγητές της ηλεκτρονικής Ντέιβιντ Πάκαρντ και κλασικής φιλολογίας κ. Μπρούνερ. Στον υπολογιστή Ίβυκο αποθησαυρίστηκαν 6 εκατομμύρια λεκτικοί τύποι της γλώσσας μας τη στιγμή που η αγγλική έχει μόλις 490.000 λέξεις και 300.000 τεχνικούς όρους. Στον Ίβυκο ταξινομήθηκαν 8.000 συγγράμματα και 4.000 αρχαίων Ελλήνων και το έργο συνεχίζεται.

Οι υπεύθυνοι του προγράμματος υπολογίζουν ότι οι ελληνικοί λεκτικοί τύποι θα ανέλθουν στα 90 εκατομμύρια έναντι 9 εκατομμυρίων της λατινικής. Μιλώντας για την προσπάθεια αυτή ο καθηγητής Μπρούνερ είπε: «Σε όποιον απορεί γιατί τόσα εκατομμύρια δολάρια για την αποθησαύριση των λέξεων της ελληνικής» διευκρινίζουμε: «Μα πρόκειται για τη γλώσσα των προγόνων μας. Και η επαφή μας με αυτούς θα βελτιώσει τον πολιτισμό μας».

Είναι πράγματι η πλουσιότερη γλώσσα;

Η έρευνα του κ. Σαραντάκου φτάνει στο εξής συμπέρασμα: «Τα κείμενα που είχαν συγκεντρωθεί τότε, είχαν συνολικό αριθμό λέξεων κάπου 78 εκατομμύρια […] συνέδεσαν κακώς τον αριθμό αυτό με τον αριθμό των λεκτικών τύπων της ελληνικής, επειδή σε κάθε λέξη-λήμμα αντιστοιχούν περίπου 12-15 λεκτικοί τύποι. Υπολόγισαν λάθος ότι ο αριθμός λέξεων της αρχαίας είναι 5-6 εκατομμύρια πολύ μεγαλύτερος απ’ ότι της πτωχής αγγλικής».

Η μόνη συμβατή με τους υπολογιστές γλώσσα… η ελληνική γλώσσα!

Η στροφή των αμερικανικών πανεπιστήμιων στην ελληνική γλώσσα απορρέει από τη διαπίστωση των επιστημόνων Πληροφορικής και Υπολογιστών ότι «οι υπολογιστές προχωρημένης τεχνολογίας δέχονται ως νοηματική γλώσσα μόνον την ελληνική». Όλες τις άλλες γλώσσες τις χαρακτήρισαν σημειολογικές.

o_astikos_mythos_peri_ths_ellhnikhs_glwssasΑποσαφήνιση των όρων νοηματικής και σημειολογικής γλώσσας

Νοηματική γλώσσα είναι η γλώσσα κατά την οποία το σημαίνον, δηλαδή η λέξη, και το σημαινόμενο, δηλαδή αυτό που η λέξη εκφράζει (πράγμα, ιδέα, κατάσταση) έχουν μεταξύ τους πρωτογενή σχέση. Σημειολογική είναι η γλώσσα στην οποία αυθαιρέτως ορίζεται ότι το α πράγμα (σημαινόμενο) εννοείται με το α (σημαίνον). Έτσι, η ελληνική γλώσσα είναι η μόνη γλώσσα της οποίας οι λέξεις έχουν πρωτογένεια. Με άλλα λόγια, θα λέγαμε ότι παρατηρείται μία αιτιώδης σχέση μεταξύ λέξεως-πράγματος (ενθουσιασμός = εν + Θεώ, γεωμετρία = γη +μετρώ, προφητεία = προ + φάω), ενώ σε όλες τις άλλες, οι λέξεις σημαίνουν κάτι, απλώς επειδή έτσι «συμφωνήθηκε» μεταξύ εκείνων που τη χρησιμοποιούν.

Μπερδεύοντας την ετυμολογία με τη σημειολογία

Σύμφωνα με τον κ. Σαραντάκο στη γλωσσολογία «νοηματική» γλώσσα είναι η γλώσσα των κωφών. Στο παραπάνω κείμενο παρατηρείται μία σύγχυση ανάμεσα στην ετυμολογία και τη σημειολογία. Συνεχίζοντας το συλλογισμό του παραθέτει το εξής επιχείρημα: «Η λέξη γεωμετρία προέρχεται από τη γη και το μετρώ, αλλά το ίδιο συμβαίνει και στα γερμανικά, όπου η τηλεόραση λέγεται Fernsehen, από το fen (μακριά) και το sehen (βλέπω)» και καταλήγει στο συμπέρασμα: «Όση πρωτογένεια έχουν τα ελληνικά, άλλη τόση έχουν και τα γερμανικά».

Όσον αφορά τη γλώσσα των υπολογιστών η μόνη γλώσσα που καταλαβαίνουν πρωτογενώς είναι ο κώδικας μηχανής, μία σειρά από δυαδικά ψηφία, δηλαδή μόνο το 0 και το 1. Για να μπορούν να την καταλαβαίνουν οι άνθρωποι απλά έχουν δημιουργηθεί οι λεγόμενες γλώσσες προγραμματισμού.

