Ντάνιελ Κέλμαν: F

Συντάκτης: Βαγγέλης Γραμματικόπουλος

Ντάνιελ Κέλμαν: FΠοιος ή τι είναι το F; Ο αινιγματικός και πολυσήμαντος τίτλος του νέου μυθιστορήματος του Ντάνιελ Κέλμαν παραπέμπει στην Οικογένεια (γερμ. Familie), το πεπρωμένο (λατ. Fatum), την ελευθερία (Freiheit) και το πλαστό (Fälschung). Οι έννοιες αυτές συνθέτονται, μορφώνονται συγκρούονται και στροβιλίζονται σε μια ευφάνταστη διήγηση, όπου οι συγγενείς – πρωταγωνιστές μοιράζονται ένα επώνυμο (Φρίντλαντ/ Friedland) που αρχίζει από το ίδιο αυτό γράμμα του λατινικού αλφαβήτου.

Ο Γερμανο-αυστριακός συγγραφέας, κύριος εκπρόσωπος της σύγχρονης λογοτεχνίας στην χώρα του με δείγματα του έργου του μυθιστορήματα όπως: Η μέτρηση του κόσμου (2007, εκδ. Καστανιώτη), Εγώ κι ο Καμίνσκι (2008) και Φήμη (2009), έρχεται εκ νέου με θάρρος να αποδώσει μια εκδοχή της σύγχρονης πραγματικότητας, χωρίς καμία διάθεση να την παρουσιάσει απλώς οικεία και ρεαλιστικά στον αναγνώστη ή να δώσει συγκεκριμένες και τελεσίδικες απαντήσεις σε ότι τον απασχολεί. Το εγχείρημά του δεν μπορεί να ιδωθεί ως οικογενειακό κοινωνικό μυθιστόρημα, αλλά ως ένα παιχνίδι αντικατοπτρισμών, όπου η λογοτεχνία μετατρέπεται σε μαγική ψευδαίσθηση και διαπερνά το βιβλίο.

Βρισκόμαστε στο 2008, όμως το νήμα της αφήγησης αρχίζει να ξετυλίγεται αρκετά χρόνια πριν, την ημέρα που ο κεντρικός ήρωας, Άρτουρ Φρίντλαντ, επισκέπτεται μαζί με τα τρία παιδιά του την παράσταση ενός υπνωτιστή. Εκεί, ο αντικομφορμιστής και φυγόπονος πατέρας – άεργος συγγραφέας – θα έρθει ξαφνικά αντιμέτωπος με την αλήθεια της ζωής του και θα εγκαταλείψει τους γιους του για να κυνηγήσει τη λογοτεχνική του έμπνευση. Χρόνια αργότερα, μια αποπνικτική καλοκαιρινή ημέρα, παρακολουθούμε τη ζωή των τριών αδερφών – των δίδυμων Έρικ και Ιβάν και του ετεροθαλή αδερφού τους Μάρτιν.

Μπροστά μας διανοίγονται τρία διαφορετικά πρόσωπα, τρεις κόσμοι που αποκρύπτουν τρομερά μυστικά και εναγώνιες προσπάθειες να συμβιβαστούν με την κίβδηλη πραγματικότητα που έχουν δημιουργήσει. Ο Μάρτιν είναι ένας καθολικός ιερέας που δεν κατάφερε ποτέ να πιστέψει αληθινά στον Θεό και έχει εγκαταλείψει κάθε προσπάθεια πια, παραδομένος στο εκκλησιαστικό τυπικό και στην λαιμαργία του. Ο Έρικ αποτελεί παράδειγμα ενός πετυχημένου και εγωκεντρικού χρηματιστή της προηγούμενης δεκαετίας που βασίζεται στην απάτη. Η επικείμενη οικονομική του καταστροφή και το αδιέξοδο στις σχέσεις του με τους ανθρώπους θα τον οδηγήσουν σε μια αξεπέραστη ψυχική διαταραχή. Ο Ιβάν, τέλος, έμπορος τέχνης και εστέτ με μια κυνική άποψη περί τέχνης, στήνει μια απάτη πλαστογραφίας πινάκων ζωγραφικής. Τα έχει υπολογίσει όλα στην εντέλεια, εκτός από το απρόβλεπτο της ανθρώπινης ζωής… Μέσα σε όλα αυτά, η φιγούρα του πατέρα, φευγαλέα, αλλά αινιγματικά καθοριστική, επανέρχεται συνεχώς μέσα στο έργο.

Το F αποτελείται από ένα πυκνό πλέγμα των προσώπων που έχει κατασκευάσει ο Κέλμαν με μεγάλη αρτιότητα και υποστηρίζεται εμφανώς από ζωντανούς, ρεαλιστικούς διαλόγους, ζωηρές, αισθητικά εντυπωσιακές, περιγραφές και μονολόγους φιλοτεχνημένους με ψυχολογική ακρίβεια. Οι ήρωες παρουσιάζονται μέσα από την κατάπτωση του χαρακτήρα τους, χωρίς όμως να γίνονται αποκρουστικοί· πολλώ μάλλον δε εμφανίζονται αδιάψευστα ανθρώπινοι. Οι ζωές τους θα πυροδοτήσουν με φυσικότητα βαθύτερα ερωτήματα σχετικά με το Θεό, την τέχνη και το χρήμα, ενώ καθώς ο αναγνώστης βυθίζεται στην ιστορία της φαμίλιας Φρίντλαντ αμφιρρέπει μεταξύ των δύο θεμελιωδών αντίμαχων εννοιών: της ελευθερίας και του πεπρωμένου.

Το F διαβάζεται με άνεση, αλλά προσφέρεται επίσης και για πολλαπλές αναγνώσεις. Από τα καλύτερα μυθιστορήματα της χρονιάς.

Ντάνιελ Κέλμαν , F (μετ. Κώστας Κοσμάς), Εκδόσεις Καστανιώτη, Αθήνα, 2013.

Συντάκτης: Βαγγέλης Γραμματικόπουλος,

Influence:

Αρθρογράφος του flowmagazine.gr