Νοηματική Γλώσσα – Μύθοι και Αλήθειες

Συντάκτης: Σταυρίνα Κούτρη

Οι νοηματικές γλώσσες αποτελούν ολοκληρωμένα συστήματα επικοινωνίας με τους δικούς τους κανόνες. Σε αυτό το άρθρο παραθέτονται χρήσιμες και ενδιαφέρουσες πληροφορίες για τη νοηματική γλώσσα, καταρρίπτοντας κάποιες από τις πιο κοινές αντιλήψεις για αυτήν.

Πολλές φορές η άρθρωση του λόγου ταυτίζεται με την επικοινωνία. Αυτό αποτελεί σφάλμα, καθώς ως επικοινωνία ορίζεται ως η διαδικασία μέσω της οποίας ανταλλάσσονται πληροφορίες μέσω ενός κοινού συστήματος. Το σύστημα αυτό μπορεί να περιλαμβάνει σύμβολα, σήματα, ή συμπεριφορές. Στην περίπτωση της νοηματικής, το σύστημα συνίσταται από νοήματα. Το πιο χαρακτηριστικό συστατικό αυτών είναι οι χειρομορφές (το σχήμα που παίρνει η παλάμη και η τοποθέτηση των δακτύλων) οι οποίες συνοδεύονται από εκφράσεις/κινήσεις του προσώπου για να αποδοθεί νόημα. Η νοηματική αποτελεί την κύρια μορφή επικοινωνίας μεταξύ ατόμων με ελλείμματα ακοής (βαρήκοων και κωφών), ενώ επίσης διδάσκεται και σε άτομα τα οποία δεν έχουν την ικανότητα ή τη διάθεση για λεκτική επικοινωνία.

Η φυσική γλώσσα της κοινότητας των κωφών στη χώρα μας είναι η Ελληνική Νοηματική Γλώσσα (ΕΝΓ). Αξίζει να σημειωθεί πως ονομάζεται “Ελληνική” διότι χρησιμοποιείται από Έλληνες. Κατά τα άλλα, δεν έχει σχέση με την ελληνική γλώσσα – ούτε προέρχεται από αυτή, αλλά ούτε αποτελεί η νοηματική μία κινητική απεικόνιση των ελληνικών. Αντιθέτως, αποτελεί ένα αυτόνομο γλωσσικό σύστημα και μία μοναδική γλώσσα.

Ας δούμε ορισμένες κοινές αντιλήψεις για την νοηματική και κατά πόσο αυτές ισχύουν:

  1. Η νοηματική δεν είναι πραγματική γλώσσα

Μύθος. Οι νοηματικές γλώσσες είναι κανονικές γλώσσες όπως είναι τα αγγλικά, ελληνικά, κινέζικα και αραβικά. Έχουν όλα τα απαραίτητα στοιχεία που χρειάζονται για να δομηθεί μια γλώσσα με τους δικούς τους κανόνες (π.χ. σύνταξης και δημιουργίας λέξεων). Μάλιστα σε ορισμένους τομείς ίσως είναι και πιο πλούσιες, όπως στην περίπτωση της αμερικανικής νοηματικής γλώσσας (American Sign Language – ASL), που κατέχει περισσότερα συστήματα ταξινόμησης από τα αμερικανικά αγγλικά.

Νοηματική Γλώσσα - Μύθοι και Αλήθειες

  1. Η νοηματική είναι η ίδια παγκόσμια

Μύθος. Η νοηματική διαφέρει από τόπο σε τόπο. Οι περισσότερες χώρες έχουν τη δική τους νοηματική γλώσσα, ενώ είναι δυνατόν ενώ μοιράζονται την ίδια γλώσσα, να έχουν διαφορετικές “διαλέκτους”. Παρόλα αυτά, υπάρχει μία παγκόσμια μορφή της νοηματικής (International Sign Language) και περιλαμβάνει απλοποιημένες χειρονομίες προκειμένου να συνεννοούνται άνθρωποι που προέρχονται από διαφορετικές χώρες.

  1. Πολύ λίγοι άνθρωποι χρησιμοποιούν τη νοηματική γλώσσα.

Μύθος. Για την ακρίβεια περίπου 70 εκατομμύρια άτομα (!) σε παγκόσμιο επίπεδο χρησιμοποιούν μία νοηματική γλώσσα για να επικοινωνήσουν με τους συνανθρώπους τους.

Περαιτέρω ενδιαφέρουσες πληροφορίες για τη νοηματική:

Άτομα που χρησιμοποιούν τη νοηματική χρησιμοποιούν μία μοναδική χειρονομία για να αναφερθούν σε ένα συγκεκριμένο άτομο. Σε κάθε άνθρωπο δίνεται μία χαρακτηριστική χειρονομία-όνομα (που συνήθως συνδέεται με την εμφάνιση, το χαρακτήρα ή κάτι άλλο αντιπροσωπευτικό για αυτόν) και έπειτα συστήνεται με αυτή.

Το αλφάβητο παρουσιάζεται διαφορετικά αναλόγως τη γλώσσα. Για παράδειγμα, στην ελληνική νοηματική γλώσσα (ΕΝΓ) τα γράμματα γίνονται με το ένα χέρι, ενώ στη γερμανική και στη βρετανική νοηματική γλώσσα χρειάζονται και τα δύο.

Μία εγκεφαλική κάκωση επηρεάζει την αντίληψη της νοηματικής γλώσσας με τον ίδιο τρόπο που θα επηρέαζε την οποιαδήποτε άλλη γλώσσα. Ένα άτομο το οποίο υπέστη εγκεφαλική βλάβη μπορεί για παράδειγμα να είναι σε θέση να σχηματίσει τις χειρομορφές αλλά να μην της δείξει στη σωστή γραμματική σειρά.

Πηγή 1, Πηγή 2, Πηγή 3, Πηγή 4

Συντάκτης: Σταυρίνα Κούτρη,

Influence:

Αρθρογράφος του flowmagazine.gr.