Η ελληνική ως μη οριακή γλώσσα…

Η δομή της ελληνικής γλώσσας είναι μαθηματική επιτρέποντας την αρμονική γεωμετρική απεικόνιση. Έτσι, τα προγράμματα Ίβυκος, Γνώσεις και Νεύτων αναπαριστούν τους λεκτικούς τύπους της ελληνικής σε ολοκληρώματα και σε τέλεια σχήματα παραστατικής, κάτι που οι υπόλοιπες γλώσσες δεν το κάνουν. Οι ηλεκτρονικοί υπολογιστές θεωρούν την ελληνική γλώσσα «μη οριακή». Δηλαδή μόνο σ’ αυτή δεν υπάρχουν όρια και γι’ αυτό είναι αναγκαία στις επιστήμες της Πληροφορικής, της Ηλεκτρονικής, της Κυβερνητικής και σε άλλες. Αυτές οι επιστήμες μόνο στην ελληνική γλώσσα βρίσκουν τις νοητικές εκφράσεις που χρειάζονται, χωρίς τις οποίες η επιστημονική σκέψη δεν εξελίσσεται.

o_astikos_mythos_peri_ths_ellhnikhs_glwssasΗ ανταπάντηση περί της μη οριακής ιδιότητας της ελληνικής γλώσσας

Καταρχήν, ο κ. Σαραντάκος επισημαίνει ότι: «Δεν υπάρχουν προγράμματα Ίβυκος, Γνώσις και Νεύτων που να αναπαριστούν τις ελληνικές λέξεις με ολοκληρώματα. Ίβυκος υπάρχει, αλλά δεν είναι πρόγραμμα· είναι ένας παλιότερος υπολογιστής μάρκας Hewlett-Packard, ειδικά μετασκευασμένος από τον Ντέιβιντ Πάκαρντ, γιο του συνιδρυτή της γνωστής εταιρείας, που τον χρησιμοποιούσαν μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του 1980 στο TLG για την αποθήκευση κειμένων της αρχαίας ελληνικής γραμματείας. Το Νεύτων δεν είναι πρόγραμμα, αλλά ένας υπολογιστής τσέπης (Newton) που κυκλοφόρησε με μεγάλες φιλοδοξίες από την Apple το 1993 και που το μεγάλο του ατού ήταν ότι υποσχόταν να αναγνωρίζει χειρόγραφο –στα αγγλικά, εννοείται. Τα προβλήματα που είχε στην αναγνώριση χειρογράφου και η υψηλή τιμή του οδήγησαν στην εμπορική αποτυχία του και το 1998 σταμάτησε η παραγωγή του. Δεν έχω αμφιβολία ότι κάτι ανάλογο θα είναι και το Γνώσις. Αλλά δεν θα συμφωνήσω με τον ανώνυμο συντάκτη όταν λέει ότι μόνο στην ελληνική γλώσσα δεν υπάρχουν όρια. Όρια δεν υπάρχουν επίσης στη φαντασία μερικών και στην ευπιστία ορισμένων άλλων».

Και καταλήγει την έρευνά του διατυπώνοντας τους εξής βάσιμους προβληματισμούς: «Αν η Apple είχε αρχίσει την παραγωγή τέτοιου προγράμματος, σε κάποιο ελληνικό κατάστημα θα μπορούσαμε να το αγοράσουμε, όλο και κάποιο ντέμο θα είχε κυκλοφορήσει. Πού το κρύβουν άραγε; Πού είναι αυτοί οι υπερσύγχρονοι ηλεκτρονικοί υπολογιστές «προχωρημένης τεχνολογίας» που δέχονται μόνο την ελληνική; Ποιο μυστικό ερευνητικό ίδρυμα τους χρησιμοποιεί και δεν τους έχει πάρει είδηση άνθρωπος; Τόσα χρόνια, γιατί δεν μάθαμε κάτι περισσότερο παρά μόνο τις ίδιες αναπόδεικτες αοριστίες;».

Και δίνει την εξής λογική απάντηση: «Απλούστατα, γιατί δεν υπάρχει τίποτε –παρά μόνο αν θέλεις πολύ να το πιστέψεις, όπως ο αποτυχών οικολόγος υποψήφιος στις ευρωεκλογές του 2004 που ισχυρίστηκε σε προεκλογικό του φυλλάδιο ότι Είναι επίσης γνωστό ότι στο επίπεδο της νοηματικής σαφήνειας των Ηλεκτρονικών Υπολογιστών αδυνατούν οι εξελιγμένοι υπολογιστές να λειτουργήσουν χωρίς τα αρχαία Ελληνικά. Μα, αν αδυνατούν οι υπολογιστές να λειτουργήσουν, πώς δουλεύουν όλα τα ερευνητικά ιδρύματα ανά τον κόσμο τόσα χρόνια;».

Συντάκτης: Σάννα Νάνου, Φιλόλογος και Επιμελήτρια – Διορθώτρια Κειμένων

Influence:

Η Σάννα Νάνου γεννήθηκε στην Κοζάνη το 1983. Σπούδασε στο Τμήμα Φιλοσοφίας και Παιδαγωγικής στη Φιλοσοφική Σχολή του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης…